Gospodarka Izraela napędzana technologią ma w 2026 r. wyprzedzić Szwecję i Irlandię, stając się 25. największą na świecie – podaje MFW. Gdy europejscy i izraelscy decydenci spotykają się w Jerozolimie, by omawiać zacieśnienie więzi, Europa pyta, czego może nauczyć się z tego modelu innowacji.
Izrael jest na dobrej drodze, by do końca roku stać się 25. gospodarką świata, wynika z danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW). W październikowej prognozie na 2026 r. MFW szacuje nominalny produkt krajowy brutto (PKB) na ok. 747 mld dolarów. Oznaczałoby to, że Izrael wyprzedzi Szwecję i Irlandię w światowych rankingach.
Dane pojawiają się w momencie, gdy ponad 700 uczestników, w tym ponad 200 gości z Europy, zbiera się na szczycie ELNET Jerusalem Summit, który odbywa się w dniach 22–24 listopada. Na szczycie dominują tematy bliższej współpracy Izraela i Europy w dziedzinie bezpieczeństwa, technologii, badań i handlu.
Mimo trwających napięć geopolitycznych MFW prognozuje wzrost gospodarczy na poziomie 4,5 proc. w 2026 r. Bank Izraela jest jeszcze bardziej optymistyczny: przewiduje wzrost o 5,6 proc. w tym roku i 7,5 proc. w 2027 r., choć wyższe prognozy obejmują produkcję za granicą przez izraelskie firmy. Po wyłączeniu tej aktywności bank centralny spodziewa się krajowego wzrostu na poziomie 3,4 proc. w 2026 r. i 5,1 proc. w 2027 r.
Te liczby wskazują jednak na gospodarkę, która ma duży potencjał odbudowy i dalszej ekspansji mimo trudnej sytuacji bezpieczeństwa.
Napęd izraelskiego sukcesu gospodarczego
Jednym z najważniejszych wyjaśnień dobrej kondycji izraelskiej gospodarki jest sektor technologiczny.
Przez kilka dekad Izrael zbudował silnie powiązany ekosystem innowacji, szczególnie mocny w cyberbezpieczeństwie, sztucznej inteligencji, oprogramowaniu, półprzewodnikach, technologiach medycznych oraz innowacjach związanych z obronnością.
Zgodnie z raportem Israel Innovation Authority „State of High-Tech 2026” sektor ten odpowiadał w 2025 r. za 18,3 proc. izraelskiego PKB i ok. 58 proc. eksportu kraju.
Te dane pokazują, jak ważna dla izraelskiej gospodarki stała się technologia. Firmy high-tech nie tylko bezpośrednio generują aktywność gospodarczą, ale też przyciągają międzynarodowy kapitał, tworzą wysoko kwalifikowane miejsca pracy i łączą izraelskie przedsiębiorstwa z klientami oraz partnerami na całym świecie.
Kluczową rolę w tym sukcesie odgrywają badania i rozwój.
Z danych OECD wynika, że Izrael przeznaczył w 2024 r. na badania i rozwój ok. 6,8 proc. PKB – to jeden z najwyższych odsetków na świecie. Dla porównania, Unia Europejska wydała w tym samym roku na B+R ok. 2,3 proc. PKB, podaje Eurostat.
Ta różnica odzwierciedla wyjątkowe znaczenie branż opartych na intensywnych badaniach w izraelskiej gospodarce. Pokazuje też, jak długotrwałe inwestycje w innowacje mogą stać się znakiem rozpoznawczym rozwoju gospodarczego kraju.
Inne powiązania między nauką, biznesem i przedsiębiorczością
Model innowacji w Izraelu opiera się na ścisłych związkach między uniwersytetami, prywatnymi firmami, inwestorami i sektorem publicznym.
Ważnym elementem tego systemu jest Israel Innovation Authority, instytucja wspierająca badania technologiczne, początkujące firmy oraz innowacje w przemyśle. Jej działania pomagają przedsiębiorstwom rozwijać nowe technologie i zbliżać je do zastosowań komercyjnych.
Izrael korzysta również z kultury biznesowej, w której przedsiębiorczość i eksperymentowanie z nowymi technologiami są dobrze zakorzenione. Istotną rolę odgrywają fundusze venture capital finansujące obiecujące młode firmy. Odzwierciedla to dużą gotowość do podejmowania ryzyka i inwestowania w innowacyjne pomysły, nawet gdy komercyjny sukces jest daleki od pewności.
