Reforma wprowadzi e-skierowania, narodowy fundusz ubezpieczeń zdrowotnych i gwarantowany pakiet świadczeń finansowanych z budżetu państwa. Według urzędników zmiany mają poprawić efektywność, poszerzyć dostęp i ograniczyć nieformalne opłaty.
Uzbekistan od 2026 roku zacznie wprowadzać ogólnokrajowy system państwowego ubezpieczenia zdrowotnego. To część szerszej reformy finansowania ochrony zdrowia i sposobu świadczenia usług medycznych w kraju.
REKLAMA
REKLAMA
Reforma przewiduje utworzenie krajowego płatnika świadczeń zdrowotnych, wprowadzenie cyfrowego systemu skierowań oraz gwarantowanego pakietu podstawowych świadczeń opłacanych z budżetu państwa.
„Państwowe ubezpieczenie zdrowotne to system ochrony socjalnej zaprojektowany tak, by zagwarantować dostęp do usług medycznych wysokiej jakości” – powiedział Zokhid Ermatov, dyrektor wykonawczy Państwowego Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego.
Od programu pilotażowego do reformy ogólnokrajowej
O wprowadzeniu państwowego ubezpieczenia zdrowotnego w Uzbekistanie zaczęto rozmawiać w 2017 roku. Jednak uruchomienie takiego systemu wymagało wieloletnich przygotowań.
Państwowy Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego powstał formalnie w grudniu 2020 roku, a w 2021 roku ruszyły programy pilotażowe w regionie Syrdaria. Pilotaże pozwoliły przetestować nowe mechanizmy finansowania, ramy regulacyjne oraz cyfrowe rozwiązania w ochronie zdrowia.
W listopadzie 2025 roku Rada Ministrów przyjęła nowe przepisy regulujące zasady udzielania świadczeń finansowanych z budżetu państwa zarówno w placówkach publicznych, jak i prywatnych. Wejdą one w życie 1 stycznia 2026 roku.
„Kluczowe pytanie brzmi dziś nie «Dlaczego teraz?», lecz «Czy system jest gotowy?»” – stwierdził Ermatov. – „Coraz częściej odpowiedź jest twierdząca”.
Jak podkreślił, doświadczenia z regionów pilotażowych oraz szybka cyfryzacja systemu ochrony zdrowia, w tym wprowadzenie elektronicznej dokumentacji medycznej, cyfrowych skierowań i narzędzi monitoringu finansowego, stworzyły podstawy do rozszerzenia reformy na cały kraj.
System opieki zdrowotnej oparty na lekarzach rodzinnych
W centrum nowego modelu stoi silniejsza podstawowa opieka zdrowotna.
Pacjenci będą najpierw zgłaszać się do przypisanej im przychodni rodzinnej. Lekarze rodzinni będą udzielać porad, zlecać badania i decydować, czy potrzebna jest opieka specjalistyczna. W razie potrzeby pacjent otrzyma elektroniczne skierowanie do specjalisty lub szpitala.
Opieka w nagłych i pilnych przypadkach pozostanie dostępna bez skierowania.
System wprowadza nową zasadę finansowania: pieniądze idą za pacjentem. Świadczeniodawcy będą otrzymywać zapłatę z Państwowego Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego w zależności od udzielonych świadczeń.
Placówki medyczne będą finansowane w różny sposób, zależnie od poziomu opieki – podstawowa opieka zdrowotna ma być rozliczana ryczałtowo na osobę (stawka kapitacyjna), a leczenie szpitalne według rozliczeń za przypadek. Takie podejście ma zachęcać do większej efektywności i poprawy wyników leczenia.
Cyfrowe skierowania i wybór szpitala przez pacjenta
Jednym z kluczowych elementów reformy jest wprowadzenie w pełni cyfrowego systemu skierowań.
Pacjenci wymagający planowego leczenia szpitalnego otrzymają elektroniczne skierowanie z kodem QR. Za pośrednictwem portalu rządowego my.gov.uz lub aplikacji mobilnej będą mogli wybrać szpital z listy placówek mających umowy z Państwowym Funduszem Ubezpieczenia Zdrowotnego.
Skierowanie będzie ważne przez 60 dni, a pacjent będzie miał do 30 dni na wybór placówki.
Wszystkie skierowania, listy oczekujących i hospitalizacje będzie obsługiwać jednolity elektroniczny system informacji medycznej. Specjalne komisje lekarskie będą oceniać wnioski o przyjęcie do szpitala i decydować, czy leczenie powinno odbywać się na poziomie regionalnym, czy krajowym.
