Gospodarstwa domowe z osobami w wieku 18–24 lat zwykle mają niższy równoważny dochód rozporządzalny, jednak eksperci podkreślają, że obraz nie jest pełny.
W ostatnich tygodniach protesty rozlały się po kilku krajach Europy. Powodem są rosnące koszty życia, niedostępne cenowo mieszkania, niskie płace i coraz większa presja na usługi publiczne. We Francji na czele tych protestów stoją studenci i młodzi ludzie.
REKLAMA
REKLAMA
To skierowało uwagę na europejskie pokolenie Z.
Alberto Alemanno, ekspert w dziedzinie prawa UE, uważa, że przedstawianie tych demonstracji jako „młodzieżowej rewolucji” jest głęboko mylące. Podkreśla też, że protesty młodych w Europie mają wiele wymiarów.
Jak więc wypadają dochody gospodarstw domowych młodych ludzi w różnych częściach Europy? Jaka jest sytuacja finansowa ich rodzin? I jak Francja wypada na tle innych krajów europejskich?
Choć nie oddaje pełnego obrazu, jednym z użytecznych wskaźników jest równoważny dochód do dyspozycji. To „łączny dochód gospodarstwa domowego (źródło w Angielski) po podatkach i innych potrąceniach, który pozostaje do wydania lub oszczędzenia, podzielony przez liczbę członków gospodarstwa domowego przeliczoną na ekwiwalent osób dorosłych” – wyjaśnia Eurostat. Wskaźnik obejmuje także świadczenia społeczne.
Dane Eurostatu dotyczą młodych w wieku od 18 do 24 lat. Pokazują dochód gospodarstw domowych, w których mieszkają, a nie zarobki samych młodych ludzi.
Według Eurostatu młodzi Francuzi mieszkają w gospodarstwach domowych o medianie równoważnego dochodu do dyspozycji na poziomie 23 850 euro w 2025 roku. Średnia dla UE wynosi 21 482 euro.
Wśród 34 krajów europejskich, obejmujących państwa UE, kraje kandydujące oraz członków EFTA, Francja zajmuje 11. miejsce.
„We Francji wskaźnik nie obejmuje studentów mieszkających samodzielnie ani w zbiorowych formach zakwaterowania, takich jak akademiki (wyłączone z próby)” – powiedziała Euronews Business Anne Brunner, dyrektorka ds. badań w Observatoire des inégalités.
Zwróciła też uwagę, że grupa wiekowa 18–24 lata jest bardzo zróżnicowana: obejmuje zarówno studentów mieszkających z rodzicami, jak i młodych pracowników, z których wielu ma niewielkie kwalifikacje lub nie ma ich wcale, pracuje w niestabilnych warunkach i jest narażonych na ubóstwo.
Szwajcaria ma najwyższą medianę równoważnego dochodu gospodarstw domowych młodych ludzi – 52 206 euro. Za nią plasują się Luksemburg (43 028 euro) i Austria (37 299 euro).
Wśród czterech największych gospodarek UE najwyższe dochody notują Niemcy – 26 330 euro. Włochy (20 315 euro) i Hiszpania (19 338 euro) są poniżej średniej unijnej.
Najniższą medianę równoważnego dochodu dla osób w wieku 18–24 lata ma Macedonia Północna (4 640 euro), a następnie Albania (5 736 euro) i Turcja (5 987 euro).
Ta wartość jest też niższa niż połowa średniej unijnej w Bułgarii (8 680 euro), na Węgrzech (8 576 euro), w Serbii (7 754 euro) i w Rumunii (7 237 euro).
Dane kontra rzeczywistość
Sekretariat European Youth Forum zwraca uwagę, że dochody to tylko część obrazu. W niektórych krajach młodzi mogą wyglądać na lepiej sytuowanych na papierze, bo dłużej zostają w domach rodziców. Za tymi liczbami stoi jednak pokolenie, którego nie stać, by się wyprowadzić, wynająć lub kupić mieszkanie i budować własne życie.
„Paradoks polega na tym, że młodzi mogą wyglądać na lepiej sytuowanych, gdy dłużej zależą od swoich rodzin, a na biedniejszych, gdy próbują żyć samodzielnie” – przekazał sekretariat Euronews Business.
