Nowy budżet UE, finansowanie obrony, migracja oraz sytuacja na Ukrainie i Bliskim Wschodzie zdominowały spotkanie premiera Grecji Kyriákosa Mitsotákisa z premierem Portugalii Luísem Montenegro w Atenach. Obaj przywódcy podkreślili zbieżność stanowisk przed kluczowymi negocjacjami w Unii.
Obaj przywódcy podkreślili szeroką zbieżność stanowisk w momencie, gdy Unia Europejska stoi przed koniecznością sfinansowania nowych wyzwań, przy jednoczesnym zachowaniu kluczowych obszarów swojej polityki, takich jak Polityka Spójności oraz Wspólna Polityka Rolna.
REKLAMA
REKLAMA
Ateny i Lizbona zgodziły się, że rosnące napięcia geopolityczne, potrzeba wzmocnienia europejskich zdolności obronnych oraz konieczność ochrony infrastruktury krytycznej wymagają zwiększenia budżetu UE, stworzenia nowych zasobów własnych, a także – pod określonymi warunkami – wykorzystania mechanizmu wspólnego europejskiego zadłużenia.
Dwa kraje, różne morza, wspólne doświadczenia
Grecja położona nad Morzem Śródziemnym i Portugalia nad Atlantykiem to dwa państwa morskie znajdujące się na południowych krańcach Europy. Łączy je nie tylko silna więź z morzem, ale także znaczenie turystyki i sektora usług dla ich gospodarek oraz wspólne doświadczenie kryzysu zadłużeniowego.
Oba kraje przeszły przez okres głębokiej konsolidacji fiskalnej, która wywarła istotny wpływ na ich społeczeństwa. Dziś dysponują stabilniejszymi finansami publicznymi i starają się wykorzystać zdobyte doświadczenia, aby wspólnie kształtować stanowiska wobec przyszłości europejskiej polityki gospodarczej i finansowej.
„Portugalia i Grecja są przykładem wysiłku, który opierał się na wielkich wyrzeczeniach naszych obywateli, przedsiębiorstw i instytucji, ale dziś przynosi owoce” – zaznaczył Luís Montenegro.
Spotkanie w Atenach pokazało nie tylko podobieństwo doświadczeń obu państw, lecz także ich wolę ścisłej współpracy przed nadchodzącymi negocjacjami, które określą finansowe priorytety Unii Europejskiej na kolejne lata.
Międzynarodowe kryzysy zmieniają potrzeby Europy
Obaj premierzy potwierdzili swoje poparcie dla Ukrainy, opowiadając się jednocześnie za dyplomatycznym rozwiązywaniem konfliktów oraz poszanowaniem zasady swobody żeglugi.
Szczególną uwagę podczas rozmów poświęcono także nowym napięciom na Bliskim Wschodzie i ich potencjalnym konsekwencjom dla światowych rynków energii. Kyriákos Mitsotákis ostrzegł, że dalsze pogorszenie sytuacji w rejonie cieśniny Ormuz mogłoby doprowadzić do wzrostu cen ropy naftowej, a w konsekwencji wywołać kolejną presję inflacyjną.
Bezpieczeństwo szlaków morskich ma szczególne znaczenie zarówno dla Grecji i Portugalii – państw o silnych tradycjach żeglugowych – jak i dla całej europejskiej gospodarki, która w dużej mierze zależy od stabilnych dostaw energii oraz swobodnego przepływu towarów.
Kwestie międzynarodowego bezpieczeństwa zostały bezpośrednio powiązane z debatą o przyszłych możliwościach finansowych Unii Europejskiej.
„Europa musi wziąć na siebie znacznie większą część odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo zbiorowe. Oznacza to większe inwestycje, rozwój wspólnej produkcji obronnej oraz zwiększenie gotowości operacyjnej” – podkreślił Kyriákos Mitsotákis.
Premier Portugalii zaznaczył natomiast: „Potrzebujemy większych zdolności, ściślejszej współpracy, lepszej interoperacyjności i większej solidarności w zakresie inwestycji realizowanych przez każde państwo”.
Negocjacje w sprawie nowego budżetu Unii Europejskiej
Jednym z najważniejszych tematów spotkania były przyszłe Wieloletnie Ramy Finansowe Unii Europejskiej, czyli długoterminowy budżet określający poziom wydatków oraz najważniejsze priorytety polityczne Wspólnoty.
