Śledź nas
Reklama

Izraelski boom technologiczny i wzrost PKB 4,5%: czego może nauczyć Europę

Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Stoisko Israel Aerospace Industries (IAI) na targach obronności i bezpieczeństwa Eurosatory w Villepinte pod Paryżem, poniedziałek, 15 czerwca 2026 r.
Stoisko Israel Aerospace Industries (IAI) na targach obronności i bezpieczeństwa Eurosatory w Villepinte pod Paryżem, poniedziałek, 15 czerwca 2026 r. -  Prawo autorskie  AP Photo
Prawo autorskie AP Photo
Przez Nela Heidner
Opublikowano dnia ,Zaktualizowano
Udostępnij Close Button

Gospodarka Izraela napędzana technologiami ma w 2026 r. wyprzedzić Szwecję i Irlandię i stać się 25. największą na świecie, ocenia MFW. Gdy w Jerozolimie obradować będą europejscy i izraelscy decydenci, czego Europa może się nauczyć z tego modelu innowacji?

Izrael jest na drodze, by do końca roku stać się 25. największą gospodarką świata – wynika z danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW). W prognozie z października 2026 r. MFW szacuje nominalny produkt krajowy brutto (PKB) kraju na ok. 747 mld dolarów. Taki wynik oznaczałby, że Izrael wyprzedzi w światowym zestawieniu Szwecję i Irlandię.

REKLAMA
REKLAMA

Tymczasem w Jerozolimie ponad 700 uczestników, w tym ponad 200 gości z Europy, gromadzi się na szczycie ELNET Jerusalem Summit, który odbywa się w dniach 22–24 listopada. Na szczycie dominują rozmowy o zacieśnianiu współpracy Izraela z Europą w dziedzinie bezpieczeństwa, technologii, badań i handlu.

Mimo trwających napięć geopolitycznych MFW prognozuje wzrost gospodarczy na poziomie 4,5 proc. w 2026 r. Bank Izraela jest jeszcze bardziej optymistyczny: przewiduje wzrost o 5,6 proc. w tym roku i 7,5 proc. w 2027 r., przy czym wyższe prognozy obejmują także produkcję izraelskich firm za granicą. Po wyłączeniu tej działalności bank centralny oczekuje wzrostu krajowego na poziomie 3,4 proc. w 2026 r. oraz 5,1 proc. w 2027 r.

Wszystko to wskazuje na gospodarkę z dużym potencjałem odbudowy i rozwoju, mimo trudnej sytuacji bezpieczeństwa.

Siła napędowa izraelskiego sukcesu gospodarczego

Jednym z najważniejszych wyjaśnień dobrych wyników gospodarczych Izraela jest sektor technologiczny.

Przez ostatnie dziesięciolecia Izrael wypracował silnie powiązany ekosystem innowacji, ze szczególnym naciskiem na cyberbezpieczeństwo, sztuczną inteligencję, oprogramowanie, półprzewodniki, technologie medyczne i innowacje związane z obronnością.

Zgodnie z raportem izraelskiego Urzędu ds. Innowacji „State of High‑Tech 2026” sektor ten odpowiadał w 2025 r. za 18,3 proc. izraelskiego PKB i ok. 58 proc. eksportu kraju.

Dane te pokazują, jak ważna dla gospodarki Izraela stała się technologia. Firmy wysokich technologii nie tylko bezpośrednio generują aktywność gospodarczą, ale także przyciągają zagraniczne inwestycje, tworzą wysoko kwalifikowane miejsca pracy i łączą izraelskie przedsiębiorstwa z klientami oraz partnerami na całym świecie.

Kluczową rolę w tym sukcesie odgrywają badania i rozwój.

Według statystyk OECD dotyczących badań i rozwoju Izrael przeznaczał w 2024 r. ok. 6,8 proc. PKB na B+R – to jeden z najwyższych wskaźników na świecie. Dla porównania, według danych Eurostatu Unia Europejska wydała w tym samym roku na B+R ok. 2,3 proc. PKB.

Różnica odzwierciedla wyjątkowe znaczenie gałęzi przemysłu opartych na badaniach w izraelskiej gospodarce. Pokazuje też, jak długotrwałe inwestycje w innowacje mogą stać się znakiem rozpoznawczym rozwoju gospodarczego kraju.

Inne powiązania między nauką, biznesem i przedsiębiorczością

Model innowacji w Izraelu charakteryzują bliskie relacje między uniwersytetami, prywatnymi firmami, inwestorami a sektorem publicznym.

Ważną częścią tego systemu jest izraelski Urząd ds. Innowacji, który wspiera badania technologiczne, firmy na wczesnym etapie rozwoju oraz innowacje przemysłowe. Jego działania pomagają przedsiębiorstwom opracowywać nowe technologie i zbliżać je do zastosowań komercyjnych.

