Ministerstwo spraw wewnętrznych Bahrajnu poinformowało w maju o zatrzymaniu 41 osób oskarżonych o członkostwo w organizacji powiązanej z Irańską Gwardią Rewolucyjną, a w czerwcu zatrzymało kolejnych 15.
W poniedziałek wymiar sprawiedliwości Bahrajnu skazał 64 oskarżonych na dożywocie, a pięciu kolejnych na 15 lat więzienia, po uznaniu ich za winnych zarzutów związanych z założeniem i kierowaniem grupą, którą władze określają jako „terrorystyczną” i powiązaną z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej. Sprawa objęła dziesiątki szyickich duchownych, w tym czołowy autorytet religijny, ajatollaha szejka Isy Kasima.
Bahrański Instytut Praw i Demokracji z siedzibą w Wielkiej Brytanii, powołując się na prawników, z których jeden uczestniczył w rozprawie w Manamie, poinformował, że wyroki zapadły z udziałem 56 oskarżonych, w tym 51 przetrzymywanych duchownych, natomiast 13 kolejnych osób sądzono zaocznie, wśród nich są Isa Kasim i ajatollah szejk Abdallah ad-Dakkak.
Jak przekazała agencja Reuters, powołując się na prokuratora generalnego, szefa prokuratury ds. przestępstw terrorystycznych w Bahrajnie, grupa miała dążyć do zawieszenia przepisów konstytucji i zmiany systemu władzy.
Kary obejmowały też nałożenie na część skazanych grzywny w wysokości 100 tys. dinarów bahrańskich (ponad 264 617,70 dolarów amerykańskich) oraz konfiskatę ponad ośmiu milionów dinarów (około 21,1 mln dolarów amerykańskich) na cele charytatywne, a także zajęcie innych zabezpieczonych przedmiotów.
Bahrańskie ministerstwo spraw wewnętrznych ogłosiło wcześniej, w maju ubiegłego roku, zatrzymanie 41 osób, które oskarżyło o przynależność do organizacji powiązanej z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej, a w czerwcu 2026 roku zatrzymało kolejnych 15 osób.
Krytyka ze strony bahrańskiej opozycji
Tymczasem działacz opozycyjnego islamskiego Stowarzyszenia Narodowego Al-Wefaq, Sajid Taher Musawi, ostro skrytykował ogłoszone wyroki, zwłaszcza dożywotnie więzienie, które — jak powiedział — wymierzono szejkowi Isie Kasimowi. Uznał, że stanowi to „eskalację wykraczającą poza ramy logiki, prawa i sprawiedliwości”.
Musawi określił Kasima jako jedną z najważniejszych postaci w najnowszej historii Bahrajnu i najwyższy autorytet religijny w kraju, wskazując, że podobne wyroki zapadły wobec dziesiątek duchownych.
Organizacje praw człowieka ostrzegają przed torturami i wymuszaniem zeznań
Dwadzieścia międzynarodowych i regionalnych organizacji praw człowieka, w tym Amnesty International, Human Rights Watch oraz Bahrański Instytut Praw i Demokracji, jeszcze przed ogłoszeniem wyroków wyraziło niepokój z powodu „procesu zbiorowego”, ostrzegając przed możliwymi naruszeniami (źródło w Arabski), w tym zarzutami tortur, złego traktowania i wymuszania zeznań przemocą.
Bahrański Instytut Praw i Demokracji podał, że uzyskał zeznania więźniów, którzy mówili o zasłanianiu im oczu i długotrwałym zakuwaniu w kajdanki, pozbawianiu snu, groźbach przemocy fizycznej i seksualnej, a także o groźbach odebrania obywatelstwa i deportacji.
W oświadczeniu wskazano, że część dowodów przedstawionych w sprawie dotyczy działalności religijnej, w tym nauczania, zbierania środków z tytułu „chumsu” (chums wśród muzułmanów szyickich oznacza obowiązek przekazania 20% określonych rodzajów majątku), działalności charytatywnej oraz kontaktów z ośrodkami religijnymi za granicą. Podkreślono, że wykorzystywanie takich działań jako dowodów w sprawie karnej budzi obawy przed mieszaniem pokojowych praktyk religijnych z odpowiedzialnością karną.
