Gospodarstwa domowe, w których mieszka młodzież w wieku 18–24 lat, zwykle mają niższy dochód rozporządzalny, jednak eksperci podkreślają, że nie oddaje to pełnego obrazu.
W ostatnich tygodniach protesty przeciw rosnącym kosztom życia, drogiemu mieszkalnictwu, niskim płacom i przeciążeniu usług publicznych rozlały się na kilka krajów Europy. We Francji na ich czele stoją studenci i młodzi ludzie.
REKLAMA
REKLAMA
To skierowało uwagę na pokolenie Z w Europie.
Alberto Alemanno, ekspert prawa UE, uważa, że przedstawianie protestów jako „rewolucji nastolatków” jest głęboko mylące i podkreśla, że młodzieżowe protesty w Europie są złożone i wielowymiarowe.
Jak więc wygląda dochód gospodarstw domowych młodych ludzi w różnych częściach Europy? Jaka jest sytuacja finansowa ich rodzin? I jak na tym tle wypada Francja?
Choć nie oddaje pełnego obrazu, ekwiwalentny dochód rozporządzalny jest jednym z użytecznych wskaźników. To „łączny dochód gospodarstwa domowego (źródło w Angielski) po podatkach i innych potrąceniach, który można przeznaczyć na wydatki lub oszczędności, podzielony przez liczbę członków gospodarstwa domowego przeliczoną na tzw. dorosłych ekwiwalentnych” – wyjaśnia Eurostat. Wlicza się tu także świadczenia społeczne.
Dane Eurostatu dostępne są dla osób w wieku od 18 do 24 lat. Wskaźnik pokazuje dochody gospodarstw domowych, w których mieszkają młodzi ludzie, a nie to, ile zarabiają oni sami.
We Francji młodzi ludzie mieszkają w gospodarstwach domowych, których mediana ekwiwalentnego dochodu rozporządzalnego w 2025 roku sięga 23 850 euro – wynika z danych Eurostatu. Mediana dla całej UE wynosi 21 482 euro.
Na 34 europejskie kraje – państwa UE, kandydatów do Unii i członków EFTA – Francja zajmuje 11. miejsce.
„We Francji wskaźnik nie obejmuje studentów mieszkających samodzielnie lub w zbiorowych formach zakwaterowania, takich jak akademiki (są wyłączone z próby)” – powiedziała Anne Brunner, dyrektorka ds. badań w Observatoire des inégalités, w rozmowie z Euronews Business.
Zwróciła też uwagę, że grupa wiekowa 18–24 lata jest bardzo zróżnicowana: obejmuje zarówno studentów mieszkających z rodzicami, jak i młodych pracowników, z których wielu ma niewielkie lub żadne kwalifikacje, pracuje w niepewnych warunkach i jest narażonych na ubóstwo.
Szwajcaria ma najwyższą medianę ekwiwalentnego dochodu rozporządzalnego gospodarstw domowych młodych ludzi – 52 206 euro. Dalej są Luksemburg (43 028 euro) i Austria (37 299 euro).
Wśród „wielkiej czwórki” gospodarek UE najwyższe dochody mają młodzi ludzie w Niemczech – mediana wynosi tam 26 330 euro. Włochy (20 315 euro) i Hiszpania (19 338 euro) wypadają poniżej średniej unijnej.
Najniższe mediany ekwiwalentnego dochodu rozporządzalnego dla osób w wieku 18–24 lata notuje się w Macedonii Północnej (4 640 euro), Albanii (5 736 euro) i Turcji (5 987 euro).
W Bułgarii (8 680 euro), na Węgrzech (8 576 euro), w Serbii (7 754 euro) i Rumunii (7 237 euro) ten poziom stanowi także mniej niż połowę średniej dla UE.
Dane a rzeczywistość
Sekretariat Europejskiego Forum Młodzieży podkreśla, że dochód to tylko część układanki. W niektórych krajach młodzi ludzie mogą na papierze wyglądać na lepiej sytuowanych, bo dłużej mieszkają w domach rodziców. Za tymi liczbami kryje się jednak pokolenie, które nie może sobie pozwolić na wyprowadzkę, wynajęcie lub kupno mieszkania i samodzielne ułożenie sobie życia.
„Paradoks polega na tym, że młodzi ludzie mogą wyglądać na zamożniejszych, gdy dłużej polegają na rodzinach, a biedniejszych, gdy próbują żyć na własną rękę” – stwierdził sekretariat w rozmowie z Euronews Business.