Izrael korzysta też z kultury biznesowej, w której przedsiębiorczość i eksperymentowanie technologiczne są dobrze zakorzenione. Inwestorzy typu venture capital odgrywają kluczową rolę w finansowaniu obiecujących młodych firm, co odzwierciedla gotowość do podejmowania ryzyka i inwestowania w nowe pomysły, nawet wtedy, gdy komercyjny sukces jest jeszcze bardzo niepewny.

Inną cechą wyróżniającą jest silna orientacja międzynarodowa izraelskich firm.

Ze względu na stosunkowo niewielki rynek krajowy izraelskie spółki technologiczne często od początku muszą szukać klientów za granicą. Zagraniczni klienci, inwestorzy i partnerstwa handlowe są więc kluczowym elementem ich strategii biznesowych.

Szczególnie ważnym partnerem pozostają Stany Zjednoczone. Obowiązująca od 1985 r. umowa o wolnym handlu między USA a Izraelem stworzyła ramy dla bliższych relacji gospodarczych obu krajów.

Wojna, wydatki na obronę i odporność gospodarki

Rozwój technologiczny Izraela dokonuje się na tle trudnej sytuacji geopolitycznej.

Działania militarne, mobilizacja rezerwistów, braki kadrowe i zakłócenia w działalności firm wywierają presję na gospodarkę. Rosnące wydatki na obronę dodatkowo obciążają finanse publiczne.

Mimo to izraelski sektor technologiczny nadal wykazuje znaczący zasięg międzynarodowy.

W ten obraz wpisuje się także przemysł obronny kraju. Firmy takie jak Elbit Systems, Rafael czy Israel Aerospace Industries rozwinęły zaawansowane kompetencje m.in. w dziedzinie obrony przeciwrakietowej, radarów, dronów i elektroniki wojskowej.

Część wiedzy zdobytej w badaniach związanych z obronnością znajduje też zastosowanie w sektorze cywilnym, zwłaszcza w cyberbezpieczeństwie, komunikacji i zaawansowanej inżynierii.

Wydatków wojskowych nie należy jednak utożsamiać z dobrobytem gospodarczym. Pochłaniają one znaczne środki i mogą ograniczać zasoby dostępne na edukację, transport, ochronę zdrowia i inne inwestycje wspierające długofalowy wzrost.

Gospodarcze skutki konfliktu oraz potrzebę ochrony inwestycji w infrastrukturę, kompetencje i produktywność omawia „Przegląd gospodarczy Izraela 2025” OECD.

Izrael wciąż stoi przed wyzwaniami gospodarczymi

Mimo silnego sektora technologicznego Izrael nadal boryka się z poważnymi wyzwaniami gospodarczymi. W ocenie z lipca 2026 r. MFW ostrzegł, że inflacja może przejściowo wzrosnąć z powodu wyższych cen energii i braków podażowych, mimo umacniania się szekla.

Oczekuje się też, że skutki trwających konfliktów – w tym wysokie wydatki obronne i niedobory siły roboczej – będą w średnim okresie hamować wzrost.

Według MFW od lat nierozwiązane problemy rynku pracy, zwłaszcza relatywnie niski wskaźnik zatrudnienia wśród ultraortodoksyjnych Żydów oraz arabskich obywatelek Izraela, mogą ograniczać wzrost gospodarczy kraju w perspektywie kilku lat.

Czego Europa może się nauczyć od mniejszej gospodarki?

Doświadczenia Izraela przynoszą jednak kilka ważnych wskazówek dla europejskich decydentów, zwłaszcza że Unia Europejska stara się podnosić produktywność, wspierać innowacje i skuteczniej konkurować na światowych rynkach technologicznych.

Europa dysponuje już uczelniami na światowym poziomie, silnymi instytutami naukowymi, zaawansowanym przemysłem i dużym rynkiem konsumenckim. Wyzwanie polega nie tylko na tworzeniu nowych pomysłów, lecz przede wszystkim na tym, by więcej z nich przekształcać w odnoszące sukcesy firmy, zdolne do ekspansji międzynarodowej.

Izraelskie doświadczenia sugerują kilka obszarów, w których Europa mogłaby wzmocnić swoje podejście.

Po pierwsze, uczynić innowacje długoterminowym priorytetem gospodarczym. Badania i rozwój wymagają stałego zaangażowania biznesu, inwestorów i rządów. Wsparcie publiczne może pobudzać inwestycje prywatne, zwłaszcza w technologie, w których zwrot komercyjny pojawia się dopiero po wielu latach.