Organizacje mówiły też o ograniczeniach nałożonych na obrońców, w tym zakazie uzyskania kopii akt sprawy i konieczności polegania wyłącznie na odręcznych notatkach, a także o obowiązku udziału oskarżonych przetrzymywanych w areszcie w posiedzeniach sądu za pośrednictwem łącza wideo, mimo wniosków o ich osobiste stawiennictwo.
Instytut udokumentował dwa przypadki więźniów, którzy twierdzili, że byli torturowani i źle traktowani: Sajida Musy Dżawada al-Wadajego oraz szejka Muhammada Saida at-Tajtuna.
Według instytutu al-Wadaji mówił o groźbach gwałtu na jego córce i torturach z użyciem prądu, natomiast at-Tajtun twierdził, że był zakuwany w kajdanki, miał zawiązywane oczy i odmawiano mu niezbędnej opieki medycznej.
Instytut poinformował, że specjalna jednostka dochodzeniowa przy prokuraturze umorzyła skargi dotyczące obu przypadków z powodu niewystarczających dowodów lub uznania, iż zarzuty nie zostały potwierdzone.
Organizacje wezwały władze Bahrajnu do „przeprowadzenia niezależnych dochodzeń w sprawie zarzutów tortur, wykluczenia zeznań wymuszonych przemocą, zagwarantowania oskarżonym prawa do obrony oraz zwolnienia osób przetrzymywanych arbitralnie i umorzenia zarzutów opartych na pokojowej działalności religijnej”.
Kim jest szejk Isa Kasim?
Szejk Isa Ahmad Kasim, urodzony w 1940 roku w miejscowości Duraz na zachód od stolicy Manamy, jest jednym z najważniejszych szyickich autorytetów religijnych w Bahrajnie i cieszy się szerokim poparciem wśród społeczności szyickiej.
Karierę zawodową zaczynał jako nauczyciel języka arabskiego i wychowania islamskiego, po czym w 1962 roku wyjechał do miasta Nadżaf w Iraku, aby studiować nauki religijne. W 1969 roku wrócił do Bahrajnu. Później uczestniczył w zgromadzeniu konstytucyjnym, które przygotowało konstytucję kraju w 1973 roku, a w latach dziewięćdziesiątych przeniósł się do irańskiego miasta Kom, by kontynuować studia religijne.
Uchodzi za duchowego ojca opozycyjnego islamskiego Stowarzyszenia Narodowego Al-Wefaq, które decyzją sądu rozwiązano w lipcu 2016 roku. Jego rola szczególnie uwidoczniła się podczas protestów w Bahrajnie w 2011 roku: kierował pod adresem władz ostre krytyczne wypowiedzi, podczas gdy rząd oskarżał go o inspirowanie demonstracji i dążenie do ustanowienia alternatywnego systemu politycznego z poparciem Iranu.
W czerwcu 2016 roku władze Bahrajnu pozbawiły go obywatelstwa, oskarżając o podsycanie podziałów wyznaniowych i służenie interesom obcych państw, a w styczniu 2018 roku sąd kasacyjny podtrzymał tę decyzję.
Wcześniej zapadł wobec niego wyrok roku więzienia w zawieszeniu w sprawie dotyczącej zbierania funduszy bez licencji i prania pieniędzy. Sąd nałożył na niego grzywnę w wysokości 100 tys. dinarów bahrańskich (ponad 264 617,70 dolarów amerykańskich) oraz zarządził konfiskatę ok. 3,3 mln dinarów (ponad 8 mln dolarów amerykańskich) i dwóch nieruchomości zarejestrowanych na jego nazwisko.
Jego ówczesny adwokat podkreślał jednak, że chodziło o środki z „chumsu” zbierane zgodnie z szyickimi przepisami religijnymi i że ich zbieranie było zgodne z prawem.
24 października ubiegłego roku Kasim skrytykował decyzje władz Bahrajnu, które uzależniają wykonywanie części praktyk religijnych, w tym nauczania i głoszenia kazań, od uzyskania oficjalnych licencji i zezwoleń. Uznał, że podporządkowują one wypełnianie obowiązków religijnych zgodzie władz, naruszają niezależność działalności religijnej i rolę uczonych. Wezwał do pilnego wycofania się z tych decyzji, ostrzegając przed konsekwencjami ich utrzymania.