To najniższy poziom od 2015 roku, a przedsiębiorstwa jako główne przyczyny wskazują zakłócenia geopolityczne, niestabilność rynków oraz niepewność regulacyjną. Jednocześnie na tle ogólnego spadku wyróżniają się Węgry i Chorwacja, gdzie inwestycje utrzymują się na relatywnie wysokim poziomie.
Europejskie przedsiębiorstwa ograniczają inwestycje.
REKLAMA
REKLAMA
Z najnowszych danych Eurostatu wynika, że stopa inwestycji biznesowych w Unii Europejskiej spadła do najniższego poziomu od ponad dekady, osiągając 21,8 proc. w IV kwartale 2025 roku.
Wskaźnik ten pokazuje, jaką część swojej całkowitej wartości dodanej firmy przeznaczają na inwestycje, takie jak zakup maszyn, budowa obiektów czy inne wydatki kapitałowe.
Wskaźnik ten nie obejmuje banków ani instytucji finansowych, lecz koncentruje się na „klasycznych” przedsiębiorstwach – takich jak hotele, fabryki, supermarkety, linie lotnicze i podobne podmioty z sektora realnej gospodarki.
Co ciekawe, stopa inwestycji przedsiębiorstw w UE osiągnęła swoje historyczne maksimum tuż przed pandemią COVID-19 – w IV kwartale 2019 roku wyniosła 26,77 proc.
Według Eurostatu był to efekt m.in. silnego wzrostu importu własności intelektualnej oraz przyspieszenia globalizacji. Obecny poziom znajduje się natomiast zaledwie około jednego punktu procentowego powyżej historycznego minimum, które odnotowano w I kwartale 2010 roku (20,93 proc.), po globalnym kryzysie finansowym.
Gdzie firmy najmniej inwestują w gospodarkę?
Szczególnie uderzające jest to, że jedne z najniższych poziomów inwestycji występują w kluczowych europejskich centrach biznesowych: Luksemburgu, Irlandii i Holandii – gdzie wskaźniki spadają poniżej 17 proc.
Podczas gdy w Luksemburgu niski poziom inwestycji ma charakter strukturalny i wynika z niewielkiego sektora przemysłowego, to w przypadku Irlandii widać bardzo silny spadek – w ciągu niespełna dekady wskaźnik obniżył się tam aż o 27 punktów procentowych.
Inwestycje biznesowe stanowią jeden z kluczowych czynników wzrostu PKB. Jak podkreśla profesor ekonomii INSEAD Antonio Fatas w rozmowie z Europe in Motion, wydatki firm na sprzęt, oprogramowanie, fabryki i inne aktywa kapitałowe wprost napędzają wzrost produktywności.
Jest to szczególnie istotne w przypadku Europy, która w ostatnich latach pozostaje w tyle za Stanami Zjednoczonymi pod względem dynamiki produktywności - różnica wynosi niemal 2 punkty procentowe, co profesor Fatas określa jako „szokujące”.
Jednocześnie widać duże zróżnicowanie między krajami UE. Grecja odnotowała jeden z najszybszych wzrostów inwestycji od 2015 roku, sięgający blisko 10 proc. Z kolei Węgry i Chorwacja wyróżniają się najwyższymi poziomami inwestycji w całej Unii – w ostatnim rekordowym roku dla poszczególnych państw przekraczały one 28 proc.
Dlaczego firmy ograniczają inwestycje i czy obronność może to zmienić?
Europejski Bank Centralny (EBC) przeprowadził badanie wśród 64 dużych firm ze strefy euro, analizując ich decyzje inwestycyjne oraz czynniki, które je wspierają lub hamują.
Około 90 proc. ankietowanych przedsiębiorstw wskazuje słaby popyt jako główną przyczynę wstrzymywania wydatków inwestycyjnych.
Firmy zwracają też uwagę na inne istotne bariery: niską rentowność, obciążenia regulacyjne oraz wysokie koszty pracy – każdy z tych czynników został wskazany przez ponad 80 proc. respondentów.
Napięcia geopolityczne również wyraźnie odciskają piętno na aktywności inwestycyjnej firm – szczególnie w przypadku producentów dotkniętych cłami oraz przedsiębiorstw bardziej narażonych na skutki konfliktów zbrojnych.
Respondenci wskazują także, że nieprzewidywalność regulacji klimatycznych wpływa na ich długoterminowe plany inwestycyjne nawet silniej niż obecne problemy związane z kryzysem energetycznym.
Jednocześnie – jak podkreśla Europejski Bank Centralny (EBC) – „oczekiwany wzrost wydatków na obronność jest powszechnie postrzegany jako potencjalny katalizator inwestycji”.
Według badania „połowa firm przemysłowych oraz około jedna piąta przedsiębiorstw z sektora usług spodziewa się, że zwiększone wydatki na obronność wesprą ich inwestycje w ciągu najbliższych trzech lat”.
Badanie objęło większość z 39 firm działających w sektorze przemysłowym, a pozostałe 25 reprezentowało głównie sektor usług.