Władze podkreślają, że system ma zwiększyć przejrzystość, ograniczyć nieformalne płatności i poprawić sposób rozdysponowania środków na ochronę zdrowia.
Jakie świadczenia obejmie ubezpieczenie?
Ogólnokrajowy system ubezpieczenia gwarantuje pakiet podstawowych świadczeń zdrowotnych finansowanych z budżetu państwa.
Na poziomie podstawowej opieki obejmuje to wizyty u lekarza rodzinnego, badania laboratoryjne i diagnostyczne, leczenie ambulatoryjne, programy badań przesiewowych oraz część leków i wyrobów medycznych refundowanych przez państwo.
Finansowane będzie także leczenie szpitalne ujęte w gwarantowanym pakiecie oraz część świadczeń rehabilitacyjnych.
Placówki świadczące usługi w ramach systemu nie będą mogły pobierać od pacjentów dodatkowych opłat za diagnostykę, leczenie, leki ani wyroby medyczne ujęte w zatwierdzonym wykazie świadczeń.
Finansowanie z budżetu państwa
W obowiązującym modelu obywatele nie będą płacić bezpośrednich składek na ubezpieczenie.
System będzie finansowany głównie z budżetu państwa, zasilanego z ogólnych podatków płaconych przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa.
Przedstawiciele władz przekonują, że takie rozwiązanie odzwierciedla społeczny charakter polityki zdrowotnej Uzbekistanu i gwarantuje, że bariery finansowe nie uniemożliwią ludziom dostępu do opieki medycznej.
Reforma ma również uczynić finansowanie ochrony zdrowia bardziej przejrzystym i stabilnym, a jednocześnie chronić gospodarstwa domowe przed wysokimi kosztami leczenia.
Ochrona najsłabszych grup
System zawiera szczególne rozwiązania dla osób społecznie wrażliwych.
Priorytetowy dostęp do leczenia finansowanego ze środków publicznych otrzymają dzieci z niepełnosprawnościami, sieroty, osoby z ciężką niepełnosprawnością, emeryci, kobiety w ciąży, osoby bez pracy oraz rodziny uznane za ubogie.
W przypadku rodzin wpisanych do krajowego rejestru gospodarstw domowych o niskich dochodach koszty leczenia pokryje Państwowy Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, a w niektórych sytuacjach także dodatkowe fundusze pomocy społecznej.
Jedyny ogólnokrajowy płatnik, czyli Państwowy Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, będzie również dzielił środki na ochronę zdrowia między regiony, biorąc pod uwagę potrzeby zdrowotne mieszkańców. Zdaniem władz ma to wzmocnić opiekę medyczną na obszarach wiejskich i zmniejszyć różnice w dostępie do leczenia między regionami.
Perspektywa międzynarodowa
Organizacje międzynarodowe oceniają, że reformy w Uzbekistanie wpisują się w szerszy światowy trend dążenia do powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Jak zauważa Jessika Yin, doradczyni ds. polityki zdrowotnej Światowej Organizacji Zdrowia w Uzbekistanie, kraj konsekwentnie modernizuje system finansowania opieki zdrowotnej.
„Uzbekistan przetestował kluczowe elementy modelu państwowego ubezpieczenia zdrowotnego i zaczął wzmacniać rolę krajowego płatnika, czyli Państwowego Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego” – powiedziała.
WHO popiera decyzję Uzbekistanu o przyjęciu modelu opartego na finansowaniu z podatków ogólnych i powszechnym objęciu ludności ubezpieczeniem. Z międzynarodowych analiz wynika, że takie rozwiązanie dobrze sprawdza się w krajach z dużym udziałem rynku pracy w szarej strefie.
Tego typu systemy mogą zwiększyć ochronę finansową pacjentów, a jednocześnie sprawić, że finansowanie ochrony zdrowia stanie się bardziej przewidywalne.
W stronę powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego
Zdaniem ekspertów powodzenie reformy zależy od kilku czynników: utrzymania silnego wsparcia politycznego, zapewnienia trwałego modelu finansowania oraz zbudowania sprawnych instytucji.
Cyfrowe systemy, ogólnokrajowe gromadzenie środków i strategiczny zakup świadczeń medycznych mają poprawić przejrzystość i efektywność całego systemu ochrony zdrowia.
Jeśli reforma ubezpieczeń medycznych zakończy się powodzeniem, może stać się dla Uzbekistanu ważnym krokiem w kierunku powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Ma zapewnić mieszkańcom dostęp do niezbędnego leczenia bez ryzyka popadnięcia w finansowe tarapaty.