Od Rady Najwyższej Magistratury do rozdzielenia karier – porównanie stanowisk Rocco Gustavo Maruottiego i Alberto Balboniego w sprawie referendum dotyczącego wymiaru sprawiedliwości, traktowanego też jako test dla rządu Giorgii Meloni
Zbliża się referendumw sprawie wymiaru sprawiedliwości, które oprócz technicznej wartości pytań, nabiera coraz większego znaczenia politycznego. Głosowanie jest również odczytywane przez wielu obserwatorów jako test dla rządu kierowanego przez Giorgię Meloni.
REKLAMA
REKLAMA
Większość popiera głosowanie na "tak" jako kluczowy krok do "zakończenia" procesu reformy wymiaru sprawiedliwości, podczas gdy znaczna część sądownictwa i opozycji wzywa do odrzucenia tekstu.
W centrum konfrontacji znajduje się kilka głównych kwestii: rozdzielenie karier, nowa struktura Consiglio Superiore della Magistratura (CSM – Radę Najwyższą Magistratury) , losowanie członków i funkcja dyscyplinarna. Porównano stanowiska Rocco Gustavo Maruottiego, sekretarza Krajowego Stowarzyszenia Sędziów oraz senatora Alberto Balboniego, przewodniczącego Komisji Spraw Konstytucyjnych.
Rozdzielenie karier
Rozdzielenie sędziów i prokuratorów jest filarem reformy. Dla zwolenników głosowania na "tak" jest to warunek konieczny do zagwarantowania prawdziwie trzeciego sędziego. Dla zwolenników głosowania na "nie" nie jest konieczna interwencja na poziomie konstytucyjnym.
Stanowisko obozu NIE (Rocco Gustavo Maruotti) "Autonomia i niezależność włoskich sędziów jest bardzo silna, ale tak chcieli ojcowie założyciele, aby zagwarantować skuteczny podział władzy. Gdyby ktoś chciał dokończyć projekt rozdziału karier, mógłby to zrobić, zmieniając ustawę o systemie sądownictwa, nawet przewidując dwa różne konkursy (...). Nie było potrzeby interweniowania w sprawie Najwyższej Rady Sądownictwa i jej równowagi, które są równowagami odzwierciedlającymi ogólną równowagę naszej demokracji".
Stanowisko TAK (Alberto Balboni) "Ta reforma pomoże nam zapewnić bardziej bezstronny, a tym samym bardziej sprawiedliwy wymiar sprawiedliwości (...), który wymaga, aby proces odbywał się przed trzecim i bezstronnym sędzią. Oczywiste jest, że nie może być trzeciego i bezstronnego sędziego, dopóki jest on bliskim krewnym prokuratora reprezentującego oskarżenie. Dziś sędzia i prokurator dzielą tę samą ścieżkę, nawet w tym samym organie samorządowym. Nie można mówić o odrębnych karierach, dopóki pozostają w tej samej Radzie Najwyższej: rozdzielenie funkcji nie wystarczy, potrzebne jest rzeczywiste i ostateczne rozróżnienie".
Nowa organizacja CSM
Reforma przeprojektowuje Radę Najwyższą Magistratury, przewidując jej odrębną organizację. Punkt ten dzieli tych, którzy obawiają się utraty autorytetu i tych, którzy zamiast tego dążą do zmniejszenia wagi prądów.
Stanowisko NIE (Rocco Gustavo Maruotti) "Jest to reforma, która ma na celu jedynie zmianę struktury Najwyższej Rady Sądownictwa i Prokuratury, która jest organem chcianym przez ojców założycieli w celu zagwarantowania autonomii i niezależności sędziów i prokuratorów. Osłabia ją, dzieląc ją na trzy: dwie rady wyższe, jedną dla sędziów i jedną dla prokuratorów, oraz wysoki sąd dyscyplinarny. Ale przede wszystkim pozbawia ją autorytetu, który może mieć tylko wybrany organ. Nie było potrzeby interweniowania w Najwyższej Radzie Sądownictwa (...), ponieważ te równowagi odzwierciedlają ogólną równowagę naszej demokracji".
