10 lat temu świat stracił Davida Bowiego. Oto wybrane przez Euronews Culture pięć europejskich miejsc pielgrzymkowych, w których można oddać hołd utraconemu artyście.
"Czas - czeka na skrzydłach / Mówi o bezsensownych rzeczach..." ("Time" - "Aladdin Sane", 1973).
Czas również mija. Szybko.
Dziesięć lat temu, 10 stycznia 2016 roku, dwa dni po jego urodzinach i wydaniu ostatniego albumu, "Blackstar", świat stracił Davida Bowiego.
Mieszkałem w Berlinie, kiedy dotarła do mnie ta wiadomość i udałem się na Hauptstraße 155 w Schöneberg - niepozorny budynek, w którym Bowie mieszkał podczas swojego pobytu w stolicy Niemiec.
Tam świece były już zapalone, zdjęcia podparte pod drzwiami, a kwiaty wypełniały chodnik przed mieszkaniem, które dzielił z Iggy Popem przez dwa lata. Fani obok mnie płakali i stali w ciszy, nie mogąc wyobrazić sobie świata bez tego bezgranicznie kreatywnego artysty.
Odłożyłem świeczkę i zostałem powitany przez nieznajomą, która miała w uszach słuchawki. Wyjęła jedną i dała mi ją, gdy oboje patrzyliśmy na drzwi, słuchając "Starmana". Skończyło się to zaimprowizowanym wykonaniem piosenki, do którego przyłączyło się kilku żałobników.
To wspomnienie, które pielęgnuję - moment połączenia, który pokazał, w jakim stopniu Bowie dotknął tak wielu istnień.
Ciężko mi sobie wyobrazić, że ten żywy moment miał miejsce dekadę temu.
Nie wiedziałem wtedy - ani nikt inny - że śmierć Bowiego będzie zwiastunem zagłady, ponieważ trudno odrzucić teorię, że Starman mógł być klejem trzymającym razem tkankę tego wszechświata. Pomyślmy o tym, jak świat pogrążył się w gównie po 10 stycznia 2016 roku: Donald Trump zaprzysiężony na pierwszą kadencję dziesięć dni po jego śmierci; Wielka Brytania głosuje za opuszczeniem UE; Prince, Alan Rickman, Carrie Fisher, Leonard Cohen, George Michael - wszyscy podążają za nim do końca 2016 roku... To był mroczny rok.
Ale dygresja. Jeśli, tak jak ja, szukasz miejsca, do którego możesz udać się w tę sobotę, aby oddać hołd Bowiemu w 10. rocznicę jego śmierci, oto pięć europejskich miejsc pielgrzymkowych, które dobrze byłoby odwiedzić.
Londyn, Wielka Brytania
Najlepsze miejsce, by uczcić pamięć Bowiego? Tam, gdzie wszystko się zaczęło: 40 Stansfield Road, SW9, w Brixton. To właśnie tam 8 stycznia 1947 roku urodził się David Robert Jones. Mieszkał w tym domu do szóstego roku życia , zanim przeprowadził się do podmiejskiego Bromley. Jego pierwsza szkoła, Stockwell Primary School, znajduje się tuż za rogiem.
Możesz także udać się na mural Bowiego na Brixton Road, naprzeciwko stacji metra Brixton. Stworzony przez australijskiego artystę Jimmy'ego C (Cochrana) w 2013 roku, kolorowy i żywy obraz stał się świątynią muzyka po jego śmierci. Tysiące ludzi gromadziło się w tym miejscu, składając kwiaty i hołdy, a Rada Lambeth oświadczyła, że mural ma zostać wpisany na listę, aby zapewnić jego długoterminową ochronę.
W innym miejscu znajduje się Heddon Street, znana również jako Ziggy Stardust Street. Znajdująca się na okładce albumu "The Rise And Fall Of Ziggy Stardust And The Spiders From Mars" tablica pamiątkowa znajduje się na ścianie 23 Haddon Steet.
A jeśli masz ochotę wznieść kieliszek za Bowiego, udaj się do baru The Ship na Wardour Street w Soho, gdzie udzielał wywiadów.
Berlin, Niemcy
Chcąc przezwyciężyć uzależnienie od kokainy i opuścić Stany Zjednoczone, Bowie przeprowadził się do Berlina w 1976 roku i mieszkał tam do 1979 roku. Podzielone miasto stało się tłem dla jego rewolucji i nie można lekceważyć tego, w jakim stopniu stolica Niemiec wywarła wpływ artystyczny i była kluczową częścią jego życia. Napisał tam trzy albumy: "Low", "Heroes" i "Lodger", znane jako trylogia berlińska.
Istnieje kilka opcji dla tych, którzy chcą prześledzić kroki Bowiego w Berlinie: legendarne Hansa Studios, w którym nagrywał "Heroes" (warto zauważyć, że "Heroes" był jedyną częścią Trylogii Berlińskiej nagraną w całości w mieście, ponieważ "Low" był nagrywany głównie we Francji, a "Lodger" w Szwajcarii); legendarny punkowy klub SO36 na Oranienstrasse na Kreuzbergu, jego ulubione miejsce... Ale jak wspomniano we wstępie, dobrze byłoby udać się na Hauptstrasse 155 w Schöneberg, słynnej berlińskiej dzielnicy gejowskiej, gdzie mieszkał z Iggy Popem w latach 1976-1978.
Na skromnej fasadzie od sierpnia 2016 roku znajduje się tablica pamiątkowa, a tuż obok znajduje się Café Neues Ufer (Haupstrasse 157, wówczas znana jako Anderes Ufer), jeden z najstarszych barów gejowskich w mieście, do którego Bowie i Iggy często chodzili. Kilka zdjęć Bowiego wciąż wisi na ścianie.
Lozanna, Szwajcaria
W 1980 roku Bowie i jego żona Angie rozwiedli się, ale Bowie zatrzymał swój dom w Blonay, niedaleko Montreux. Była to jego główna rezydencja do 1982 roku, gdzie mieszkał ze swoim synem Zowie (obecnie Duncan), który uczęszczał do Międzynarodowej Szkoły w Lozannie.
Szwajcarskie powiązania nie kończą się na tym, ponieważ w 1982 roku przeniósł się do wielkiego Château de Signal, na skraju lasu w Sauvabelin, na wzgórzach Lozanny. Poślubił również swoją drugą żonę Iman w ratuszu w Lozannie w 1992 roku. Nie była jednak wielką fanką spokojnego życia w Lozannie i oboje wrócili do USA w 1998 roku.
Paryż, Francja
Dwa lata temu zainaugurowano Rue David Bowie w 13. dzielnicy Paryża. Położona rzut kamieniem od Gare d'Austerlitz, ulica ma zaszczyt być pierwszą, która została nazwana imieniem muzyka.
"David Bowie kochał Francję, a zwłaszcza Paryż. Często to powtarzał" - powiedział Jérôme Coumet, burmistrz 13. dzielnicy, gdy znak uliczny został odsłonięty w 2024 roku.
Rzeczywiście, chociaż Paryż odegrał mniej znaczącą rolę w życiu Bowiego niż Berlin, francuska awangardowa kultura teatralna miała ogromny wpływ na styl wizualny artysty.
Ørmen, Norwegia
"W willi Ørmen, stoi samotna świeca..."
Tak zaczyna się piosenka "Blackstar" na ostatnim albumie Bowiego o tym samym tytule, utwór, który stał się przesiąknięty proroczym ciężarem artysty spoglądającego wstecz na całe życie i żegnającego się.
Piosence towarzyszył przerażający teledysk, apokaliptyczny triumf otwarty na wiele interpretacji: pożegnanie z majorem Tomem z martwym astronautą; enigmatyczne pożegnanie Bowiego przebranego za swoją ostatnią postać, udręczonego i niewidomego "Button Eyes"; mistyczne zaklęcie wokół "czarnej gwiazdy", która reprezentuje kontemplację własnej śmiertelności... Ale to tajemniczy tekst otwierający utwór sprawił, że fani na całym świecie zastanawiali się, gdzie jest ta willa i co reprezentuje.
Okazuje się, że Ørmen to nazwa wioski w gminie Fredrikstad w Norwegii - a słowo to oznacza po norwesku "wąż".
Niektórzy uważają, że "willa Ørmen" nie jest fizyczną lokalizacją i że Bowie używa jej jako reprezentacji negatywnej przestrzeni, węża reprezentującego nadciągającą ciemność, a "samotna świeca" jest po prostu światłem walczącym o migotanie pośród chaosu. Norwescy fani mogliby jednak zrobić coś gorszego niż udać się do Ørmen i dowiedzieć się, czy istnieje zaklęte miejsce, w którym czas i przestrzeń załamują się, prowadząc do wyższej płaszczyzny istnienia. Jeśli tak, dajcie nam znać i nie zapomnijcie wyśpiewać słów piosenki "Blackstar", jeśli to niejasne ciało niebieskie się ujawni.
"Coś się stało w dniu jego śmierci / Duch uniósł się o metr i odszedł na bok / Ktoś inny zajął jego miejsce i odważnie zapłakał / Jestem czarną gwiazdą, jestem czarną gwiazdą".