Młodzi w większości krajów zostają w tyle
Porównanie sytuacji młodych ludzi z całą populacją w danym kraju pokazuje, czy ta grupa odstaje od reszty. W grę wchodzi tu kombinacja kilku czynników.
„Ogólnie rzecz biorąc, młodzi mają mniej doświadczenia zawodowego i niższy poziom wykształcenia (często wciąż się uczą) niż starsi dorośli. Bycie studentem zwykle wiąże się też z niższymi dochodami. Znaczenie mają również warunki mieszkaniowe, jak w krajach nordyckich” – powiedział Euronews Business Ilari Ilmakunnas, starszy badacz w Fińskim Centrum Ubezpieczeń Emerytalnych (ETK).
W 28 z 34 krajów młodzi ludzie mieszkają w gospodarstwach domowych o niższej medianie dochodów niż ogół populacji.
W całej UE młodzi dysponują 93,6% mediany dochodów całej populacji: 21 482 euro wobec 22 939 euro.
We Francji wskaźnik ten wynosi 90,1%. Młodzi mieszkają w gospodarstwach domowych, których mediana dochodu jest o 2 609 euro niższa od krajowej: 23 850 euro wobec 26 459 euro.
Gdzie luka jest największa?
Najszersza luka występuje w Finlandii. Młodzi ludzie żyją tam w gospodarstwach domowych z medianą dochodu na poziomie 22 277 euro, podczas gdy dla całej populacji wynosi ona 29 740 euro. To 74,9% krajowej mediany.
Za Finlandią plasują się Dania (78,3%), Norwegia (82,7%), Luksemburg (86,0%) i Szwecja (88,2%).
Anne Brunner zwróciła uwagę, że polityka publiczna w krajach nordyckich aktywnie wspiera samodzielność młodych ludzi. W efekcie wcześniej wyprowadzają się oni z domów rodziców i znacznie częściej mieszkają niezależnie.
„Dochody ich gospodarstw domowych mierzone są więc na podstawie własnych, często skromnych zasobów, a nie łącznie z dochodami rodziców, co mechanicznie poszerza lukę względem całej populacji. Niski stosunek w tych krajach nie powinien być zatem odczytywany jako oznaka większej biedy” – podkreśliła.
W sześciu krajach młodzi mieszkają w gospodarstwach domowych o wyższych dochodach niż przeciętna dla całej populacji. W Chorwacji mediana dochodu gospodarstw domowych młodych wynosi 15 921 euro wobec 15 057 euro dla wszystkich mieszkańców.
Chorwacja jest liderem z poziomem 105,7%, następnie Malta (105,5%) i Słowenia (105,4%). Litwa i Austria osiągają po 102,1%, a Szwajcaria 100,5%.
Austria przoduje pod względem siły nabywczej
Ceny różnią się w poszczególnych krajach Europy. Licząc w standardach siły nabywczej (PPS), mediana ekwiwalentnego dochodu rozporządzalnego gospodarstw domowych młodych ludzi w wieku 18–24 lata jest najwyższa w Austrii – 33 052 PPS. Kolejne miejsca zajmują Luksemburg (32 391) i Szwajcaria (29 989).
W przeliczeniu na PPS Francja (21 446) plasuje się na 13. miejscu, nieco powyżej średniej unijnej.
Niemcy (24 237) wypadają wyżej, natomiast Hiszpania (21 272) i Włochy (20 883) znajdują się poniżej Francji, choć różnice są stosunkowo niewielkie.
Najniższe wartości odnotowują Albania (8 175), Macedonia Północna (8 994) i Czarnogóra (9 955).
Apel o spojrzenie szerzej niż na same dochody
Europejskie Forum Młodzieży apeluje, by patrzeć szerzej niż tylko na dochody i uwzględniać koncepcję płacy społecznej: dostępnego cenowo mieszkalnictwa, usług publicznych, edukacji, opieki zdrowotnej i systemu zabezpieczenia społecznego, które decydują o tym, jak daleko „sięgają” nasze zarobki.
„Godne życie nie powinno zależeć wyłącznie od wysokiej pensji ani od majątku rodzinnego, na który można liczyć w razie potrzeby. Wymaga przyzwoitych wynagrodzeń oraz silnych usług publicznych, które sprawiają, że to, co niezbędne, jest naprawdę dostępne cenowo” – stwierdził sekretariat.