Po drugie, zacieśniać współpracę między uczelniami a biznesem. Odkrycia naukowe tworzą większą wartość gospodarczą, gdy przekładają się na konkretne produkty i usługi. Europa mogłaby rozwijać istniejące partnerstwa badawcze, usprawniać mechanizmy transferu technologii i ułatwiać przedsiębiorcom komercjalizowanie badań akademickich.

Po trzecie, ułatwić rozwój start-upów i wzmacniać gotowość do podejmowania ryzyka. W Europie działa wiele innowacyjnych młodych firm, ale obiecujące przedsiębiorstwa często mają trudności ze zdobyciem finansowania potrzebnego do ekspansji na rynki zagraniczne. Lepszy dostęp do funduszy typu venture capital, bardziej zintegrowane rynki finansowe i większa skłonność inwestorów do wspierania ambitnych pomysłów mogłyby pomóc europejskim firmom skuteczniej konkurować na świecie. Kultura przedsiębiorczości w Izraelu pokazuje, jak ważne jest akceptowanie ryzyka biznesowego jako elementu procesu innowacji.

Po czwarte, wzmacniać współpracę w kluczowych sektorach. Izraelskie doświadczenia pokazują, że kompetencje w dziedzinach takich jak cyberbezpieczeństwo, sztuczna inteligencja, elektronika i zaawansowana inżynieria mogą wspierać różne gałęzie gospodarki. Europa mogłaby zachęcać do ściślejszej współpracy między uczelniami, firmami cywilnymi i strategicznymi programami badawczymi, przy zachowaniu odpowiednich zabezpieczeń.

Wreszcie, warto wspierać silniejsze nastawienie firm na rynki międzynarodowe. Izraelskie spółki technologiczne często od początku celują w rynki globalne. Europejskie przedsiębiorstwa mogłyby w większym stopniu wykorzystywać jednolity rynek UE, zapewniający dostęp do ok. 450 mln konsumentów, jako podstawę do ekspansji zagranicznej. Choć nadal istnieją różnice regulacyjne i narodowe, bardziej zintegrowany rynek mógłby ułatwiać rozwój firmom w całej Europie i wzmocnić ich pozycję w konkurencji światowej.

Dla Europy wniosek jest jasny: konkurencyjność gospodarcza zależy nie tylko od wielkości rynku czy bazy przemysłowej, ale także od zdolności do przekuwania wiedzy w komercyjnie udane pomysły.

Europa ma już znaczną część niezbędnego potencjału naukowego, zaplecza przemysłowego i zasobów finansowych. Wyzwanie polega na lepszym łączeniu tych atutów, wspieraniu obiecujących firm w fazie wzrostu i uczynieniu innowacji silniejszym motorem rozwoju gospodarczego.

Celem powinno być więc selektywne czerpanie z osiągnięć Izraela przy jednoczesnym zachowaniu cech, które wyróżniają gospodarki europejskie.

Współpraca europejsko-izraelska: wyzwania polityczne

Wśród zapowiedzianych europejskich uczestników szczytu ELNET Jerusalem Summit są m.in. były premier Francji Manuel Valls, były minister spraw zagranicznych Włoch i obecny specjalny przedstawiciel UE Luigi Di Maio, były minister spraw zagranicznych Czech Jan Lipavský, ambasador Niemiec w Izraelu Alexander Graf Lambsdorff oraz Michał Kamiński, wicemarszałek Senatu RP.

Grecję reprezentuje wiceminister gospodarki narodowej i finansów Dimitrios Markopoulos, a przewodnicząca parlamentarnej komisji ds. innowacji Litwy, Jekaterina Rojaka, również figuruje na liście mówców. Przemówienie na konferencji ma wygłosić prezydent Izraela Icchak Herzog.

Zwolennicy zacieśniania więzi widzą szansę w połączeniu izraelskich kompetencji w cyberbezpieczeństwie, sztucznej inteligencji i zaawansowanych technologiach z europejskim potencjałem przemysłowym i naukowym.

Relacje gospodarcze rozwijają się jednak na tle wrażliwej sytuacji politycznej. W UE istnieją różne opinie na temat przyszłości stosunków z Izraelem; część państw członkowskich i europosłów opowiada się za ograniczeniami w handlu lub przeglądem niektórych zapisów Układu o stowarzyszeniu UE–Izrael. Choć propozycje te nie uzyskały dotąd wystarczającego poparcia, pokazują polityczne złożoności towarzyszące zacieśnianiu współpracy gospodarczej.

Mimo tych kontrowersji rozwój gospodarczy Izraela, a zwłaszcza jego osiągnięcia w dziedzinie technologii i innowacji, pozostaje ważnym tematem samym w sobie i dostarcza cennych wskazówek dla europejskich przedsiębiorców oraz decydentów.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej