Od apokaliptycznych scenariuszy po postępujące zmiany klimatu: komisja ekspertów wskazała 17 najgroźniejszych zagrożeń dla ludzkości do końca wieku.
W obliczu konfliktów, kryzysów i epidemii zdrowie publiczne na świecie wydaje się zagrożone. Podczas World Health Summit, światowego szczytu zdrowia w Berlinie, komisja The Lancet opublikowała raport o tym, jakie zjawiska w XXI wieku w największym stopniu zagrażają ludzkości.
REKLAMA
REKLAMA
Autorzy raportu piszą na wstępie: „Twierdzimy, że ostatnie globalne wstrząsy [...] pokazują, jak szybko można podważyć założenia o stabilności”. Wzywają rządy i instytucje do przygotowania planów na różne scenariusze i krytykują krótkowzroczne myślenie.
Na niepewną przyszłość wpływają między innymi pandemia COVID-19, epidemia wirusa Ebola Bundibugyo, a także konflikty geopolityczne i skutki zmian klimatu.
Za zagrożenia autorzy The Lancet uznają „przyczyny przyszłych strat zdrowotnych, na które mogą wpływać decyzje polityczne”.
Zagrożenia przedstawiono w formie piramidy. Im wyżej są umieszczone, tym groźniejsze dla ludzkości do 2100 roku.
Eksperci uzasadniają tę hierarchię między innymi pytaniem o to, jakie szkody można jeszcze powstrzymać – wyjaśniła w Berlinie współprzewodnicząca komisji Natalia Kanem. „Odporność wymaga jednak decyzji. Żadne przedsiębiorstwo i żaden rząd nie jest w stanie przygotować się na wszystko” – stwierdziła Kanem.
Zagrożenia z potencjałem zagłady
Dwa najwyższe scenariusze w piramidzie mogą nawet doprowadzić do wyginięcia ludzkości. Złośliwe wykorzystanie sztucznej inteligencji, na przykład do użycia broni biologicznej, lub wojna nuklearna mogą zakończyć istnienie ludzkości, jaką znamy, do roku 2100. Do takiego wniosku doszła nowa globalna ocena zagrożeń zdrowotnych.
Nuklearny konflikt obejmuje w tej analizie nie tylko bezpośrednie skutki ataków rakietowych, lecz także konsekwencje takie jak nuklearny głód. Pod pojęciem złośliwego wykorzystania sztucznej inteligencji badacze rozumieją przede wszystkim opracowanie i użycie broni biologicznej przeciw ludziom.
Prawdopodobieństwo, że w ciągu najbliższych 75 lat Ziemę uderzy asteroida lub że superwulkan doprowadzi do zagłady ludzkości, eksperci uznali za skrajnie niskie. Dlatego scenariusze te nie zostały uwzględnione.
Najgroźniejsze zagrożenia XXI wieku
Druga kategoria w piramidzie zagrożeń obejmuje zjawiska, które według prognoz skrócą średnią długość życia ludzi.
Do kategorii największych katastrofalnych zagrożeń włączono 15 zjawisk. Dotyczą one między innymi bezpieczeństwa żywnościowego, narastającej oporności patogenów na leki, pogłębiających się i rosnących nierówności dochodowych i edukacyjnych oraz zachowań szkodliwych dla zdrowia.
Na dwóch najniższych poziomach piramidy eksperci komisji zebrali ponad 300 innych scenariuszy, które mogą okazać się niebezpieczne dla ludzkości.
Zdaniem komisji szczególnie duży wpływ na długość życia mają nierówności dochodowe, niski poziom wykształcenia oraz otyłość.
Niektóre regiony szczególnie narażone na ryzyko
„To zagrożenia związane z ogromnym, a przy tym możliwym do uniknięcia obciążeniem, które przez długi czas postrzegano raczej jako warunki ramowe niż jako realne zagrożenia” – wyjaśniła Kanem w Berlinie. Chce zwrócić uwagę na skalę problemu. „Według szacunków otyłość powoduje 23 mld możliwych do uniknięcia DALY” – dodała Kanem.
Eksperci posługują się wskaźnikiem DALY (Disability-Adjusted Life Year), ponieważ określa on liczbę lat zdrowego życia utraconych z powodu choroby, niepełnosprawności lub przedwczesnej śmierci. Jeden DALY odpowiada jednemu utraconemu zdrowemu rokowi życia. Im wyższa liczba DALY, tym większe jest obciążenie chorobami w danej populacji.
Według Kanem niski poziom wykształcenia powoduje 16 mld możliwych do uniknięcia DALY, a nierówności dochodowe – prawie 14 mld. Jednocześnie to obciążenie nie rozkłada się równomiernie na świecie. Ponad dwie trzecie skutków niskiego poziomu wykształcenia przypada, jak podkreśla Kanem, na Afrykę Subsaharyjską.
„Weźmy przykład Afryki Subsaharyjskiej, której udział w ludności świata ma wzrosnąć z obecnych 15,3 proc. do ponad jednej trzeciej do 2100 roku” – mówiła w Berlinie współprzewodnicząca Kanem. Największe obciążenia związane z zagrożeniami zdrowotnymi, niskim poziomem edukacji, nierównościami dochodowymi oraz załamaniem pomocy rozwojowej w sektorze zdrowia będą więc w dużym stopniu koncentrować się w Afryce Subsaharyjskiej.
Kanem zaznacza jednak, że obecnie te obciążenia można jeszcze „opanować dzięki przemyślanym decyzjom, skutecznej polityce i innowacjom”.
The Lancet to jedno z najbardziej renomowanych i najstarszych na świecie medycznych czasopism naukowych. Oprócz wyników badań medycznych The Lancet publikuje także analizy globalnych problemów zdrowotnych, funkcjonowania systemów ochrony zdrowia i nierówności zdrowotnych. Czasopismo ukazuje się nakładem wydawnictwa Elsevier i jest na całym świecie ważnym źródłem informacji dla naukowców, lekarzy i decydentów w dziedzinie zdrowia.
Dzięki raportowi o zagrożeniach dla ludzkości The Lancet chce przedstawić listę priorytetów oraz zaproponować i wesprzeć możliwe rozwiązania i działania. W pracach komisji uczestniczy 37 ekspertów z dziedzin zdrowia, gospodarki, bezpieczeństwa i technologii.