Umiarkowane, codzienne spożycie kofeiny wiąże się z mniejszym ryzykiem demencji i wolniejszym spadkiem funkcji poznawczych – wynika z nowych badań.
Codzienne picie kawy lub herbaty może sprzyjać temu, by mózg starzał się zdrowiej – wynika z nowych badań.
Umiarkowane spożycie kofeiny – od dwóch do trzech filiżanek kawy z kofeiną albo od jednej do dwóch filiżanek herbaty dziennie – może obniżać ryzyko otępienia, spowalniać pogarszanie się funkcji poznawczych i pomagać je zachować.
„Gdy szukaliśmy sposobów zapobiegania otępieniu, uznaliśmy, że tak powszechny napój jak kawa może być obiecującą interwencją dietetyczną” – powiedział główny autor badania, Daniel Wang, współpracownik naukowy w Mass General Brigham Department of Medicine oraz adiunkt w Harvard Medical School.
Wyniki, opublikowane w czasopiśmie „JAMA”, pokazały, że umiarkowane spożycie kofeiny wiązało się z nawet o 18 proc. niższym ryzykiem otępienia.
Najsilniejsze korzyści obserwowano u osób, które spożywały kofeinę w umiarkowanych ilościach.
Większe ilości kofeiny nie wiązały się jednak z niekorzystnymi skutkami, a wydawały się dawać podobną ochronę układu nerwowego jak spożycie umiarkowane.
Kawa i herbata zawierają składniki bioaktywne, takie jak polifenole i kofeina. Mogą one działać ochronnie na mózg, ograniczając stan zapalny i uszkodzenia komórek, a jednocześnie wspierając funkcje poznawcze.
Jak przeprowadzono badanie?
Badaniem objęto ponad 130 tys. uczestników, którym oceniano sposób odżywiania, występowanie otępienia oraz sprawność poznawczą. Obserwowano ich nawet przez 43 lata, co pozwoliło sprawdzić, jak kawa z kofeiną, herbata i kawa bezkofeinowa wpływają z czasem na ryzyko otępienia i kondycję umysłu.
W trakcie obserwacji u ponad 11 tys. uczestników rozwinęło się otępienie.
Zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet osoby z najwyższym spożyciem kofeiny miały o 18 proc. niższe ryzyko otępienia niż ci, którzy pili jej mało lub wcale.
Osoby pijące kawę rzadziej zgłaszały też objawy subiektywnego spadku funkcji poznawczych – odczuwanych przez siebie problemów z pamięcią lub dezorientacją: 7,8 proc. w porównaniu z 9,5 proc.
Wcześniejsze badania wiązały kofeinę z lepszą wrażliwością na insulinę i sprawniejszym funkcjonowaniem naczyń krwionośnych, co może częściowo tłumaczyć jej ochronny wpływ na funkcje poznawcze.
Autorzy zastrzegają, że jako badanie obserwacyjne nie pozwala ono wykazać bezpośredniego związku przyczynowego. Nie uwzględniono też różnic między rodzajami kawy i herbaty ani sposobem ich przygotowania, na przykład stopniem palenia ziaren, pochodzeniem produktu czy techniką parzenia.
Wyzwanie w walce z otępieniem
Badanie podkreśla, że w przypadku otępienia kluczowa pozostaje jak najwcześniejsza profilaktyka, ponieważ obecne terapie przynoszą ograniczone korzyści, gdy objawy są już widoczne.
Skupienie się na zapobieganiu skłoniło naukowców do badania, jak na rozwój otępienia wpływają elementy stylu życia, w tym dieta.
Otępienie zwykle rozwija się stopniowo – od subiektywnego spadku funkcji poznawczych, przez łagodne zaburzenia poznawcze, aż po pełnoobjawowe otępienie kliniczne.
Badacze zaznaczają, że choć wyniki są obiecujące, sam efekt jest niewielki, a sposobów ochrony funkcji poznawczych w starszym wieku jest znacznie więcej.
„Nasze badanie sugeruje, że picie kawy lub herbaty z kofeiną może być jednym z elementów tej układanki” – podsumowuje Wang.