Stanowisko TAK (Alberto Balboni) "Wielokrotnie pytałem, gdzie w reformie jest cokolwiek, co mogłoby sugerować osłabienie sądownictwa, ale nikt mi nie odpowiedział, bo tak nie jest. Istnieje dokładnie odwrotna intencja: uwolnienie wielu sędziów od władzy zorganizowanych nurtów, które poprzez wybór swoich członków wprowadzają politykę do SCCM. Prawda jest taka, że dziś to właśnie te prądy warunkują system: ta reforma ma na celu przełamanie tego mechanizmu i przywrócenie sędziom większej niezależności".
Losowanie członków CSM
Wprowadzenie losowania jest jednym z najbardziej innowacyjnych i dzielących elementów. Z jednej strony jest postrzegane jako "loteria", która zmniejsza zasługi, a z drugiej jako narzędzie do ograniczania bieżących spraw.
Stanowisko na NIE (Rocco Gustavo Maruotti) "Członkowie zostaną wybrani w drodze loterii (...) absolutnej loterii wśród włoskich sędziów. To loteria, która pozbawi autorytetu i zasług tych, którzy zostaną wybrani na tę bardzo delikatną funkcję. Oczywiste jest, że taki system ma na celu osłabienie funkcji gwarantowania autonomii i niezależności Rady Najwyższej, powodując osłabienie zdolności sądownictwa do opierania się naciskom politycznym".
Stanowisko na TAK (Alberto Balboni) "Sercem tej reformy, jej prawdziwie rewolucyjnym zakresem, jest wyłanianie członków w drodze losowania. To właśnie pali się w zorganizowanym sądownictwie. Dzięki losowaniu prądy tracą wszelką kontrolę, a sędziowie będą bardziej wolni i niezależni. To nie przypadek, że znaczna część sędziów zadeklarowała swoje poparcie. Jeśli 99,5 procent sędziów jest ocenianych doskonale, jakie jest niebezpieczeństwo? Doskonały zostanie wylosowany. A jeśli akceptujemy losowanie popularnych ław przysięgłych, możemy to zaakceptować również tutaj".
Komisja dyscyplinarna i granice uprawnień
Reforma wprowadza rozdzielenie funkcji dyscyplinarnej, powierzając ją autonomicznemu organowi. Kwestia ta bezpośrednio dotyka relacji między odpowiedzialnością a niezależnością sędziów.
Stanowisko NIE (Rocco Gustavo Maruotti) "Dyscyplinowanie i karanie nie jest użytecznym narzędziem zarządzania sądownictwem. Sędzia, aby podejmować decyzje zgodnie z prawem i sumieniem, musi być w stanie zachować spokój i działać w całkowitej autonomii. Outsourcing funkcji dyscyplinarnej pozbawi również sędziów możliwości odwołania się do Sądu Kasacyjnego. Włoscy sędziowie będą jedynymi obywatelami pozbawionymi czynnego i biernego prawa wyborczego oraz prawa do odwołania się do Sądu Kasacyjnego, jeśli orzeczenie dyscyplinarne zawiera naruszenia prawa. Wszystko to ma tylko jeden cel: osłabienie autonomii i niezależności sądownictwa oraz wystawienie go na presję władzy politycznej".
Stanowisko zwolenników głosowania na TAK (Alberto Balboni) "Ta reforma może również służyć przywróceniu właściwych granic trzem władzom państwowym. Sędziowie muszą sądzić, parlament tworzyć prawo, a rząd rządzić. Obecnie mamy zbyt wielu sędziów, którzy chcieliby zastąpić Parlament: to nie jest ich zadanie. Wzmocnienie rozróżnienia między uprawnieniami oznacza wzmocnienie rządów prawa i uczynienie systemu bardziej zrównoważonym".
Kiedy głosować
W przypadku referendum konstytucyjnego lokale wyborcze będą otwarte w niedzielę 22 marca od 7:00 do 23:00 oraz w poniedziałek 23 marca 2026 roku od 7:00 do 15:00 .