Włoski artysta Maurizio Cattelan prezentuje w Berlinie swoją pierwszą dużą indywidualną wystawę w Niemczech, poświęconą władzy, przemocy, śmierci, wierze i niepewności.
Night w Neue Nationalgalerie łączy kilka najsłynniejszych prac Maurizia Cattelana z nowszymi realizacjami i zamienia rozległe, modernistyczne muzeum Neue Nationalgalerie w Berlinie w świat niepokojących obrazów i zaskakujących zestawień.
REKLAMA
REKLAMA
Hitler na kolanach
Jednym z najbardziej uderzających dzieł jest Him, rzeźba z 2001 roku przedstawiająca Adolfa Hitlera klęczącego na podłodze jak do modlitwy. Z jednej strony postać wygląda jak małe, niewinnie wyglądające dziecko. Jednak gdy zwiedzający obejdą ją dookoła, ujawnia się twarz Hitlera.
Him powstało ponad dwadzieścia lat temu, a w 2016 roku sprzedano je na aukcji za 15 mln euro.
Współkuratorka „Night”, Lisa Botti, mówi, że dzieło wciąż wiele mówi o dzisiejszym społeczeństwie: „Rzeźba pochodzi z 2001 roku, więc nie jest nowa, ale niestety wciąż pozostaje aktualna”.
Zabawny i prowokacyjny jak zawsze Cattelan celowo pozostawia wymowę tej figury otwartą. „Nie wiadomo, czy on modli się o przebaczenie, czy nie” – dodaje Botti. „To pozostaje gdzieś pośrodku. Ma tę siłę, że tobą wstrząsa, ale nie daje pewności”.
Berlińskie symbole w nowym świetle
Wystawa bawi się też dobrze znanymi symbolami. W pracy Purgatory Cattelan prezentuje pomniejszoną wersję Bramy Brandenburskiej, a w instalacji People setki wypchanych gołębi sprawiają wrażenie, jakby opanowały sufit nad głowami zwiedzających.
Inne dzieło, Novecento, przedstawia wyczerpanego konia zawieszonego pod sufitem. Zdaniem Botti zwierzę symbolizuje zarówno potęgę, z jaką kojarzy się XX wiek, jak i jej ostateczny upadek.
„Konie zawsze są symbolem szlachetności, wojska, zwycięstwa” – mówi. „Tutaj jest odwrotnie. Jest słaby. Wycieńczony”.
Na dachu muzeum w pracy Never mechaniczny chłopiec wybija na bębnie rytm. Instalacja, inspirowana powieścią Güntera Grassa „Blaszany bębenek_”_, może być odczytywana jako ostrzeżenie albo wezwanie do przebudzenia.
Od złotej toalety po banana za milion
Cattelan zbudował swoją renomę na dziełach, które kwestionują tradycyjne wyobrażenia o sztuce, wartości i dobrym smaku. Do jego najsłynniejszych prac należy Comedian, banan przyklejony taśmą do ściany, który w 2024 roku sprzedano na aukcji w Nowym Jorku za 5,2 mln euro.
Jego złota toaleta America została tymczasem skradziona w 2019 roku z pałacu Blenheim w Anglii. Dzieło było satyrą na ostentacyjne bogactwo i wcześniej pokazywano je w Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku.
Jednak Night ma mroczniejszy, bardziej refleksyjny charakter. Tytuł odwołuje się do ciemności i czasu zadumy, a zarazem sugeruje obietnicę nowego poranka.
Wystawę w berlińskiej Neue Nationalgalerie można oglądać do marca 2027 roku.