Rekordowe wydatki na zdrowie, wysokie nakłady na obronność i większe pieniądze na inwestycje – to główne założenia budżetu na 2027 rok. Rząd przeznaczy 8 miliardów zł na atom i ok. 6 miliardów zł na wygaszanie węgla. W zdrowiu i mieszkalnictwie potrzeby nadal rosną szybciej niż wydatki.
Rząd opublikował plan budżetu na 2027 rok. W oczy rzucają się przede wszystkim ogromne kwoty na ochronę zdrowia i inwestycje, a także – po raz pierwszy – rekordowe środki na budowę elektrowni atomowej. Sektor węglowy będzie stopniowo wygaszany, a dodatkowe miliardy pójdą na budowę mieszkań czynszowych. Choć w kwestii mieszkalnictwa odwrócono trend dopłat do kredytów hipotecznych, które wspierały deweloperów, potrzeby – zarówno w ochronie zdrowia, jak i mieszkalnictwie – nadal są dużo większe niż proponowane środki. Na mieszkania czeka się latami, a w systemie Narodowego Funduszu Zdrowia brakuje obecnie co najmniej kilkunastu miliardów złotych.
REKLAMA
REKLAMA
Ochrona zdrowia, inwestycje i mieszkalnictwo – na przełom przyjdzie nam jeszcze poczekać
Zaplanowany na 2027 rok budżet przewiduje 274,1 miliarda złotych na ochronę zdrowia, czyli o 26,3 miliarda złotych więcej niż w 2026 roku. To rekordowy poziom wydatków na zdrowie publiczne. Większość środków ma być przeznaczona na bieżące funkcjonowanie Narodowego Funduszu Zdrowia, a efektem mają być m.in. krótsze kolejki do lekarzy i większa dostępność wizyt, jak zapowiadał pod koniec sierpnia minister finansów i gospodarki Andrzej Domański.
Rekordowy budżet nie oznacza jednak końca problemów NFZ. Jak wskazuje prezes Funduszu, tegoroczna luka finansowa wynosi ok. 14 miliardów zł, a system jest ratowany dodatkowymi pieniędzmi z budżetu centralnego. W tym roku NFZ chce poprawić płynność, przesuwając płatności za część nadwykonań. Ekonomiści ostrzegają jednak, że może to zwiększyć przyszłoroczną lukę.
Jak wskazują eksperci, źródłem problemu jest przede wszystkim presja płacowa oraz fakt, że NFZ nie nadąża z podnoszeniem wycen procedur medycznych. Kryzys nie wynika więc z niedoboru rąk do pracy, lecz z braku pieniędzy na pokrycie rosnących kosztów zatrudnienia lekarzy i opłacenie wszystkich zabiegów, które ci realnie wykonują.
Nowy budżet przeznacza też prawie 5,8 miliarda złotych na mieszkalnictwo. Dotychczas środki trafiały głównie na dopłaty do kredytów hipotecznych, co wspierało deweloperów. Teraz rząd stawia na budowę mieszkań czynszowych. Skala wsparcia wciąż pozostaje jednak niewielka w porównaniu z potrzebami.
W poniedziałek Związek Miast Polskich zwrócił się do premiera z apelem o stworzenie w ramach Partnerstwa Krajowego i Regionalnego Polski na lata 2028–2034 osobnego programu, który wspierałby rozwój mieszkań komunalnych i społecznych. Jak wskazywał prezydent Sosnowca Arkadiusz Chęciński, problem z dostępnością mieszkań komunalnych dotyka zwłaszcza małych i średnich miast.
"Środki na budownictwo mieszkaniowe w Polsce rosną, ale badania, które zostały przeprowadzone na podstawie poprzednich lat, pokazują, że zdecydowana większość środków zostaje ulokowana w dużych miejscowościach" – mówił na briefingu prasowym samorządowców ze Związku Miast Polskich.
Na mieszkania komunalne i społeczne w wielu miastach czeka się latami. Sama zmiana sposobu finansowania nie przełoży się jednak na szybkie zwiększenie dostępności mieszkań.
Obronność z lekkim spadkiem, ponad miliard na polski program kosmiczny
Niewątpliwym priorytetem rządu w przyszłorocznym budżecie są inwestycje. Na drogi i kolej rząd chce przeznaczyć w 2027 roku aż 62,4 miliarda złotych, czyli o ponad 5 miliardów złotych więcej niż rok wcześniej. Ponad miliard złotych trafi na polski program kosmiczny, a setki milionów zostaną przeznaczone na zabezpieczenie Lokalnych Centrów Cyberbezpieczeństwa.
Na obronność również przeznaczone są ogromne sumy. Wydatki z puli 198,1 miliarda zł zostaną rozdysponowane na trzy główne obszary: utrzymanie i szkolenie armii, podwyżki dla żołnierzy, a także bezpieczeństwo granic i infrastrukturę.
Główne kierunki inwestycyjne rządu obejmą obronę powietrzną, komponent pancerny i artylerię, infrastrukturę logistyczną, w tym rozbudowę lotnisk wojskowych, a także inwestycje w przemysł obronny. W kontekście programu kosmicznego duża część środków ma być przeznaczona na systemy satelitarne i rozpoznawcze.
W tym roku na obronność rząd przeznacza o dwa miliardy złotych mniej niż w zeszłym roku. Jest to jednak efekt m.in. unijnego programu SAFE (zakupy sprzętu z funduszy unijnych są zwolnione z podatku VAT), a także tego, że na 2027 rok przypada kumulacja odbiorów wcześniej zamówionego uzbrojenia.
Atom i wygaszanie węgla
Kolejne środki popłyną na energetykę – w tym 8 miliardów zł na budowę pierwszej elektrowni jądrowej. To pierwszy tak duży zastrzyk pieniędzy na atom, który ma stać się jednym z filarów przyszłego systemu energetycznego Polski. Jednocześnie około 6 miliardów zł ma zostać przeznaczone na wygaszanie sektora węglowego.
Oznacza to wyraźny zwrot w kierunku transformacji energetycznej: państwo jednocześnie finansuje nowe źródło energii i ponosi koszty stopniowego odchodzenia od węgla. Wydatki na sektor związany z węglem rosną każdego roku. Państwo z roku na rok przeznacza więc coraz więcej pieniędzy na schyłkową fazę sektora węglowego. W ciągu zaledwie trzech lat kwota ta wzrosła ponad dwukrotnie.