Młodzi pozostają w tyle w większości krajów
Porównanie sytuacji młodych ludzi z całą populacją w danym kraju pokazuje, czy zostają w tyle. W grę wchodzi tu kombinacja kilku czynników.
„Ogólnie młodzi mają krótsze doświadczenie zawodowe i niższy poziom wykształcenia niż starsi dorośli (często wciąż się uczą). Dodatkowo status studenta zwykle wiąże się z niższymi dochodami. Znaczenie mają też warunki mieszkaniowe, jak w krajach nordyckich” – powiedział Euronews Business Ilari Ilmakunnas, starszy badacz w Fińskim Centrum Ubezpieczeń Emerytalnych (ETK).
W 28 z 34 krajów młodzi ludzie mieszkają w gospodarstwach domowych o niższej medianie dochodu niż ogół społeczeństwa.
W całej UE młodzi dysponują 93,6 proc. mediany dochodów całej populacji: 21 482 euro wobec 22 939 euro.
We Francji wskaźnik ten wynosi 90,1 proc. Młodzi mieszkają tam w gospodarstwach domowych o medianie dochodu o 2 609 euro niższej niż krajowa, czyli 23 850 euro wobec 26 459 euro.
Gdzie różnica jest największa?
Najszersza luka występuje w Finlandii. Młodzi Finowie mieszkają w gospodarstwach domowych o medianie dochodu 22 277 euro, podczas gdy dla całej populacji jest to 29 740 euro. To 74,9 proc. krajowej mediany.
Za Finlandią plasują się Dania (78,3 proc.), Norwegia (82,7 proc.), Luksemburg (86,0 proc.) i Szwecja (88,2 proc.).
Anne Brunner zwraca uwagę, że polityka publiczna w krajach nordyckich aktywnie promuje samodzielność młodych, którzy dzięki temu wcześniej opuszczają dom rodzinny i znacznie częściej mieszkają niezależnie.
„Dochód ich gospodarstw domowych jest wtedy liczony na podstawie ich własnych, często skromnych zasobów, a nie łączony z dochodami rodziców, co mechanicznie poszerza lukę w stosunku do całej populacji. Niskiego wskaźnika w tych krajach nie należy więc odczytywać jako oznaki większych trudności” – podkreśliła.
W sześciu krajach młodzi mieszkają w gospodarstwach domowych o wyższych dochodach niż cała populacja. W Chorwacji mediana dochodu gospodarstw domowych młodych wynosi 15 921 euro, podczas gdy dla całej populacji 15 057 euro.
Chorwacja przoduje z wynikiem 105,7 proc., za nią Malta (105,5 proc.) i Słowenia (105,4 proc.). Litwa i Austria notują po 102,1 proc., a Szwajcaria – 100,5 proc.
Austria przoduje pod względem siły nabywczej
Poziom cen różni się w Europie. Licząc w standardach siły nabywczej (PPS), mediana równoważnego dochodu gospodarstw domowych młodych ludzi w wieku 18–24 lata jest najwyższa w Austrii i wynosi 33 052 PPS. Następne są Luksemburg (32 391 PPS) i Szwajcaria (29 989 PPS).
W przeliczeniu na PPS Francja (21 446) zajmuje 13. miejsce, nieco powyżej średniej unijnej.
Niemcy (24 237 PPS) plasują się wyżej, podczas gdy Hiszpania (21 272 PPS) i Włochy (20 883 PPS) są poniżej Francji, choć różnice są stosunkowo niewielkie.
Najniższe wartości notują Albania (8 175 PPS), Macedonia Północna (8 994 PPS) i Czarnogóra (9 955 PPS).
Apel, by patrzeć szerzej niż tylko na dochody
European Youth Forum apeluje, by patrzeć nie tylko na same dochody, lecz brać pod uwagę także pojęcie płacy społecznej: dostępne cenowo mieszkania, usługi publiczne, edukację, ochronę zdrowia i zabezpieczenie społeczne, które decydują o tym, na ile wystarczają nasze dochody.
„Godne życie nie powinno zależeć wyłącznie od wysokiej pensji ani od majątku rodziny, na który można liczyć w razie potrzeby. Wymaga przyzwoitych płac i silnych usług publicznych, które sprawiają, że podstawowe potrzeby są dostępne w rozsądnej cenie” – podsumował sekretariat.