Według kilku źródeł nowy rząd Węgier deklaruje gotowość do współpracy z Ukrainą w sprawie jej akcesji do Unii Europejskiej. Jednocześnie Budapeszt i Kijów rozpoczęły dialog techniczny dotyczący wrażliwej kwestii mniejszości węgierskiej. W Brukseli rosną oczekiwania na możliwy przełom w tej sprawie.
Węgierski ambasador poinformował podczas spotkania w zeszłym tygodniu, że Budapeszt jest obecnie gotowy do większego zaangażowania w sprawy Ukrainy, aby osiągnąć konkretne rezultaty. Ma to się odbywać w momencie, gdy nowy rząd Pétera Magyara rozpoczyna techniczne rozmowy z Kijowem dotyczące rozwiązania delikatnej kwestii mniejszości węgierskiej.
REKLAMA
REKLAMA
Za rządów Viktora Orbána Węgry blokowały otwarcie pierwszego etapu procesu akcesyjnego Ukrainy do Unii Europejskiej, tzw. „pierwszego klastra”, obejmującego kluczowe reformy niezbędne do rozpoczęcia negocjacji, w tym dotyczące praworządności i kontroli finansowej.
Spór między Budapesztem a Kijowem od lat koncentruje się wokół licznej mniejszości węgierskiej zamieszkującej Zakarpacie w zachodniej Ukrainie. Kwestia ta pozostaje istotna w węgierskiej debacie publicznej, nawet po zdecydowanym zwycięstwie Pétera Magyara, które zakończyło 16 lat rządów Orbána.
Poprzedni rząd Węgier przedstawił 11-punktowy plan mający na celu przywrócenie i wzmocnienie praw społeczności węgierskiej na Ukrainie. Jego realizacja nadal jest przez Budapeszt uznawana za warunek konieczny do otwarcia pierwszego kluczowego etapu negocjacji akcesyjnych Ukrainy z UE.
Pierwsze sygnały możliwej poprawy relacji pojawiły się podczas ubiegłotygodniowych rozmów ambasadorów państw UE, kiedy węgierski dyplomata zapowiedział gotowość Budapesztu do zaangażowania się w rozwiązanie spornych kwestii.
Podkreślił on również potrzebę stosowania podejścia opartego na osiągnięciach oraz zwrócił uwagę, że Węgry szczególnie będą monitorować sytuację prawną i ochronę praw mniejszości węgierskiej.
Péter Magyar zapowiedział 28 kwietnia chęć spotkania z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim na początku czerwca, aby omówić poprawę sytuacji etnicznych Węgrów na zachodniej Ukrainie. Zaproponował, by rozmowy odbyły się w Berehowe w obwodzie zakarpackim – mieście uznawanym za centrum tamtejszej społeczności węgierskiej.
Zełenski spotkał się wcześniej z przedstawicielami społeczności węgierskiej 9 kwietnia, na trzy dni przed wyborami na Węgrzech.
Unia Europejska oczekuje od Kijowa przyjęcia i skutecznego wdrożenia planu działań dotyczącego praw mniejszości, który obejmuje nie tylko Węgrów, lecz także Rumunów, Polaków i Bułgarów.
W marcu ukraiński rząd wprowadził Narodowy Dzień Języka Rumuńskiego jako element działań na rzecz poprawy relacji z Rumunią, odpowiadając jednocześnie na wcześniejsze gesty Bukaresztu wobec Ukrainy.
Kwestia rozszerzenia UE o Ukrainę może znaleźć się w porządku obrad najbliższej Rady Europejskiej, podczas której możliwe jest również spotkanie Pétera Magyara i Wołodymyra Zełenskiego.
Jednak biuro przewodniczącego Rady Europejskiej António Costy zaznacza, że sprawa przystąpienia Ukrainy zostanie wpisana do agendy tylko wtedy, gdy możliwe będzie ogłoszenie realnych postępów w sprawie zniesienia węgierskiego weta wobec otwarcia negocjacji.
W poniedziałek Péter Magyar poinformował na Facebooku o rozmowie telefonicznej z António Costą, podkreślając, że Budapeszt rozpoczął konsultacje techniczne z Ukrainą dotyczące gwarancji praw językowych, edukacyjnych i kulturowych mniejszości węgierskiej na Zakarpaciu.
Szef komisji spraw zagranicznych nowego parlamentu Węgier, Márton Hajdu, podkreślił, że warunkiem postępu jest prawne zagwarantowanie praw mniejszości węgierskiej w Ukrainie – w szczególności w zakresie języka, edukacji i kultury.
Z kolei źródła zbliżone do węgierskiego rządu sugerują, że jeśli Ukraina wdroży 11-punktowy plan i zostanie on zaakceptowany przez przedstawicieli mniejszości na Zakarpaciu, Węgry mogą poprzeć otwarcie pierwszego dużego rozdziału negocjacji akcesyjnych.
Jednocześnie wskazuje się, że część postulatów zawartych w planie może mieć charakter szczególnie wrażliwy politycznie, co potencjalnie utrudnia jego pełne wdrożenie.
Zełenski deklarował, że Ukraina „pracuje nad wszystkimi kwestiami” dotyczącymi mniejszości węgierskiej, podkreślając, że obywatele pochodzenia węgierskiego są integralną częścią państwa i nie stanowią przeszkody nie do rozwiązania.
Z kolei minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha wyraził gotowość do współpracy z nowym rządem Węgier we wszystkich obszarach, w tym w kwestiach mniejszości narodowych, aby odbudować zaufanie i dobre relacje sąsiedzkie.
Zniesienie węgierskiego weta byłoby jednak dopiero pierwszym krokiem w kierunku formalnego otwarcia negocjacji akcesyjnych Ukrainy z Unią Europejską. Pozostałe państwa członkowskie UE na razie nie ujawniają swojego stanowiska i prawdopodobnie zrobią to dopiero po rozpoczęciu właściwych rozmów.