Międzynarodowy zespół zidentyfikował nowy gatunek anficjonida Paludocyon moyasolai na podstawie czaszki sprzed 30 lat z Els Casots pod Barceloną; opis w Journal of Mammalian Evolution poszerza wiedzę o mioceńskich drapieżnikach.
Czaszkę wydobyto z ziemi w latach 90., podczas jednej z kampanii wykopaliskowych w Els Casots, stanowisku w gminie Subirats (Alt Penedès), które z czasem stało się jednym z najważniejszych miejsc badania miocenu w Europie.
REKLAMA
REKLAMA
Wówczas badacze uznali, że należy do już znanego przedstawiciela rodzaju Paludocyon, którego fragmentaryczne szczątki znajdowano w tej okolicy i w innych krajach. Ponieważ nie zapowiadało to nowego odkrycia, okaz trafił do magazynu.
Dopiero w 2014 roku, podczas pracy nad rozprawą doktorską, ktoś ponownie przyjrzał się tej czaszce i coś przestało się zgadzać. Gatunek, z którym ją wcześniej porównywano, był znacznie masywniejszy – wielkości mniej więcej lwa lub tygrysa i o wadze bliskiej 200 kg.
Okaz, który mieli przed sobą, wydawał się mniejszy i prawdopodobnie miał mniej masy mięśniowej. Zespół z Institut Català de Paleontologia Miquel Crusafont poświęcił ostatnie dwa lata na potwierdzenie podejrzenia: nie był to znany Paludocyon, lecz gatunek, którego dotąd nikt nie opisał.
Nowy gatunek otrzymał nazwę Paludocyon moyasolai, na cześć paleontologa Salvadora Moyà-Soli, i sprawia, że Els Casots staje się stanowiskiem odniesienia dla tej grupy w skali świata.
W badaniach, oprócz ICP, uczestniczyły Narodowe Muzeum Nauki Przyrodniczej CSIC, Uniwersytet w Walencji, Autonomiczny Uniwersytet w Barcelonie, Uniwersytet Complutense w Madrycie, Narodowy Instytut Bioróżnorodności Ekwadoru oraz południowoafrykańskie muzeum Iziko.
Drapieżnik średniej wielkości w tropikalnej lagunie
Z wyliczeń badaczy wynika, że ten amficjonid, przedstawiciel wymarłej rodziny drapieżników łączących cechy psa i niedźwiedzia, choć nienależący wprost do żadnej z tych grup, miał wielkość dużego psa i ważył od 50 do 70 kg.
Odnalezione szczątki obejmują czaszkę, znaczną część uzębienia i pojedynczy dolny trzonowiec. To materiał wystarczający, by wychwycić coś, co zwróciło uwagę zespołu: nietypowo rozwinięte tylne zęby trzonowe, z wyjątkowo szerokim drugim górnym trzonowcem i trzecim większym niż zazwyczaj u przedstawicieli tego rodzaju.
Taka budowa uzębienia wskazuje na urozmaiconą dietę, typową dla drapieżnika średniej wielkości, zdolnego polować na małe i średnie ofiary – prymitywne jelenie, wczesne bawoły czy przodków świń – choć niebędącego najpotężniejszym zwierzęciem w swoim otoczeniu. W samym stanowisku odkryto zresztą drugi gatunek amficjonida, znacznie większy, mniej więcej wielkości lamparta, który nie został jeszcze formalnie opisany.
Środowisko, w którym żył około 15,9 mln lat temu, wyglądało zupełnie inaczej niż dziś: była to płytka laguna otoczona lasem tropikalnym, w której towarzyszyły mu krokodyle, węże, ryby i wyjątkowo zróżnicowane ssaki, współdzielące tę samą przestrzeń.
Jak podkreślają kierujący wykopaliskami, to właśnie takie wodne środowisko umożliwiło tak dobre zachowanie szczątków: po śmierci ciała grzęzły w błocie, które chroniło je przed rozkładem.
Kolejny element w obrazie drapieżników miocenu
Odkrycie wpisuje się w szerszy nurt badań nad tym, jak wyglądały społeczności dużych drapieżników w miocenie na Półwyspie Iberyjskim. Wcześniej, z udziałem Uniwersytetu Complutense w Madrycie, analizowano nieco młodsze stanowiska: Los Valles de Fuentidueña w Segowii i Cerro de los Batallones w Madrycie, gdzie współistniała wyjątkowo duża liczba gatunków drapieżnych – psy‑niedźwiedzie, kotowate, hieny i niedźwiedzie.
Analiza stabilnych izotopów w ponad 200 próbkach szkliwa zębów, opisana na łamach czasopisma „Palaeontology”, pokazała, że konkurencja między nimi była bardzo silna, z wyjątkiem przypadków takich jak właśnie amficjonid czy prymitywna hiena, które polowały na inne ofiary w bardziej otwartych siedliskach.
Tego typu badania izotopowe pozwalają z dużą dokładnością odtworzyć, co jadło każde zwierzę, niemal nie uszkadzając samego okazu: wystarczy pobrać kilka miligramów szkliwa przy pomocy wiertła dentystycznego i zbadać je metodą spektrometrii mas.
Stosowana w różnych stanowiskach i dla różnych momentów miocenu ta metoda stopniowo rysuje coraz bardziej szczegółowy obraz tego, jak fauna reagowała na ówczesne zmiany środowiska – przejście od gęstych lasów do bardziej otwartych, suchych krajobrazów – oraz jakie strategie pozwalały poszczególnym gatunkom przetrwać przy tak silnej konkurencji o tę samą przestrzeń.
Paludocyon moyasolai wpisuje się w tę opowieść jako kolejny element, nieco wcześniejszy w czasie od epizodów badanych w Fuentidueña czy Batallones, ale należący do tej samej rodziny amficjonidów, które zdominowały znaczną część Eurazji i Ameryki Północnej w czasie kenozoiku. Każdy nowy opisany okaz, jak zgodnie podkreślają badacze, pomaga precyzyjniej odtworzyć drzewo ewolucyjne tej grupy i lepiej zrozumieć, jak całkowicie wyginęła kilka milionów lat temu.