Od walki o prawo do aborcji i prawa kobiet po zaangażowanie w Europę i prawa człowieka: droga polityczna Emmy Bonino.
Emma Bonino nie żyje. Miała 78 lat. Liderka partii +Europa, historyczna działaczka Partii Radykalnej i wielokrotna ministra w rządach Republiki Włoskiej, zmarła po pogorszeniu stanu zdrowia, które w ostatnich tygodniach zmusiło ją do kilku pobytów w szpitalu.
REKLAMA
REKLAMA
Bonino kilka dni temu trafiła do rzymskiego szpitala Santo Spirito po nagłej niewydolności oddechowej. Została przyjęta w stanie ciężkim i przeniesiona na oddział intensywnej terapii, by monitorować jej stan. Po pierwszej poprawie 10 września opuściła oddział i została przeniesiona do prywatnej kliniki. Jej sytuacja jednak wciąż pozostawała bardzo poważna.
Choroba i ostatnie hospitalizacje
W 2015 roku Bonino poinformowała, że ma nowotwór lewego płuca. Przez lata poddawała się leczeniu, a jednocześnie utrzymywała bardzo intensywną działalność polityczną. W 2023 roku ogłosiła, że chorobę pokonała.
W kolejnych latach pojawiły się jednak nowe problemy zdrowotne. Jesienią 2024 roku trafiła do szpitala w Rzymie z powodu kłopotów z oddychaniem, a w listopadzie 2025 roku przeszła kolejny ciężki epizod, po którym znów wymagała hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii. Wówczas lekarze wykluczyli nawrót nowotworu i wskazali na przyczynę o podłożu metabolicznym.
Życie w radykalnych bojach o prawa
Przez ponad pół wieku Emma Bonino była jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci włoskiego radykalizmu. Od aborcji i antykoncepcji, przez liberalizację narkotyków, po walkę z karą śmierci – związała swoje nazwisko z wieloma kluczowymi kampaniami na rzecz praw obywatelskich.
Urodziła się w 1948 roku w Bra w prowincji Cuneo. Bardzo wcześnie wstąpiła do Partii Radykalnej, a w 1976 roku została wybrana do Izby Deputowanych. Jeszcze przed wejściem do parlamentu, w 1975 roku, założyła Centrum Informacji o Sterylizacji i Aborcji (CISA), działające na rzecz zapewnienia we Włoszech bezpiecznej i dostępnej aborcji.
Jej działalność oznaczała także osobiste ryzyko: pozwoliła się aresztować, by zwrócić uwagę na sytuację kobiet zmuszonych do korzystania z podziemia aborcyjnego. To jedna z kampanii, które uczyniły z Bonino jedną z głównych liderek włoskiego ruchu feministycznego i radykalnego.
Od Włoch do Europy
W 1979 roku trafia do Parlamentu Europejskiego. W Brukseli przede wszystkim prowadzi kampanie na rzecz praw człowieka w krajach Europy Wschodniej i przeciw reżimom autorytarnym.
Pod koniec lat 80. wspiera ruch Solidarność w Polsce i zostaje aresztowana oraz wydalona z kraju. W kolejnych latach jest zatrzymywana także w Nowym Jorku, podczas kampanii na rzecz rozdawania sterylnych strzykawek, oraz w Afganistanie, gdzie talibowie zatrzymują ją po sfotografowaniu kilku kobiet.
Równolegle jej działalność obejmuje najważniejsze tematy międzynarodowe: zbrodnie wojenne w byłej Jugosławii i Rwandzie, walkę z karą śmierci oraz budowę międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości karnej. Należy do grona osób wspierających powstanie Międzynarodowego Trybunału Karnego, utworzonego w 2002 roku.
Europejski etap i kontrowersyjne decyzje
W latach 1994–1999 Bonino pełni funkcję komisarz europejskiej, odpowiedzialnej za pomoc humanitarną, rybołówstwo i politykę konsumencką. W tym okresie uważnie śledzi także kryzys na Bałkanach i nagłaśnia odpowiedzialność za przemoc w Bośni oraz jej konsekwencje.
Jej poparcie dla zachodniej interwencji wojskowej na Bałkanach jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych decyzji w jej karierze i wprowadza ją w konflikt z częścią ruchu pacyfistycznego.
W latach 90. i 2000. nadal koncentruje się na prawach kobiet. Wspiera kampanie przeciwko żeńskim okaleczeniom genitalnym, na rzecz ochrony kobiet w Afganistanie oraz uznania praw kobiet w Afryce.
Ministra i jedna z głównych postaci włoskiej polityki
Bonino wraca do rządu w 2006 roku jako ministra handlu międzynarodowego i polityki europejskiej w drugim rządzie Romano Prodiego. W 2013 roku obejmuje tekę ministry spraw zagranicznych w rządzie Enrica Letty.
W trakcie kariery siedmiokrotnie wybierano ją do Izby Deputowanych i dwukrotnie do Senatu. Jej doświadczenie parlamentarne obejmuje różne obozy polityczne, choć jej droga pozostaje przede wszystkim związana z nurtem radykalnym, liberalnym i proeuropejskim.
W 2017 roku jest jedną z głównych inicjatorek powstania +Europa, proeuropejnej i liberalnej formacji politycznej, która w 2019 roku staje się partią. Także w ostatnich latach aktywnie zabiera głos w debacie publicznej o prawach, o przyszłości Europy i o polityce międzynarodowej.
Radykalny głos przez pięćdziesiąt lat
Śmierć Emmy Bonino oznacza odejście jednej z postaci, które najsilniej naznaczyły włoską politykę drugiej połowy XX wieku i pierwszych dekad XXI wieku.
U boku Marco Pannelli, z którym przez dziesięciolecia prowadziła radykalne kampanie, Bonino wprowadzała na ulice i do instytucji tematy, które w chwili, gdy je podejmowała, często pozostawały na marginesie debaty politycznej.
Jej obecność z czasem stała się częścią włoskiej historii: była bojowa, dla części opinii publicznej polaryzująca, ale trudna do zignorowania. Od walki o prawo do aborcji po sprzeciw wobec kary śmierci, od Afganistanu po Bałkany, aż po zaangażowanie w projekt europejski – Emma Bonino zbudowała swoją karierę polityczną wokół przekonania, które pozostawało niezmienne: że prawa, by naprawdę były prawami, muszą dać się bronić także wtedy, gdy ich obrona jest niewygodna.