Inną cechą wyróżniającą jest międzynarodowa orientacja izraelskich przedsiębiorstw.
Przy stosunkowo niewielkim rynku wewnętrznym izraelskie firmy technologiczne często od wczesnego etapu muszą szukać klientów za granicą. Zagraniczni odbiorcy, inwestorzy i partnerstwa handlowe są więc centralnym elementem ich strategii biznesowych.
Szczególnie ważnym partnerem pozostają Stany Zjednoczone. Obowiązująca od 1985 r. amerykańsko-izraelska umowa o wolnym handlu stworzyła ramy dla ściślejszych relacji gospodarczych między oboma krajami.
Wojna, wydatki obronne i odporność gospodarki
Rozwój technologiczny Izraela dokonuje się na tle trudnej sytuacji geopolitycznej.
Operacje wojskowe, mobilizacja rezerwistów, niedobory siły roboczej i zakłócenia w działalności firm wywierają presję na gospodarkę. Wyższe wydatki obronne dodatkowo obciążają finanse publiczne.
Mimo to izraelski sektor technologiczny nadal wykazuje znaczący zasięg międzynarodowy.
Elementem tego obrazu jest przemysł zbrojeniowy. Firmy takie jak Elbit Systems, Rafael i Israel Aerospace Industries rozwinęły zaawansowane zdolności m.in. w dziedzinie obrony przeciwrakietowej, radarów, dronów i elektroniki wojskowej.
Część kompetencji zdobytych w badaniach związanych z obronnością znajduje zastosowanie także w sektorach cywilnych, szczególnie w cyberbezpieczeństwie, łączności i zaawansowanej inżynierii.
Wydatków wojskowych nie należy jednak utożsamiać z dobrobytem gospodarczym. Zbrojenia wiążą się z wysokimi kosztami i mogą ograniczać środki na edukację, transport, ochronę zdrowia i inne inwestycje ważne dla długoterminowego wzrostu.
„Economic Survey of Israel 2025” OECD analizuje wyzwania gospodarcze związane z konfliktem oraz potrzebę ochrony inwestycji w infrastrukturę, kompetencje i produktywność.
Przed Izraelem wciąż stoją wyzwania gospodarcze
Mimo mocnego sektora technologicznego Izrael nadal mierzy się z poważnymi problemami gospodarczymi. W lipcowej ocenie z 2026 r. MFW ostrzegł, że inflacja może przejściowo wzrosnąć z powodu droższej energii i braków podaży, mimo umocnienia szekla.
Skutki gospodarcze trwających konfliktów, w tym wysokich wydatków obronnych i niedoborów pracowników, również będą prawdopodobnie obciążać wzrost w średnim okresie.
Według MFW utrzymujące się problemy rynku pracy – zwłaszcza stosunkowo niska aktywność zawodowa ultraortodoksyjnych Żydów i Arabek z izraelskim obywatelstwem – mogą w średnim okresie ograniczać tempo wzrostu gospodarczego kraju.
Czego Europa może się nauczyć od mniejszej gospodarki?
Mimo to doświadczenia Izraela oferują szereg lekcji dla europejskich decydentów, szczególnie w czasie, gdy Unia Europejska szuka sposobów na zwiększenie produktywności, wspieranie innowacji i skuteczniejsze konkurowanie na globalnych rynkach technologicznych.
Europa ma już światowej klasy uniwersytety, instytuty naukowe, zaawansowane gałęzie przemysłu i duży rynek konsumencki. Wyzwanie polega nie tylko na tworzeniu nowych pomysłów, ale na tym, by więcej z nich przekształcać w odnoszące sukcesy firmy zdolne do ekspansji międzynarodowej.
Przykład Izraela sugeruje kilka obszarów, w których Europa mogłaby wzmocnić swoje podejście.
Po pierwsze, uczynić innowacje długoterminowym priorytetem gospodarczym. Badania i rozwój wymagają stałego zaangażowania firm, inwestorów i rządów. Wsparcie publiczne może zachęcać prywatny kapitał, szczególnie w technologiach, gdzie zwrot komercyjny pojawia się dopiero po latach.
