Nawrocki odebrał Zełenskiemu Order Orła Białego

Prezydent Karol Nawrocki poinformował o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu. Decyzję uzasadnił zgodą ukraińskiego przywódcy na nadanie jednej z jednostek wojskowych nazwy „Bohaterów UPA”.

REKLAMA

REKLAMA

W opublikowanym w piątek wieczorem nagraniu w serwisie X prezydent Nawrocki zaznaczył, że decyzja o odebraniu odznaczenia „nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu” oraz „nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa”.

Podkreślił również, że wsparcie Polski dla Ukrainy w wojnie z Rosją pozostaje niezmienne. Jednocześnie stwierdził, że relacje między Warszawą a Kijowem są osłabiane przez „wzmacnianie pamięci zatrutej zbrodnią”. W jego ocenie odebranie orderu ma charakter „nie tylko symboliczny; jest również sygnałem ostrzegawczym”. Jak dodał: „Są granice, których w relacjach polsko-ukraińskich przekraczać nie wolno”.

Reakcja Polski i Ukrainy

Na decyzję polskiego prezydenta odpowiedział minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha, określając ją jako „strategiczny błąd Nawrockiego, na którym zyska jedynie Rosja”. Zapowiedział także zwrot przyznanego mu w 2022 r. Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Polskich orderów zasługi - Krzyża Oficerskiego Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej - zrzekli się również szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar.

„Niestety, prezydent Polski Karol Nawrocki dopuścił się nieprzyjaznego gestu wobec naszego narodu, pozbawiając prezydenta Ukrainy przyznanego mu wcześniej Orderu Orła Białego. Bez wątpienia jest to prezent dla moskiewskiego agresora, który ten bezwzględnie wykorzysta przeciwko obu naszym krajom” – napisał Budanow w komunikatorze Telegram w sobotę.

Bodnar napisał w poście na Facebooku, że „nie może pozostać obojętny wobec decyzji, którą uważa za historycznie niesprawiedliwą”.

„Rozumiejąc emocje panujące w Polsce, nie godzę się z tym, że Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski – przyjaciel Polski, głowa państwa, które walecznie się broni przed rosyjskim agresorem oraz broni pokoju w Europie – został pozbawiony najwyższego polskiego odznaczenia” - dodał.

Kancelaria Wołodymyra Zełenskiego nie odniosła się do sprawy. Z kolei przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy Rusłan Stefanczuk ocenił, że decyzja może negatywnie odbić się na współpracy obu państw.

Premier Donald Tusk napisał w serwisie X, że „konflikt między Polską i Ukrainą cieszy Putina i szokuje naszych sojuszników”. Dodał również: „Zadaniem prezydentów Zełenskiego i Nawrockiego jest tonowanie emocji, a nie podsycanie napięcia. Linia frontu przebiega gdzie indziej”.

Rzecznik rządu Adam Szłapka zwrócił uwagę, że decyzję Nawrockiego pozytywnie oceniły władze Rosji, przywołując wpis Dmitrija Miedwiediewa.

Przedstawiciele opozycji uznali działania prezydenta za właściwe, natomiast politycy Lewicy i Polski 2050 wskazywali na możliwe pogorszenie stosunków polsko-ukraińskich.

Instytut Pamięci Narodowej zapowiedział z kolei rozpoczęcie kampanii informacyjnej poświęconej ukraińskiemu nacjonalizmowi.

Kontrowersyjna decyzja prezydenta Ukrainy

Pod koniec maja prezydent Ukrainy zdecydował o nadaniu jednej z jednostek wojskowych nazwy „Bohaterów UPA”, co spotkało się z krytyką ze strony polskich władz, w tym premiera, ministra obrony Władysława Kosiniaka-Kamysza oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

W ubiegłym tygodniu Kapituła Orderu Orła Białego, na wniosek prezydenta Nawrockiego, przeanalizowała możliwość odebrania odznaczenia Wołodymyrowi Zełenskiemu i przedstawiła swoją opinię.

Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Orła Białego w kwietniu 2023 r. z rąk ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudy „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.

Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach prezydent może pozbawić osobę odznaczenia z własnej inicjatywy, po zasięgnięciu opinii właściwej kapituły, lub na jej wniosek. Jest to możliwe, gdy „nadanie orderu lub odznaczenia nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd albo odznaczony dopuścił się czynu, wskutek którego stał się niegodny orderu lub odznaczenia”.

Na początku czerwca szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki wyraził opinię, że odebranie orderu wymaga „kontrasygnaty premiera”. Podobne stanowisko przedstawił szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki, który zaznaczył, że choć nadawanie orderów należy do prerogatyw prezydenta, to przy ich odbieraniu „prawdopodobnie potrzebna będzie kontrasygnata premiera”. Adam Szłapka zapowiedział natomiast, że rząd zajmie stanowisko dopiero po otrzymaniu odpowiedniego wniosku od prezydenta.

Spór dotyczący działalności Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) oraz Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) od wielu lat pozostaje jedną z głównych kwestii różniących Polskę i Ukrainę.

W polskiej narracji wydarzenia na Wołyniu z 1943 r. są uznawane za ludobójstwo, natomiast w Ukrainie częściej przedstawia się je jako rezultat konfliktu zbrojnego, za który odpowiedzialność ponosiły obie strony. Dodatkowo w ukraińskiej pamięci historycznej OUN i UPA są przede wszystkim postrzegane jako organizacje prowadzące walkę z ZSRR po II wojnie światowej, a nie wyłącznie jako formacje wymierzone przeciwko Polakom.

Opinia Polaków

Z najnowszego sondażu przeprowadzonego przez United Surveys na zlecenie Wirtualnej Polski jeszcze przed decyzją prezydenta Nawrockiego wynikało, że za cofnięciem tego honorowego odznaczenia opowiedziało się 51,2 proc. ankietowanych. Spośród nich 31,9 proc. zdecydowanie popierało taki krok.

Przeciwnych decyzji było 35,5 proc. respondentów. Większość z tej grupy, czyli 23 proc., wskazała odpowiedź „raczej nie”, a 12,5 proc. wyraziło zdecydowany sprzeciw.

Pozostałe 13,3 proc. uczestników badania nie miało wyrobionego zdania lub wybrało odpowiedź „nie wiem/trudno powiedzieć”.