Mitsotakis i Nausėda: udział państw trzecich w programach obronnych UE nie bez warunków

Grecki premier Kiriakos Mitsotakis przyjął w Atenach prezydenta Litwy, Gitanasa Nausėdę, w siedzibie rządu Megaro Maximos. Jak podkreślił Mitsotakis, państwo trzecie, które chce uczestniczyć w programach finansowanych z funduszy europejskich, musi „przede wszystkim szanować interesy bezpieczeństwa państw członkowskich Unii Europejskiej, bez żadnych zastrzeżeń”.

REKLAMA

REKLAMA

Obrona: współproducenci, a nie tylko nabywcy

Grecki premier zwrócił uwagę na potrzebę wzmocnienia europejskiego przemysłu obronnego oraz na perspektywy ściślejszej współpracy grecko‑litewskiej, zwłaszcza w dziedzinie obrony przeciwlotniczej i zwalczania dronów. Celem – jak zaznaczył – jest, aby państwa europejskie nie ograniczały się do roli kupujących uzbrojenie, lecz stały się współproducentami w europejskim ekosystemie obronnym. Mówiąc o dronach, podkreślił, że Grecja poważnie inwestuje w ten obszar, wskazując na rozwój projektu „Tarcza Achillesa”.

Mitsotakis argumentował też, że obronę należy traktować jako „europeckie dobro publiczne” i opowiedział się za nadaniem realnej treści klauzuli wzajemnej pomocy z artykułu 42 ust. 7 Traktatu UE. Doświadczenia Grecji i innych państw, które w ostatnich miesiącach wspierały Cypr, pokazują jego zdaniem, że europejska solidarność „może i powinna” przybrać wymiar operacyjny, uzupełniając działania NATO.

Zapowiedział ponadto, że wzmacnianie europejskiej obrony będzie głównym priorytetem greckiej prezydencji w Radzie UE. Zwrócił uwagę, że Grecja i Litwa należą do państw NATO przeznaczających najwyższe odsetki swojego PKB na obronność.

Solidarność z Litwą

Kiriakos Mitsotakis wyraził „pełną solidarność” Grecji z Wilnem wobec ataków hybrydowych i zagrożenia ze strony Rosji. Zaznaczył, że wschodnie i południowo‑wschodnie granice Europy, od Bałtyku po Morze Śródziemne, stały się dziś pierwszą linią europejskiego bezpieczeństwa. Wymienił nielegalne przekroczenia granic, cyberataki i sabotaż – zagrożenia, które dotyczą całego kontynentu i wymagają skoordynowanej odpowiedzi.

„Obrona suwerenności oraz suwerennych praw państw europejskiej rodziny i Sojuszu Atlantyckiego, zwłaszcza tych na pierwszej linii, takich jak Litwa i Grecja, jest wspólną sprawą” – stwierdził.

„Ukraińcy strzegą dziś Termopil”

Odnosząc się do wojny w Ukrainie, Mitsotakis powtórzył, że Ateny popierają „sprawiedliwy i trwały pokój”, który będzie szanował suwerenność i integralność terytorialną kraju oraz zostanie wzmocniony wiarygodnymi gwarancjami bezpieczeństwa. Opowiedział się także za utrzymaniem presji na Rosję, między innymi poprzez unijne sankcje. „Ukraińcy strzegą dziś Termopil. W pełni zasłużyli na nasz szacunek. Musimy pozostać po ich stronie” – podkreślił.

Migracje: mechanizm przeciwdziałania instrumentalizacji

Premier mówił o ochronie zewnętrznych granic UE i wykorzystywaniu przepływów migracyjnych jako narzędzia nacisku. Zauważył, że Grecja i Litwa, jako państwa na unijnej rubieży, zmierzyły się z podobną presją hybrydową. Przypomniał wydarzenia nad rzeką Ewros w marcu 2020 roku oraz późniejsze wsparcie udzielone przez Grecję Litwie, gdy ta stanęła w obliczu podobnych działań. Wyraził jednocześnie zadowolenie z poparcia Komisji Europejskiej dla greckiej propozycji stworzenia europejskiego mechanizmu nadzwyczajnego, uruchamianego w razie instrumentalizacji migracji i nasilonej presji na granice.

Wspólna agenda w perspektywie 2027 roku

Istotna część rozmów dotyczyła unijnych priorytetów na rok 2027 oraz koordynacji kolejnych prezydencji w Radzie UE. Mitsotakis poinformował, że obie strony omówiły wspólny program „trójki prezydencji”, obejmującej państwa o różnym tle historycznym i geograficznym, ale zjednoczone wizją Europy „wolnej i demokratycznej, silnej i bezpiecznej, dostatniej i konkurencyjnej”.