Luís Montenegro opowiedział się za poszukiwaniem nowych europejskich źródeł finansowania, które pozwoliłyby Unii skuteczniej odpowiadać na rosnące wyzwania.
„Jeśli chodzi o Wieloletnie Ramy Finansowe, jesteśmy gotowi znaleźć rozwiązanie, które dzięki odrobinie kreatywności pozwoli nam rozwinąć nowe zasoby własne i wesprzeć budżet większy niż w ostatnich latach” – powiedział premier Portugalii.
Szef portugalskiego rządu wskazał również na możliwość częstszego wykorzystywania wspólnego europejskiego zadłużenia w przypadku jasno określonych celów strategicznych, takich jak obronność. Jego propozycja nawiązuje do rozwiązania zastosowanego przy finansowaniu Funduszu Odbudowy po pandemii COVID-19.
Kyriákos Mitsotákis podkreślił z kolei, że Unia nie powinna rozpoczynać obecnie spłaty wspólnych pożyczek z Funduszu Odbudowy, ponieważ mogłoby to ograniczyć środki dostępne w ramach nowego budżetu europejskiego.
Jednocześnie zaznaczył, że dla Grecji kluczowe pozostaje utrzymanie odpowiedniego poziomu finansowania Polityki Spójności oraz Wspólnej Polityki Rolnej.
„Nasze stanowisko jest proste. Europa nie może robić więcej, mając mniej. Jeśli chcemy, aby sprostała nowym wymaganiom, musimy zapewnić jej odpowiednie środki, jednocześnie zachowując silne filary polityki spójności i Wspólnej Polityki Rolnej” – powiedział premier Grecji.
Obrona, ochrona ludności i polityka migracyjna
W obszarze obronności Grecja i Portugalia opowiedziały się za zwiększeniem europejskiej produkcji oraz pogłębieniem współpracy między państwami członkowskimi. Celem tych działań ma być wzmocnienie zdolności produkcyjnych europejskiego przemysłu obronnego oraz ograniczenie zależności od dostawców spoza kontynentu.
Rozmowy objęły również kwestie ochrony ludności i potrzebę wzmocnienia europejskiego systemu reagowania na klęski żywiołowe. Wśród omawianych rozwiązań znalazła się możliwość organizowania wspólnych europejskich zakupów samolotów gaśniczych, ponieważ rozległe pożary lasów stają się problemem dotykającym coraz większej liczby państw.
Jak podkreślił premier Grecji, „żaden kraj, nawet najlepiej przygotowany, nie jest w stanie samodzielnie sprostać wyzwaniu o takiej skali”.
Luís Montenegro zwrócił natomiast uwagę, że „zarządzanie ekstremalnymi zjawiskami klimatycznymi to obszar, w którym możemy działać wspólnie, aby dysponować większymi możliwościami i kierować je do europejskich regionów najbardziej narażonych na ryzyko”.
W kwestii migracji Ateny wskazały jako najważniejsze priorytety ochronę zewnętrznych granic Unii Europejskiej, walkę z siatkami przemytników, zwiększenie liczby powrotów osób, którym nie przysługuje prawo do ochrony międzynarodowej, a także rozwój legalnych kanałów migracji.
Strona portugalska podkreśliła, że zewnętrzne granice Grecji i Portugalii nie są wyłącznie granicami poszczególnych państw, lecz stanowią również granice całej Unii Europejskiej.
Koordynacja przed kluczowymi decyzjami Unii Europejskiej
Oba rządy zapowiedziały dalszą współpracę i koordynację stanowisk przed europejskimi negocjacjami dotyczącymi przyszłego budżetu UE, polityki obronnej oraz zarządzania zewnętrznymi granicami Wspólnoty.
Dla Aten i Lizbony najważniejszym wyzwaniem pozostaje znalezienie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób Unia Europejska sfinansuje nowe potrzeby, nie ograniczając jednocześnie polityk wspierających rozwój regionów, rolnictwo oraz spójność społeczną.
Wspólne stanowisko obu państw opiera się na przekonaniu, że Europa musi dysponować większymi możliwościami działania, ale jednocześnie potrzebuje odpowiednich zasobów finansowych, które pozwolą te ambicje realizować.