Gdy Francja szuka miliardów euro, by uzdrowić finanse publiczne, Oxfam przywraca pakt Dutreil do centrum debaty budżetowej i twierdzi, że jego reforma mogłaby przynieść miliardy z największych spadków.
W chwili, gdy każdy wydany euro i każda oszczędność są uważnie analizowane, aby zmniejszyć francuski deficyt, organizacja pozarządowa Oxfam wskazuje inne możliwe źródło dochodów: bardzo wysokie spadki.
REKLAMA
REKLAMA
W raporcie opublikowanym we wtorek 22 września (źródło w Francuski) stowarzyszenie bierze na cel pakt Dutreil, rozwiązanie podatkowe, które pozwala znacznie obniżyć podatek od darowizn i spadków przy przekazywaniu przedsiębiorstwa.
Raport ukazuje się w momencie rozpoczęcia prac nad budżetem na 2027 rok, w warunkach szczególnie trudnej sytuacji finansów publicznych.
Między 2025 a 2026 rokiem francuski deficyt publiczny i dług publiczny dalej rosną – pierwszy z 5,1 do 5,4 proc., drugi z 115,7 do 119,3 proc. PKB. Dyrekcja Generalna Skarbu ocenia, że w najbliższych latach konieczne będą znaczące wysiłki finansowe. W tym kontekście Oxfam uważa, że część wysiłku budżetowego powinna polegać na gruntownym przeglądzie niektórych ulg podatkowych.
Czym jest pakt Dutreil?
Pakt Dutreil wprowadzono w 2003 roku, od nazwiska ówczesnego ministra handlu i rzemiosła Renauda Dutreila. Ma ułatwiać przekazywanie przedsiębiorstw, przyznając 75‑procentowe zwolnienie z podatku od darowizn i spadków. Dzięki temu spadkobiercy nie muszą sprzedawać rodzinnej firmy, żeby zapłacić podatek.
W zamian beneficjenci zobowiązują się do utrzymania udziałów przez minimalny okres oraz do spełniania określonych warunków prowadzenia działalności. Ustawa budżetowa na 2026 rok już zaostrzyła ten mechanizm, wydłużając m.in. okres obowiązkowego utrzymania udziałów i wyłączając część składników majątku niezwiązanego z działalnością zawodową.
Według Oxfam przekazania majątku dokonane z wykorzystaniem paktu Dutreil odpowiadały średnio za niemal 3 mld euro rocznie w ostatnich czterech latach, a w 2024 roku sięgnęły 5,5 mld euro – wynika z danych Trybunału Obrachunkowego.
Oxfam uważa, że utrzymanie obecnych zasad może w przyszłości oznaczać jeszcze większą lukę dochodową. Z jej wyliczeń wynika, że przekazywanie majątków francuskich miliarderów powyżej 70. roku życia z wykorzystaniem paktu Dutreil mogłoby pozbawić finansów publicznych ponad 111 mld euro w ciągu najbliższych trzydziestu lat.
To szacunek, a nie kwota, którą państwo automatycznie odzyskałoby po zniesieniu tego rozwiązania. Dla Oxfam liczba ta pokazuje jednak potencjał budżetowy reformy w tym obszarze.
Oxfam bierze na cel największe francuskie fortuny
Zdaniem organizacji problemem jest przede wszystkim koncentracja korzyści podatkowej. Oxfam szacuje, że najbogatsi beneficjenci korzystają z mechanizmu znacznie bardziej niż pozostali.
Z wyliczeń wynika, że 110 najlepiej uprzywilejowanych beneficjentów, czyli ok. 1 proc. wszystkich, zaoszczędziło średnio po 30 mln euro podatku każdy w 2024 roku. Z kolei połowa najmniej uprzywilejowanych skorzystała na nim średnio na mniej niż 40 tys. euro.
Oxfam używa określenia „super‑spadki” na oznaczenie dziedziczenia w grupie 0,1 proc. najbardziej zamożnych spadkobierców. Organizacja ocenia, że takie spadki sięgają przeciętnie 13 mln euro, a ich efektywna stawka podatkowa wynosi ok. 10 proc., podczas gdy teoretyczna stawka marginalna dla największych przekazań może sięgać 45 proc.
Dlatego Oxfam proponuje przede wszystkim, aby zwolnienie w ramach paktu Dutreil ograniczyć do 1 mln euro na jednego beneficjenta. Według wyliczeń organizacji taka reforma nie objęłaby limitem 90 proc. obecnych beneficjentów, a jednocześnie pozwoliłaby państwu odzyskiwać ponad 3 mld euro rocznie.
Debata wokół paktu Dutreil może więc pojawić się w dyskusjach nad projektem ustawy budżetowej na 2027 rok. Kluczowe będzie ustalenie, jak bardzo ograniczyć tę ulgę podatkową, nie podważając jej pierwotnego celu: ułatwienia przekazywania przedsiębiorstw i uniknięcia sytuacji, w której konieczność zapłaty podatku zmusza część rodzin do sprzedaży swojego narzędzia pracy.
Tymczasem, jak podkreśla Layla Abdelke Yakoub, odpowiedzialna w Oxfam France za działania rzecznicze w obszarze sprawiedliwości podatkowej i nierówności, „wskazując pierwsze kierunki budżetowe, premier Sébastien Lecornu zaznaczył, że rząd nie zamierza ruszać paktu Dutreil.” Jej zdaniem „odmowa zmiany tej niesprawiedliwej ulgi podatkowej nie odpowiada oczekiwaniom Francuzów, którzy chcą większego udziału największych majątków w finansowaniu państwa. Oxfam liczy na zmianę stanowiska premiera, piłka jest po jego stronie” – wyjaśnia w komunikacie organizacji. (źródło w Francuski)
Za techniczną dyskusją o pakcie Dutreil kryje się więc dużo bardziej polityczne pytanie: we Francji, która desperacko szuka miliardów, aby uporządkować finanse publiczne, jaką część wysiłku mają ponieść posiadacze największych majątków i osoby przekazujące najwięcej?