W Europie najbiedniejsze regiony najbardziej cierpią z powodu zdrowotnych skutków zanieczyszczenia powietrza, wynika z nowego badania.
Regiony dotknięte większym ubóstwem i wolniej przechodzące na odnawialne źródła energii są najbardziej narażone na zgony związane z zanieczyszczeniem powietrza – wynika z nowego badania.
REKLAMA
REKLAMA
Badanie opublikowane w czasopiśmie Nature (źródło w Angielski) pokazuje, że im większe ubóstwo, tym większa wrażliwość na skutki zanieczyszczonego powietrza.
„Problem nie polega tylko na tym, że uboższe regiony są bardziej zanieczyszczone” – mówi Zhaoyue Chen, główny autor badania z barcelońskiego Instytutu Zdrowia Globalnego (ISGlobal).
Zwraca uwagę, że bogatsze regiony mają zwykle lepiej wyposażone systemy ochrony zdrowia, bardziej rozbudowane programy zdrowia publicznego, większą świadomość społeczną skutków zanieczyszczeń powietrza oraz większe możliwości wdrażania polityk środowiskowych.
„Dokładne określenie, jaki odsetek zgonów w poszczególnych regionach i okresach można przypisać zanieczyszczonemu powietrzu, pozwala precyzyjniej wskazać najbardziej narażone grupy ludności” – dodaje Chen.
Badanie przeprowadzone przez barceloński Instytut Zdrowia Globalnego (ISGlobal) we współpracy z Barcelona Supercomputing Center przeanalizowało dane dotyczące ponad 88 mln zgonów w 31 krajach Europy w latach 2003–2019.
Naukowcy ustalili, że zagrożenia zdrowotne związane z zanieczyszczeniem powietrza zależą nie tylko od jego poziomu. Kluczowa jest też podatność samych mieszkańców.
Nawet przy podobnym poziomie zanieczyszczenia skutki zdrowotne mogą się bardzo różnić w zależności od warunków społeczno‑ekonomicznych i demograficznych.
Skąd biorą się te różnice?
Z analizy wynika, że regiony o wyższym produkcie krajowym brutto (PKB) na mieszkańca, niższym poziomie ubóstwa i dłuższej oczekiwanej długości życia – głównie w Europie Północnej i Zachodniej – cechowało mniejsze ryzyko zgonów związanych z zanieczyszczeniem powietrza.
Z kolei w wielu częściach Europy Południowej i Wschodniej ryzyko było wyraźnie wyższe, a w niektórych regionach nawet dwukrotnie większe niż tam, gdzie sytuacja społeczno‑ekonomiczna jest lepsza.
„Kraje Europy Zachodniej z reguły przeznaczały więcej środków na czystą energię, zieloną infrastrukturę i bardziej rygorystyczne normy emisji” – wyjaśnia Joan Ballester Claramunt, autor nadzorujący badanie.
Dodaje, że kraje Europy Wschodniej częściej opierały się na finansowaniu zewnętrznym i wciąż są na wczesnym etapie wdrażania odnawialnych źródeł energii oraz rozwiązań ograniczających emisje zanieczyszczeń.
Pogłębiająca się przepaść
Autorzy podkreślają, że te nierówności z czasem rozwijały się inaczej.
W bogatszych regionach między 2003 a 2019 rokiem wyraźnie spadło ryzyko zgonów związanych z PM2,5, PM10 i dwutlenkiem azotu (NO2) – czyli zanieczyszczeniami szczególnie groźnymi dla zdrowia.
W regionach o niższych dochodach lub krótszej oczekiwanej długości życia odnotowano jedynie niewielką poprawę, a miejscami nawet wzrost ryzyka zgonów związanych z tymi zanieczyszczeniami w badanym okresie.
Badacze ustalili, że regiony silniej uzależnione od paliw kopalnych są narażone na szerszą mieszankę szkodliwych substancji, takich jak ultradrobne cząstki i metale ciężkie, które mogą wyrządzać organizmowi większe szkody.
Z kolei tam, gdzie szerzej wykorzystuje się odnawialne źródła energii i utrzymuje się poprawa jakości powietrza, mieszkańcy mogą korzystać z lepszej wydolności płuc i układu krążenia oraz większej odporności organizmu, co łagodzi ostre skutki zdrowotne.
Analiza pokazuje, że wzrost udziału energii odnawialnej w obecnym stuleciu wiąże się ze spadkiem zanieczyszczenia powietrza o 15 proc. w przypadku drobnych cząstek PM, o 54 proc. dla grubszych frakcji PM oraz o 20 proc. dla NO2.
Narażenie na zanieczyszczone powietrze jest uznanym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera oraz wielu częstych schorzeń przewlekłych, takich jak nadciśnienie, udar mózgu czy depresja.
Europejska Agencja Środowiska (EEA) oszacowała w grudniowym raporcie, że w 2023 roku niebezpieczny poziom zanieczyszczenia powietrza doprowadził do 182 tys. zgonów.