The Big Question: dlaczego Europejczycy nie wykorzystują w pełni pieniędzy

Od powołania w 2011 roku Verena Ross zajmuje najwyższe stanowiska kierownicze w Europejskim Urzędzie Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA). Najpierw była dyrektor wykonawczą, a w 2021 roku objęła funkcję przewodniczącej.

REKLAMA

REKLAMA

Misją ESMA jest wzmacnianie ochrony inwestorów, wspieranie sprawnie funkcjonujących rynków finansowych i dbanie o stabilność finansową w całej Europie.

Verena Ross szykuje się do ustąpienia ze stanowiska przewodniczącej w październiku 2026 roku. Angela Barnes porozmawiała z nią w programie The Big Question o europejskim rynku inwestycji, wyzwaniach, które wciąż pozostają, oraz priorytetach, jakie staną przed jej następcą.

Dlaczego Amerykanie inwestują więcej niż Europejczycy?

Jednym z kluczowych priorytetów ESMA jest wsparcie wdrażania unii rynków kapitałowych (Capital Markets Union, CMU) – długofalowej inicjatywy pogłębiania rynków finansowych w Europie, która niedawno została przemianowana na unię oszczędzania i inwestycji (Savings and Investments Union, SIU).

„Wciąż – jak to pani ujęła – częściej mamy do czynienia z 27 narodowymi rynkami niż z jednym prawdziwym europejskim rynkiem kapitałowym” – wyjaśniła Verena Ross.

SIU ma dalej integrować rozdrobnione rynki kapitałowe w UE, zmniejszyć silne uzależnienie europejskich firm od kredytów bankowych i zapewnić inwestorom realne możliwości inwestowania ponad granicami.

„Kapitał musi przepływać tak swobodnie, jak swobodnie mogą poruszać się ludzie w Unii Europejskiej” – dodała. Jej zdaniem obywatele powinni czuć, że mogą równie swobodnie sprawić, by ich oszczędności pracowały dla nich wszędzie tam, gdzie zdecydują się żyć i inwestować.

„Przez ostatni rok wiele się nad tym zastanawialiśmy. Jak zrobić tu prawdziwy przełom? Jak sprawić, byśmy wykorzystali ogromne oszczędności, które mamy w Europie, i zamienili je w produktywne inwestycje, wspierające wzrost gospodarczy oraz służące firmom i inwestorom?

Za każdym razem, gdy mowa o europejskich rynkach kapitałowych, nie da się uniknąć porównań ze Stanami Zjednoczonymi. Amerykańskie rynki są głębsze, bardziej płynne i wspiera je silniejsza kultura inwestowania” – dodała Ross.

Co więc powstrzymuje Europejczyków? Dlaczego angażujemy się w nasze rynki kapitałowe mniej niż Amerykanie? Czy winne jest wyłącznie rozdrobnienie?

„Generalnie w Europie ludzie są prawdopodobnie nieco mniej biegli finansowo, ale nie dlatego, że brakuje im inteligencji czy chęci, by się tego nauczyć” – powiedziała Verena Ross w programie The Big Question.

„Chodzi raczej o to, że w Ameryce, ponieważ nie ma państwowych systemów emerytalnych finansowanych na zasadzie umowy pokoleniowej, każda osoba pracująca, która musi myśleć o swojej starości, musi bezpośrednio angażować się w myślenie o inwestowaniu na rynkach kapitałowych.”

Aby zachęcić więcej Europejczyków do takiego podejścia, Ross podkreśla, że ludzie potrzebują bardziej przejrzystych i przystępnych informacji oraz lepszych narzędzi do porównywania opcji inwestycyjnych. Ma im to umożliwić „zrozumienie ryzyk, kosztów i szans związanych z inwestowaniem na rynkach kapitałowych”.

Lepsze emerytury, silniejsze firmy?

To, w jaki sposób Europejczycy oszczędzają, wpływa nie tylko na ich własne długoterminowe bezpieczeństwo finansowe. Ma też szersze konsekwencje dla tego, jak firmy pozyskują finansowanie i jak szybko rośnie gospodarka europejska.

„Obecnie w Europie wciąż dużą część finansowania zapewniają kredyty bankowe. Musimy jednak rozwinąć bardziej zróżnicowane źródła kapitału… W pewnym sensie to sytuacja win-win, kiedy udaje się połączyć oszczędności z produktywnymi inwestycjami, które mogą finansować” – powiedziała Ross.

Zależność Europy od kredytów bankowych sprawia, że firmy są bardziej narażone, gdy warunki udzielania pożyczek się zaostrzają, a znacząca część oszczędności gospodarstw domowych pozostaje na depozytach bankowych zamiast trafiać na rynki kapitałowe.

Verena Ross liczy, że unia oszczędzania i inwestycji poszerzy wachlarz źródeł finansowania dostępnych dla przedsiębiorstw, zachęci do większej integracji rynku kapitałowego i uczyni Europę bardziej atrakcyjną dla międzynarodowych inwestorów.

„Żyjemy w zglobalizowanym świecie, a rynki kapitałowe z natury są globalne. Musimy więc być atrakcyjni także dla inwestorów spoza Europy – czy to amerykańskich, azjatyckich, czy z innych regionów – i zadbać, by Europa była miejscem, do którego trafia ten kapitał inwestycyjny” – kontynuowała.

Jej zdaniem kluczowym wyzwaniem jest ograniczenie barier tworzonych przez rozdrobnienie krajowych rynków kapitałowych oraz budowa bardziej zintegrowanego rynku, który przyniesie korzyści zarówno europejskim firmom, jak i inwestorom.

Przyszłość inwestowania w Europie

Choć Verena Ross zabiega o lepsze zrozumienie rynków kapitałowych przez opinię publiczną, ostrzega też przed ryzykiem polegania na niskiej jakości informacjach finansowych od „finfluencerów” i narzędzi AI.

„Uważam, że narzędzia oparte na sztucznej inteligencji mają do odegrania ważną rolę, ale niosą zarówno szanse, jak i dodatkowe ryzyka” – podkreśliła, przyznając, że AI jest dziś jednym z głównych źródeł informacji.

„Jednocześnie trzeba jasno powiedzieć, że narzędzia AI mogą mieć określone uprzedzenia i w efekcie podawać nieprawdziwe informacje. Dlatego bardzo ważne jest, by inwestorzy nie ufali bezkrytycznie wszystkiemu, co otrzymują z dowolnego używanego przez siebie narzędzia AI” – powiedziała.

Zbliżając się do końca swojej kadencji na czele ESMA i jeszcze nie ogłosiwszy planów na przyszłość, Ross ma nadzieję, że jej następca pomoże urzeczywistnić bardziej zintegrowany europejski rynek kapitałowy.

„Naprawdę liczę, że za 10–15 lat będziemy mieć europejski rynek kapitałowy, głęboki i płynny, który oferuje inwestorom możliwości lokowania kapitału w europejskich spółkach i zapewnia, że rynki kapitałowe wspierają europejską gospodarkę oraz jej pozycję i konkurencyjność na świecie” – dodała.

To, czy ta wizja się spełni, zależeć będzie od postępów w przełamywaniu długotrwałych barier stojących na drodze do w pełni zintegrowanego europejskiego rynku kapitałowego.

The Big Questionto cykl Euronews Business, w którym rozmawiamy z liderami branży i ekspertami o najważniejszych tematach z obecnej agendy.

Obejrzyj wideo powyżej, aby zobaczyć pełną rozmowę z Vereną Ross.