Globalna sieć teleskopów potwierdziła, że sonda DART skutecznie zmieniła orbitę księżyca planetoidy Dimorphos. To pierwszy udany test obrony planetarnej, w którym sztuczne zderzenie zmieniło ruch naturalnego ciała niebieskiego.
Dwóch uzbeckich naukowców zostało wyróżnionych przez NASA za wkład w obserwacje, które potwierdziły pierwszą udaną próbę zmiany orbity asteroidy.
REKLAMA
REKLAMA
Pomiary z wysoko położonego Obserwatorium Majdanak pomogły potwierdzić, że po uderzeniu sondy NASA DART (Double Asteroid Redirection Test) zmieniła się trajektoria Dimorphosa – małego księżyca asteroidy krążącego wokół większego ciała, Didymosa.
Naukowcy z Instytutu Astronomicznego im. Mirzy Ulugbeka, Kamoliddin Ergashov i Otabek Burkhonov, znaleźli się w gronie blisko stu badaczy z 28 obserwatoriów na całym świecie, którzy śledzili rezultaty tego eksperymentu obrony planetarnej. Ich obserwacje zasiliły międzynarodowy zbiór danych wykorzystany do pomiaru zmiany orbity.
Układ asteroid, w który wymierzona była misja, ma też językowy związek z greką. Nazwa większej asteroidy, Didymos, pochodzi od greckiego słowa oznaczającego „bliźniaka” i nawiązuje do podwójnej natury układu. Mniejszy towarzysz, Dimorphos, oznacza „posiadający dwie formy”, co odzwierciedla stan asteroidy przed zderzeniem z sondą i po nim.
Badacze zaangażowani w globalną kampanię obserwacyjną otrzymali NASA Group Achievement Award – wewnętrzne wyróżnienie przyznawane zwykle zespołom, które wspólnie realizują cele misji.
„Wzięliśmy udział w pierwszych w historii ludzkości testach, których celem była zmiana orbity obiektu mogącego zagrozić Ziemi lub rozpaść się” – powiedział Burkhonov. „Pomogliśmy też potwierdzić skuteczność tej metody. Z tego powodu NASA doceniła naszą pracę i przyznała to wyróżnienie. W przyszłości liczę na kontynuację wspólnych badań z NASA w innych dziedzinach nauki i na nowe wyniki naukowe.”
Jak misja DART zmieniła orbitę asteroidy
W ramach misji DART celowo zderzono sondę kosmiczną z Dimorphosem, aby sprawdzić, czy orbitę potencjalnie niebezpiecznej asteroidy da się zmienić za pomocą kinetycznego uderzenia.
Późniejsze obserwacje z naziemnych teleskopów na całym świecie wykazały, że okres obiegu Dimorphosa wokół Didymosa skrócił się o około 32 minuty. Zmiana była na tyle duża, że potwierdziło ją niezależnie wiele obserwatoriów, a wyniki zgadzały się z wcześniejszymi modelami odchylenia orbity przez uderzenie kinetyczne.
Była to pierwsza w historii doświadczalnie potwierdzona zmiana ruchu naturalnego ciała niebieskiego wywołana bezpośrednio przez człowieka.
Aby potwierdzić rezultat, astronomowie prowadzili ciągły monitoring fotometryczny przed zderzeniem i po nim. Porównywali zmiany jasności, gdy Dimorphos przechodził przed Didymosem, i mierzyli niewielkie różnice w okresie obiegu.
Naukowcy z Obserwatorium Majdanak dostarczyli fotometrię w postaci serii czasowych z pasma długości geograficznych Azji Środkowej, co pomogło wypełnić luki w globalnej sieci obserwacyjnej.
„Obserwacje prowadziło blisko sto osób z obserwatoriów na całym świecie” – powiedział Ergashov. „Naszym zadaniem było pozyskanie danych fotometrycznych z Majdanaku przed zderzeniem i po nim oraz doprecyzowanie pomiarów okresu obiegu.”
Połączony zestaw danych z uczestniczących obserwatoriów wykorzystano później w międzynarodowych analizach, które potwierdziły odchylenie orbity.
Uznanie ze strony NASA i przyszłość badań nad obroną planetarną
Nagrody takie jak NASA Group Achievement Award wyróżniają skoordynowany wkład naukowy i techniczny wielu instytucji, zamiast podkreślać osiągnięcia jednej organizacji.
Zdaniem Ergashova to doświadczenie wesprze też przyszłe prace nad monitoringiem obiektów bliskich Ziemi, badaniem rotacji asteroid i analizą śmieci na orbitach – dziedzinami coraz ściślej powiązanymi z globalnym bezpieczeństwem w kosmosie.
Burkhonov uważa, że projekt może stać się inspiracją dla młodych badaczy.
„Trzeba włączać młodych ludzi w pracę naukową” – stwierdził. „Nasz eksperyment zwiększa zainteresowanie młodzieży nauką i wzmacnia wiarę młodych badaczy we własne możliwości.”
Dla naukowców zaangażowanych w kampanię DART misja oznaczała nie tylko przełom naukowy. Stała się też wzorem tego, jak rozproszona sieć obserwatoriów może wspierać wielkoskalowe eksperymenty kosmiczne. Udział w obserwacjach po misji DART pokazuje również rosnącą integrację Uzbekistanu z międzynarodowymi sieciami badań astronomicznych.