Według raportu PISA 2025, największego badania kompetencji uczniów, wyniki szkolne spadły względem 2022 r. Włochy są w średniej, przed Niemcami i Francją.
Tegoroczny raport PISA 2025, obejmujący 76 tys. uczniów z 91 państw świata i będący największym badaniem tego typu, wskazuje na ogólny spadek umiejętności w całym obszarze OECD, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju.
REKLAMA
REKLAMA
W skali globalnej kraje z najlepszymi wynikami koncentrują się na Wschodzie: różne regiony Chin, Singapur, Makau, Tajwan (Taipei Chińskie), Japonia i Korea zajmują miejsca w pierwszej dziesiątce razem z Estonią i Wielką Brytanią.
Wśród 38 państw OECD raport odnotowuje najniższy dotąd średni poziom – od początku obecnego cyklu analiz w 2015 roku – w naukach przyrodniczych, czytaniu i matematyce.
„Już dziś jeden na pięciu piętnastolatków osiąga poziom niewystarczający w naukach przyrodniczych, matematyce i czytaniu, wobec 16 proc. w 2022 roku” – podkreśla międzynarodowa organizacja z siedzibą w Paryżu, komentując dane dla krajów OECD.
Niewiele państw notuje poprawę, jak Kostaryka, Słowacja, Turcja i Wielka Brytania, a równie nieliczna jest grupa krajów, które utrzymują się w okolicach średniej i nie notują spadków. Do tej kategorii należą Włochy, których wyniki w niektórych obszarach są lepsze niż rezultaty innych porównywanych państw europejskich.
Włochy poprawiają wyniki względem 2022 roku
W obszarze nauk przyrodniczych, który był głównym przedmiotem badania, kraj poprawił wyniki względem 2022 roku o 6 punktów, osiągając 483 punkty, o jeden więcej niż średnia OECD. W porównaniu z ostatnim pomiarem odnotowano jednak niewielkie spadki w czytaniu (–7 punktów) i matematyce (–3 punkty).
Uczniowie we Włoszech plasują się nieznacznie powyżej średniej OECD także w matematyce – 468 punktów wobec średniej na poziomie 463, a w czytaniu wypadają wyraźnie lepiej, z przewagą 13 punktów nad średnią.
„Włochy należą do grupy krajów, które utrzymują wyniki: nasz system szkolny pozostaje stabilny, a w niektórych obszarach wręcz się poprawia. W czytaniu, czyli rozumieniu tekstów pisanych, osiąga rezultaty wyraźnie powyżej średniej OECD” – mówi w rozmowie z Euronews Roberto Ricci, prezes Invalsi, Krajowego Instytutu Oceny Systemu Edukacji i Szkolenia.
Znaczenie tych wyników rośnie, jeśli weźmie się pod uwagę, że to właśnie kompetencje w czytaniu od 2015 roku zanotowały największy spadek wśród uczniów – o 28 punktów. W zakresie rozumienia tekstów pisanych włoski wynik to 474 punkty, tyle samo co Finlandii i ustępujący jedynie Wielkiej Brytanii, która należy do nielicznych krajów, gdzie nastąpiła poprawa, oraz Irlandii.
Obraz włoskiej szkoły nie jest jednak obrazem wyraźnej poprawy, lecz systemu, który utrzymuje stabilne wyniki, ale ma obszary wymagające wyraźnej poprawy.
Luka cyfrowa i sztuczna inteligencja
W tegorocznym raporcie PISA wprowadzono również czwartą kategorię, „rozwiązywanie problemów w ujęciu komputerowym”, która łączy zdolności logicznego myślenia z kompetencjami informatycznymi. W tym obszarze Włochy uplasowały się 10 punktów poniżej średniej, z wynikiem 490 punktów.
„To pierwszy raz, kiedy mierzymy ten obszar i włoska szkoła wcale nie wypada tu dramatycznie, ale jej wyniki są słabsze i nieco poniżej średniej OECD” – komentuje Ricci. „Z pewnością wskazuje to kierunek inwestycji, a przede wszystkim zaangażowania kulturowego, pracy nad dydaktyką i metodami. Wyznacza drogę, którą trzeba podążać w przyszłości” – dodaje.
W raporcie dane dotyczące cyfryzacji analizowane są razem z informacjami na temat sztucznej inteligencji. Niemal połowa włoskich uczniów – 47,5 proc. – korzysta z narzędzi AI do nauki co najmniej raz w tygodniu, wobec średniej OECD na poziomie 45,5 proc. Ponadto 73,7 proc. uczniów deklaruje, że w szkole nauczyło się oceniać informacje generowane przez AI, podczas gdy średnia OECD wynosi 62,6 proc.
„Jeśli chodzi o kompetencje cyfrowe, nasi młodzi wypadają dobrze, bo luka cyfrowa dotyczy bardziej dorosłych niż młodych. Dlatego uważam, że chodzi przede wszystkim o ponowne postawienie na myślenie naukowe, krytyczne podejście i typowe dla informatyki elementy, ale rozumiane w nowoczesny sposób” – stwierdza prezes Invalsi, komentując wyniki w zakresie rozwiązywania problemów w ujęciu komputerowym i odnosząc je do kompetencji cyfrowych opisanych w raporcie.
Choć wskaźniki dotyczące cyfryzacji nie malują dla włoskiej szkoły katastroficznego obrazu, są też dane, o których warto pamiętać. Uczniowie we Włoszech, jak wynika z raportu, należą do najbardziej rozpraszanych przez urządzenia elektroniczne podczas lekcji nauk ścisłych: przyznaje to 37 proc. z nich, przy średniej OECD wynoszącej 28 proc.
A jak wypada Polska?
Wyniki polskich uczniów są powyżej średniej 38 krajów OECD. W Europie są powyżej średniej uczniów z 27 krajów Unii Europejskiej.
W zakresie nauk przyrodniczych - 495 punktów (średnia dla krajów UE to 476 pkt., krajów OECD - 482).
W matematyce to 484 punkty (UE 460 pkt., OECD - 463 pkt.). Rozumienie czytanego tekstu - 482 punkty (UE- 451 pkt., OECD - 461 pkt.).
Porównanie z Europą
Na tle kontekstu europejskiego Włochy wypadają lepiej od Francji, Hiszpanii, Portugalii i Niemiec w naukach przyrodniczych, a w czytaniu wyraźnie je wyprzedzają.
Jeśli chodzi o nauki przyrodnicze, Wielka Brytania jest jedynym dużym krajem na kontynencie, który odnotował poprawę względem 2022 roku (+12 punktów) obok Turcji (+18); Francja, Niemcy, Hiszpania i Dania notują spadki.
„Uważam, że te dane są potwierdzeniem codziennej pracy naszej szkoły i podpowiadają nam, by przyglądać się krajom, które zanotowały poprawę. Myślę przede wszystkim o państwach Dalekiego Wschodu” – podsumowuje Roberto Ricci, podkreślając, że wyniki pokazują, jakie drogi i przykłady powinien wybierać włoski system edukacji.