Po drugie, zacieśnić współpracę między uniwersytetami a biznesem. Odkrycia naukowe przynoszą większą wartość gospodarce, gdy przekładają się na konkretne produkty i usługi. Europa mogłaby rozwijać istniejące partnerstwa badawcze, usprawniać mechanizmy transferu technologii i ułatwiać przedsiębiorcom komercjalizację badań akademickich.
Po trzecie, ułatwić rozwój start-upów i wzmocnić gotowość do ponoszenia ryzyka. W Europie działa wiele innowacyjnych młodych firm, ale obiecujące przedsiębiorstwa często mają trudności z pozyskaniem finansowania potrzebnego do ekspansji zagranicznej. Lepszy dostęp do kapitału wysokiego ryzyka, bardziej zintegrowane rynki finansowe i większa skłonność inwestorów do wspierania ambitnych pomysłów mogłyby pomóc europejskim firmom w globalnej konkurencji. Kultura przedsiębiorczości w Izraelu pokazuje, jak ważna jest akceptacja ryzyka biznesowego jako części procesu innowacji.
Po czwarte, wzmocnić współpracę w strategicznych branżach. Doświadczenie Izraela pokazuje, że kompetencje w dziedzinach takich jak cyberbezpieczeństwo, sztuczna inteligencja, elektronika i zaawansowana inżynieria mogą wspierać różne sektory gospodarki. Europa mogłaby promować ściślejszą współpracę między uniwersytetami, firmami cywilnymi i strategicznymi programami badawczymi, zachowując przy tym odpowiednie zabezpieczenia.
Wreszcie, sprzyjać bardziej międzynarodowej perspektywie biznesowej. Izraelskie firmy technologiczne często od początku nastawiają się na rynki globalne. Europejskie przedsiębiorstwa mogłyby lepiej wykorzystywać jednolity rynek UE, dający dostęp do ok. 450 mln konsumentów, jako podstawę ekspansji międzynarodowej. Choć różnice regulacyjne i narodowe wciąż istnieją, bardziej zintegrowany rynek mógłby ułatwiać rozwój firm w całej Europie i zwiększać ich konkurencyjność w skali świata.
Dla Europy wniosek jest jasny: konkurencyjność gospodarcza zależy nie tylko od wielkości rynku czy bazy przemysłowej, lecz także od zdolności do przekuwania wiedzy w komercyjnie udane pomysły.
Europa dysponuje już w dużej mierze zapleczem naukowym, potencjałem przemysłowym i zasobami finansowymi potrzebnymi, by to osiągnąć. Wyzwanie polega na lepszym powiązaniu tych atutów, wsparciu obiecujących firm na etapie wzrostu i uczynieniu innowacji silniejszym motorem rozwoju gospodarczego.
Celem powinno być zatem selektywne czerpanie z osiągnięć Izraela przy jednoczesnym zachowaniu cech, które czynią gospodarki europejskie wyjątkowymi.
Współpraca europejsko-izraelska: polityczne wyzwania
Wśród zapowiedzianych europejskich uczestników szczytu ELNET Jerusalem Summit są były premier Francji Manuel Valls, były minister spraw zagranicznych Włoch i obecny specjalny przedstawiciel UE Luigi Di Maio, były minister spraw zagranicznych Czech Jan Lipavský, ambasador Niemiec w Izraelu Alexander Graf Lambsdorff oraz Michał Kamiński, wicemarszałek Senatu RP.
Grecję reprezentuje wiceminister gospodarki narodowej i finansów Dimitrios Markopoulos, a wśród mówców figuruje również przewodnicząca parlamentarnej komisji ds. innowacji Litwy Jekaterina Rojaka. Przemówienie na konferencji ma wygłosić prezydent Izraela Icchak Herzog.
Zwolennicy zacieśniania relacji dostrzegają szanse w połączeniu izraelskich kompetencji w zakresie cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji i zaawansowanych technologii z europejskim potencjałem przemysłowym i naukowym.
Bliższa współpraca gospodarcza z Izraelem pozostaje jednak w części Europy politycznie sporna.
Podczas gdy część rządów i organizacji biznesowych opowiada się za silniejszymi partnerstwami w dziedzinie technologii i badań, inni popierają ograniczenia handlowe lub sankcje w odpowiedzi na politykę Izraela wobec Palestyńczyków.
Te różnice zdań uwidaczniają polityczne wyzwania towarzyszące relacjom gospodarczym między Europą a Izraelem, nawet jeśli możliwości współpracy technologicznej nadal się rozwijają.