Szczyt Inicjatywy Trójmorza, który odbył się w dniach 28–29 kwietnia w Dubrowniku, potwierdził rosnącą rolę tej współpracy w Europie Środkowo-Wschodniej. W spotkaniu uczestniczyli przywódcy państw regionu, przedstawiciele instytucji międzynarodowych oraz liczni przedstawiciele biznesu.
Udział delegacji z blisko 45 państw oraz licznych przedstawicieli biznesu pokazał, że Trójmorze wykracza poza wymiar regionalny i coraz wyraźniej przyciąga uwagę partnerów globalnych.
REKLAMA
REKLAMA
W centrum rozmów znalazły się kwestie energetyki, infrastruktury transportowej i cyfrowej. Szczególny nacisk położono na bezpieczeństwo energetyczne oraz dywersyfikację dostaw surowców, co w obecnych realiach geopolitycznych ma kluczowe znaczenie. W tym kontekście Polska podkreśliła swoje ambicje, by pełnić rolę regionalnego hubu gazowego i "bramy północy”, zwłaszcza dla dostaw ze Stanów Zjednoczonych.
Istotnym ustaleniem było również powierzenie Polsce roli reprezentanta regionu naforum G20, co może wzmocnić pozycję inicjatywy na świecie. Równolegle pojawiły się propozycje stworzenia nowych narzędzi finansowych, w tym Banku Rozwoju Trójmorza, który miałby wspierać realizację kluczowych inwestycji infrastrukturalnych.
Jak podkreślał prezydent Karol Nawrocki, ma to być krok w stronę "realnego wzmocnienia zdolności regionu do finansowania własnych projektów rozwojowych”, a nie tylko deklaracji politycznych.
Między forum politycznym a platformą gospodarczą
Inicjatywa Trójmorza skupia dziś 13 państw członkowskich oraz kilku kluczowych partnerów, w tym m.in. Niemcy, Stany Zjednoczone i Japonię. Choć projekt od początku miał silny wymiar polityczny, coraz wyraźniej widać potrzebę jego przekształcenia w bardziej praktyczną platformę gospodarczą. Oznacza to przejście od deklaracji i ogólnych strategii do realnych projektów inwestycyjnych.
Włączenie sektora prywatnego do działań inicjatywy, rozwój wspólnych projektów infrastrukturalnych oraz budowanie jednolitej narracji inwestycyjnej to kroki w dobrym kierunku. Jednak – jak wskazują eksperci – nadal są one niewystarczające wobec skali wyzwań.
"Trójmorze musi zostać dokończone poprzez komponent inwestycyjny i biznesowy. Działania idą w dobrym kierunku, ale nadal jesteśmy w połowie drogi – brakuje instytucji, skali i tempa” - podkreśla Jadwiga Emilewicz, członkini zarządu i ekspertka Instytutu Sobieskiego ds. gospodarki i innowacji.
Trójmorze w świecie po multilateralizmie
Jednym z najważniejszych kontekstów dla zrozumienia rosnącej roli Trójmorza jest zmieniający się porządek międzynarodowy. Coraz częściej mówi się o kryzysie multilateralizmu, czyli modelu opartego na szerokiej współpracy międzynarodowej w ramach dużych organizacji. W jego miejsce pojawia się tendencja do budowania relacji bilateralnych oraz selektywnych sojuszy.
Jak zauważa Emilewicz: "Państwa – w tym szczególnie Stany Zjednoczone – coraz częściej dobierają partnerów w sposób pragmatyczny, kierując się konkretnymi interesami politycznymi i gospodarczymi. W takim świecie mniejsze, regionalne formaty współpracy mogą zyskiwać na znaczeniu, ponieważ są bardziej elastyczne i zdolne do szybkiego reagowania na zmiany”.
Inicjatywa Trójmorza idealnie wpisuje się w ten trend. Łączy państwa o podobnych wyzwaniach rozwojowych i geopolitycznych, co pozwala na bardziej efektywne rozwiązywanie problemów, które dla pojedynczych krajów byłyby trudne do pokonania. W tym sensie Trójmorze nie jest alternatywą dla istniejących struktur, ale ich uzupełnieniem – bardziej pragmatycznym i nastawionym na konkretne efekty.
Gospodarcze wyzwania i rosnąca rola Polski
Region Europy Środkowo-Wschodniej stoi w obliczu ryzyka spowolnienia gospodarczego, które bez nowych impulsów inwestycyjnych może osłabić jego dynamikę wzrostu. Dlatego coraz większe znaczenie zyskują projekty infrastrukturalne i energetyczne, w szczególności rozwój połączeń transportowych północ–południe, integracja rynków energii oraz inwestycje w cyfryzację.
W tym układzie rośnie również rola Polski, która wzmacnia swoją pozycję poprzez ambicje stworzenia regionalnego hubu gazowego i "bramy północy” oraz aktywność na forum międzynarodowym, m.in. w ramach G20. Jak wynika z raportu Instytutu Sobieskiego – kluczowe jest, aby projekt przyspieszył instytucjonalizację oraz przejście w stronę pełnoprawnej platformy inwestycyjnej.