Mówiąc o nowych Wieloletnich Ramach Finansowych, zaznaczył, że stanowiska Aten i Wilna są w istotnych kwestiach zbieżne. Ocenił, że proponowane środki finansowe nie odpowiadają zwiększonym ambicjom Europy. Podkreślił także, że polityka spójności „nie jest wrogiem konkurencyjności”, lecz warunkiem jej osiągnięcia i opowiedział się za pogłębianiem jednolitego rynku oraz zachowaniem równowagi geograficznej w rozwoju Unii.

Grecki premier zaproponował rozwijanie wspólnych europejskich rozwiązań technologicznych przeciwko dronom, finansowanych w ramach unijnej inicjatywy, ponieważ jest to wyzwanie dotyczące państw na zewnętrznych granicach. Zaznaczył, że potrzebne są tańsze sposoby ochrony europejskiej przestrzeni powietrznej, tak aby nie trzeba było używać niezwykle kosztownych systemów ani każdorazowo poderwać myśliwców do przechwycenia pojedynczego drona. „To są wspólne wyzwania i wspólne wyzwania technologiczne” – powiedział, dodając, że europejskie rozwiązanie przyniosłoby korzyść wszystkim państwom członkowskim, a przede wszystkim tym położonym na granicach zewnętrznych. Zwrócił uwagę, że kraje bałtyckie stoją przed szczególnymi wyzwaniami z powodu bliskości wojny w Ukrainie, podczas gdy Grecja mierzy się z własnymi problemami na południowo‑wschodnim krańcu Europy.

Energia, leki, logistyka i technologie w relacjach dwustronnych

Na poziomie dwustronnym przywódcy omówili zacieśnienie współpracy gospodarczej i handlowej. Mitsotakis wskazał na możliwości wspólnych działań w sektorze farmaceutycznym, logistyce, innowacjach i technologiach zaawansowanych. Szczególny nacisk położył na współpracę energetyczną, przypominając, że Kłajpeda i Aleksandrupolis pełnią rolę bram bezpieczeństwa energetycznego nie tylko dla obu państw, lecz także dla całej Europy. Mówił również o relacjach między społeczeństwami i o turystyce, podkreślając, że Grecja jest dla Litwinów jednym z najważniejszych kierunków wakacyjnych oraz wspomniał o wspólnej miłości obu narodów do koszykówki. Na koniec życzył Litwie powodzenia podczas jej prezydencji i wyraził oczekiwanie ścisłej współpracy obu rządów, tak aby kolejne prezydencje zapewniły ciągłość i spójność działań.

„Trudne negocjacje” w sprawie budżetu UE

Odnosząc się do nowych Wieloletnich Ram Finansowych, Mitsotakis przewidział „trudne negocjacje”, wychodząc z założenia, że zwiększonym ambicjom Europy muszą towarzyszyć adekwatne środki finansowe.

„Nie możemy oczekiwać od Europy, że zrobi więcej w dziedzinie obrony, konkurencyjności, w obszarach takich jak innowacje, ochrona granic czy polityka migracyjna, jeśli nie zapewnimy dodatkowych środków” – oświadczył.

Zdaniem premiera pierwszym krokiem powinna być zgoda co do tzw. zasobów własnych, które zasilają budżet UE, a dopiero później należy przejść do trudniejszych kwestii, czyli wysokości składek krajowych i całkowitego rozmiaru budżetu.

Nausėda: współpraca w dziedzinie obrony i ochrony zewnętrznych granic UE

Gotowość Litwy do zacieśnienia współpracy z Grecją w obszarze obrony, bezpieczeństwa i ochrony zewnętrznych granic UE wyraził prezydent kraju, Gitanas Nausėda, po spotkaniu z premierem Kiriakosem Mitsotakisem w Megaro Maximos.

Nausėda ocenił rozmowy jako bardzo konstruktywne, podkreślając, że Ateny i Wilno, mimo geograficznej odległości, łączy przywiązanie do jedności Europy i wspólnego bezpieczeństwa.

Szczególną wagę przywiązał do kolejnych prezydencji obu krajów w Radzie UE w 2027 roku. Litwa obejmie przewodnictwo w pierwszym półroczu, a następnie przejmie je Grecja. Celem jest ścisła koordynacja w kwestiach bezpieczeństwa i europejskiej obrony.

Prezydent Litwy z zadowoleniem przyjął także większe zaangażowanie Grecji w wzmacnianie obrony powietrznej nad Bałtykiem w ramach NATO.

Nawiązując do ochrony granic europejskich, Nausėda zaznaczył, że wyzwanie to dotyczy nie tylko wschodniej granicy i rosyjskiej presji na państwa bałtyckie, ale także południowych granic UE, co podkreśla wspólnotowy charakter bezpieczeństwa.