W mediach społecznościowych szerzą się fałszywe informacje o hantawirusie; internauci odgrzewają teorie spiskowe z czasów COVID-19, by rozsiewać fake newsy o rzekomej epidemii.
Od teorii spiskowych, według których termin „hantavirus” ma pochodzić z hebrajskiego, po twierdzenia, że wielkie koncerny farmaceutyczne stworzyły wirusa, by podbić zyski ze szczepionek – w ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych pojawiła się fala fałszywych informacji na temat tego patogenu.
REKLAMA
REKLAMA
Ognisko zakażeń hantawirusem wykryto na statku MV Hondius, który 1 kwietnia wyruszył z Argentyny, a 10 maja zacumował na Teneryfie na Wyspach Kanaryjskich.
Na pokładzie MV Hondius zachorowało jedenaście osób, z czego potwierdzono co najmniej dziewięć przypadków zakażenia. Trzech pasażerów wycieczkowca zmarło. Wśród nich jest holenderskie małżeństwo, które – jak sądzą służby sanitarne – jako pierwsze zostało narażone na kontakt z wirusem podczas wizyty w Ameryce Południowej.
Do zakażenia hantawirusem najczęściej dochodzi, gdy ludzie mają kontakt z odchodami, moczem lub śliną gryzoni. Później infekcja może przenosić się także między ludźmi.
Lek przeciwpasożytniczy iwermektyna nie leczy hantawirusa
W mediach społecznościowych wielu użytkowników rozpowszechnia wprowadzające w błąd wpisy, że lek przeciwpasożytniczy iwermektyna – wcześniej fałszywie zachwalany jako „cudowny środek” na COVID-19 – może leczyć zakażenie hantawirusem.
Takie twierdzenia szerzyły m.in. osoby pokroju Marjorie Taylor Greene, kongresmenki i byłej lojalnej sojuszniczki Donalda Trumpa, znanej z promowania teorii spiskowych.
Stosowanie iwermektyny jako rzekomego leku na hantawirusa nie ma jednak żadnego naukowego potwierdzenia – podobnie jak w przypadku koronawirusa. Potwierdziła to w rozmowie z Euronews Europejska Agencja Leków.
„EMA nie dysponuje żadnymi dowodami na to, że iwermektyna, stosowana w leczeniu zakażeń pasożytniczych, jest skuteczna przeciwko hantawirusom”.
„W rzeczywistości nie ma obecnie żadnych zatwierdzonych terapii – ani leków przeciwwirusowych, ani szczepionek – przeciwko hantawirusom. Postępowanie kliniczne opiera się na leczeniu objawowym i jak najszybszym zapewnieniu dostępu do oddziałów intensywnej terapii”.
Moderna nie upozorowała wybuchu zakażeń
Osobno, użytkownicy internetu uznali za podejrzane, że amerykańska firma farmaceutyczna Moderna pracuje nad projektem opracowania szczepionki przeciwko hantawirusom.
„Dziwne jest też to, że Moderna od roku pracuje nad (szczepionką na) hantawirusa – jakby wiedzieli, że wirus zostanie wypuszczony” – napisał użytkownik X w poście, który odnotował tysiące wyświetleń.
Internauci przedstawiają to jako dowód, że koncern miał udział w „zaprojektowaniu” obecnego ogniska, powielając tezy znane z teorii spiskowych z czasów pandemii COVID-19.
„Nigdy nie zgadniecie, kto pracuje nad szczepionką mRNA przeciwko hantawirusowi…” – napisał inny użytkownik w poście na X, który obejrzano ponad 4 mln razy.
Do wpisu dołączono zrzut ekranu artykułu z lipca 2024 roku o współpracy Moderny z koreańskim uniwersytetem przy opracowywaniu szczepionki przeciw hantawirusom.
Nie jest to jednak żadna anomalia, lecz rutynowy element działań na rzecz zdrowia publicznego.
„To, że Moderna pracowała nad wczesnymi wersjami szczepionek przeciw hantawirusom, odzwierciedla fakt, iż ten wirus od dziesięcioleci jest dobrze zdefiniowanym zagrożeniem” – powiedział Euronews Amesh Adalja, ekspert w Centrum Bezpieczeństwa Zdrowotnego Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa.
W praktyce opracowywanie szczepionek przeciwko patogenom takim jak hantawirusy, znanym od wielu lat, jest standardową praktyką w branży farmaceutycznej, także w firmach takich jak Moderna.
Jeśli chodzi o badania prowadzone wspólnie przez Centrum Innowacji Szczepionek Uniwersytetu Koreańskiego i Modernę, wciąż znajdują się one na etapie przedklinicznym. Oznacza to, że rozpoczęcie badań z udziałem ludzi nie jest na razie realną perspektywą.
Twierdzenia, że słowo „hantawirus” pochodzi z hebrajskiego
Użytkownicy mediów społecznościowych prosili Groka – chatbota opartego na sztucznej inteligencji na platformie X – by wyjaśnił, co znaczy po hebrajsku słowo „hanta” (lub „chantah”). W niektórych przypadkach wpisy typu „Hej @grok, co znaczy ‘Hanta’ po hebrajsku?” zdobywały miliony wyświetleń.
Grok odpowiedział początkowo, że „hanta” w hebrajskim oznacza „oszustwo, naciąganie, bzdurę, kłamstwo lub coś fałszywego”. Później jednak skorygował tę odpowiedź, wyjaśniając, że chodzi o słowo „khartah” (lub „chartah”, חרטה).
Ten termin, używany w hebrajskim jako slangowe określenie czegoś „bez sensu” czy „ściemy”, pochodzi pierwotnie z arabskiego.
Posty sugerujące, że słowo oznaczające coś fałszywego po hebrajsku zbiega się z „hanta”, są wykorzystywane do podsycania teorii spiskowych obwiniających Izrael o wybuch zakażeń lub sugerujących, że sam wirus jest mistyfikacją.
„Wyciągnijcie własne wnioski, czy twierdzenia, że hantawirus to syjonistyczne oszustwo, są ‘Hantasemitismem’, czy nie” – napisało jedno z kont.
W rzeczywistości nazwa hantawirusa nie ma z tym wszystkim nic wspólnego.
Naukowcy wyjaśniają, że termin wywodzi się z choroby, która po raz pierwszy pojawiła się wśród żołnierzy ONZ podczas wojny koreańskiej w latach 50. XX wieku. Nazwano ją wówczas „koreańską gorączką krwotoczną”.
Dwie dekady później, w latach 70., naukowcy zidentyfikowali wirusa występującego u norników żyjących w pobliżu rzeki Hantan. Od niej wzięła się nazwa „wirus Hantaan”. Gdy odkryto kolejne, spokrewnione patogeny, zaczęto określać je wspólnym mianem „hantawirusów”.