Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka wezwało strony konfliktu oraz firmy zaangażowane w handel surowcami z Sudanu do przestrzegania prawa międzynarodowego.
Walczące w Sudanie strony czerpią korzyści z przejmowania kontroli nad zasobami kraju, a rozwijająca się „gospodarka wojenna” pozwala im podtrzymywać trwający konflikt – poinformowała w środę Organizacja Narodów Zjednoczonych.
REKLAMA
REKLAMA
Aby pokrywać rosnące koszty działań militarnych, strony konfliktu wykorzystują kontrolowane przez siebie terytoria, szlaki handlowe oraz zasoby naturalne. Takie działania nie tylko finansują dalsze walki, lecz także przyczyniają się do ich eskalacji. Jak podkreśliło Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka (OHCHR), wojna „coraz bardziej się napędza”.
Konflikt między regularną armią Sudanu a paramilitarnymi Siłami Szybkiego Wsparcia (Rapid Support Forces, RSF) rozpoczął się w kwietniu 2023 roku.
Według części szacunków w wyniku walk zginęło już około 200 tysięcy osób, a ponad 11 milionów mieszkańców zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów. W wielu regionach kraju wojna doprowadziła do skrajnego kryzysu humanitarnego, w tym głodu i zagrożenia klęską głodową.
OHCHR zaapelowało do stron konfliktu oraz firm uczestniczących w łańcuchu dostaw sudańskich surowców i towarów o zapewnienie przestrzegania prawa międzynarodowego.
„Ogromne bogactwa naturalne Sudanu powinny służyć jego mieszkańcom” – powiedział wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka Volker Türk.
„Niestety to, co obserwujemy dziś, wygląda zupełnie inaczej. W praktyce bogactwa te przyczyniają się do naruszania praw człowieka i podsycają konflikt, powodując ogromny ból oraz cierpienie” – powiedział Volker Türk.
„Tę gospodarkę wojenną należy zatrzymać, a społeczność międzynarodowa musi znacznie uważniej monitorować towary oraz szlaki handlowe, które pozwalają jej funkcjonować” – dodał wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka.
Handel gumą arabską
OHCHR opublikowało raport poświęcony handlowi gumą arabską – surowcem wykorzystywanym m.in. przy produkcji napojów bezalkoholowych, kosmetyków oraz leków.
Przed wybuchem wojny Sudan odpowiadał za 70–80 proc. światowego eksportu surowej gumy arabskiej.
Choć wartość eksportu tego surowca jest niewielka w porównaniu z innymi towarami, dla milionów Sudańczyków pozostaje on istotnym źródłem utrzymania. Guma arabska nadal należy do najbardziej poszukiwanych produktów eksportowych Sudanu.
Raport wskazuje jednak, że wiele osób zajmujących się jej pozyskiwaniem i handlem pada ofiarą grabieży, wymuszeń, arbitralnych zatrzymań oraz gróźb. Do takich przypadków szczególnie często dochodzi ze strony walczących ugrupowań i wspierających je sojuszników.
W maju 2025 roku Giełda Gumy Arabskiej, należące do niej magazyny oraz część lokalnego rynku w mieście El-Nuhud w stanie Kordofan Zachodni zostały – według doniesień – splądrowane przez bojowników RSF. Do ataku miało dojść w momencie, gdy zgromadzone zapasy były pełne i przygotowane do eksportu.
Jak zaznaczono w raporcie, wydarzenie to poważnie zakłóciło funkcjonowanie lokalnego handlu oraz pozbawiło wielu mieszkańców ważnego źródła utrzymania.
Volker Türk zaapelował do państw o wzmocnienie mechanizmów odpowiedzialności, skuteczniejsze śledzenie pochodzenia towarów, zwiększenie nadzoru regulacyjnego oraz zapewnienie poszanowania praw człowieka.
„Firmy nie mogą działać tak jak dotychczas, jeśli korzystają z łańcuchów dostaw dotkniętych konfliktem” – podkreślił wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka.