Zaliczono je do 17 globalnych zagrożeń dla zdrowia ludzi w nowym badaniu opublikowanym w „The Lancet”, które ma pobudzić światowe działania na rzecz ich ograniczenia.
Złośliwe wykorzystanie sztucznej inteligencji lub wojna nuklearna mogą do 2100 roku położyć kres ludzkości w obecnym kształcie – wynika z nowej globalnej oceny zagrożeń dla zdrowia.
REKLAMA
REKLAMA
Znajdują się one na szczycie piramidy 17 głównych zagrożeń dla zdrowia ludzi opisanych w badaniu opublikowanym w „The Lancet”. Obejmuje ono także narastającą oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, zmianę klimatu, pandemie, nierówności dochodowe oraz różne problemy zdrowotne, m.in. palenie tytoniu, otyłość i zaburzenia psychiczne.
Autorzy podkreślają, że konflikt nuklearny to nie tylko skutki samych wystrzelonych pocisków, lecz także następstwa, na przykład nuklearny głód. Z kolei złośliwe wykorzystanie sztucznej inteligencji obejmuje użycie i rozwój broni biologicznej wymierzonej w ludzi.
Badania przeprowadziła nowa Komisja Lancetu ds. globalnych zagrożeń dla zdrowia w XXI wieku, w której zasiada 37 ekspertów od zdrowia, ekonomii, bezpieczeństwa i technologii.
Wspólnie posłużyli się wskaźnikiem lat życia skorygowanych niesprawnością, tzw. DALY, aby porównać każde zagrożenie w latach 2025–2100 w 204 krajach i terytoriach, z podziałem na wiek, płeć i przyczyny.
Badanie pokazuje, ile lat zdrowego życia ludzie mogą stracić z powodu każdego globalnego zagrożenia w scenariuszach najlepszego i najgorszego przypadku. Daje też wyobrażenie, jak duży wpływ możemy mieć na przyszłość, jeśli zaczniemy działać teraz, albo jeśli nie zrobimy nic.
Skala 17 zagrożeń waha się od 1,02 mld do 23,1 mld DALY. Dla porównania pandemia COVID‑19 spowodowała około 500 mln DALY. Największe skumulowane obciążenie, któremu można zapobiec, wiąże się z otyłością.
Celem Komisji jest zachęcenie i wzmocnienie rządów, by działały, dostarczając im informacji i narzędzi potrzebnych do przygotowania się na te globalne zagrożenia oraz podjęcia zdecydowanych kroków już teraz, aby uniknąć najgorszych scenariuszy.
Jednocześnie podkreślają, że ich praca nie ma służyć tworzeniu rankingu zagrożeń ani listy priorytetów polityki publicznej. Chodzi o opisywanie i analizę globalnych zagrożeń jako procesu dynamicznego, w którym wnioski zmieniają się w czasie wraz z napływem nowych danych i dowodów.
Eksperci ostrzegają, że „złośliwe wykorzystanie sztucznej inteligencji, w tym broni biologicznej, oraz konflikt nuklearny połączony z nuklearnym głodem niosą w ciągu najbliższych 75 lat ryzyko zagłady gatunku”. Dodają jednak, że wszystkie te zagrożenia są ze sobą powiązane, dlatego wzywają do «holistycznych działań opartych na nauce, prawach człowieka i solidarności».
Komisja zaleca przede wszystkim, by rządy krajowe inwestowały w budowę „systemów ochrony zdrowia gotowych na zagrożenia”, tak aby w obliczu globalnych wyzwań, jak pandemia COVID‑19, mogły reagować z wyprzedzeniem.
Wzywa też do większych inwestycji w „przełomowe rozwiązania”, takie jak energia z fuzji jądrowej i technologie usuwania dwutlenku węgla z atmosfery, które mogą radykalnie zmienić skutki zmian klimatu i innych globalnych zagrożeń, a także w szczepionki opracowane w czasie pandemii.
Komisja apeluje ponadto o regularne monitorowanie i ocenę tych ryzyk oraz przedstawianie wyników organizacjom międzynarodowym, takim jak G20 i ONZ. Ma to zwiększyć poczucie pilności, zanim problemy eskalują i przerodzą się w kryzysy, oraz skłonić do szerzej zakrojonych działań zamiast tego, by poszczególne państwa działały w pojedynkę.
Zdaniem badaczy obecne „konkurencyjne podejście”, w którym wielkie wyzwania są rozwiązywane jedno po drugim, ogranicza szanse ludzkości.
Ustalenia Komisji przedstawiono w niedzielę podczas Światowego Szczytu Zdrowia w Berlinie w Niemczech. Ocena będzie aktualizowana co roku, aby na nowo oceniać każde z 17 zidentyfikowanych zagrożeń, uwzględniając nowe dane i pojawiające się wyzwania.