Komisja Europejska przekierowuje środki, by nadążyć za szybkim tempem reform w Mołdawii. Jej akcesja wciąż politycznie powiązana z Ukrainą, której droga do UE blokowana jest przez Węgry.
Komisja Europejska przekierowuje swoje zasoby wewnętrzne na proces rozszerzenia z udziałem Mołdawii. Jak przekazali urzędnicy UE, tempo reform w Kiszyniowie wyprzedziło możliwości departamentu, który ma je nadzorować.
REKLAMA
REKLAMA
Mołdawski rząd przepchnął wymagane reformy tak szybko, że Komisja musi teraz nadrabiać zaległości. Przesuwa dostępne zasoby, aby na bieżąco śledzić postępy.
„Mołdawia może teraz zbierać owoce imponującego dorobku reform związanych z UE. Odbyłam dobrą rozmowę telefoniczną z nowym premierem, Vasilem Tofanem, podczas której omówiliśmy kolejne kroki na drodze Mołdawii do członkostwa w UE” – napisała we wtorek komisarz ds. rozszerzenia Marta Kos na platformie X.
Departament Komisji ds. rozszerzenia, już mocno obciążony równoległymi postępami w kilku krajach kandydujących, musiał przesunąć część zasobów na te, które radzą sobie najlepiej.
Mołdawia przyspiesza reformy
Kiszyniów mocno przyspieszył reformy wymagane przez UE od czasu, gdy w 2020 roku prezydentem została Maia Sandu. Utworzono wówczas proeuropejski rząd dysponujący stabilną większością w parlamencie.
„Reformy, które wprowadzamy w ostatnich pięciu latach, są naprawdę bezprecedensowe” – powiedziała dziennikarzom na marginesie spotkania ministrów w piątek wicepremier ds. integracji europejskiej, Cristina Gherasimov.
„Naszą receptą na sukces tych reform są wola polityczna i determinacja naszego społeczeństwa, aby jak najlepiej wykorzystać obecne okno możliwości w Unii Europejskiej” – dodała.
Komisja z kolei musi sprawdzać, czy państwa kandydujące właściwie przeprowadzają reformy. Musi więc dostosować swoje zasoby eksperckie do tempa, które każde z nich jest w stanie realnie utrzymać.
Kijów również posuwa naprzód swój program reform, który nabrał nowego impetu, gdy w lipcu urząd objął premier Serhij Korecki. Jednak wysiłek wojenny i napięcia budżetowe nadal ciążą na staraniach kraju o członkostwo w UE.
We wtorek Międzynarodowy Fundusz Walutowy opublikował raport (źródło w Angielski) analizujący potencjalne korzyści gospodarcze z członkostwa w UE dla krajów Bałkanów Zachodnich i Mołdawii. Ukrainy nie ujęto ze względu na jej „znacznie większy rozmiar i trwający konflikt zbrojny”.
To szybkie tempo prac technicznych kontrastuje z realiami politycznymi w Radzie UE, gdzie ścieżki akcesyjne Ukrainy i Mołdawii nadal są ze sobą powiązane.
Polityczne powiązanie
„Powiązanie” oznacza nieformalną praktykę łączenia procesów akcesyjnych dwóch państw.
Łączenie krajów bywa szczególnie przydatne na etapie ratyfikacji, bo pozwala państwom członkowskim zatwierdzić jeden traktat akcesyjny – tak było w przypadku przystąpienia Rumunii i Bułgarii w 2007 roku.
Ukraina i Mołdawia rozpoczęły swoje procesy akcesyjne równocześnie w 2022 roku, kilka dni po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. W grudniu 2023 roku przywódcy UE jednocześnie otworzyli negocjacje akcesyjne z oboma państwami.
Proces Kijowa został następnie na dwa lata zablokowany przez weto Węgier Viktora Orbána. Jego źródłem były dwustronne spory o traktowanie mniejszości węgierskiej w ukraińskim regionie Zakarpacie.
Dynamika rozmów wróciła po tym, jak w kwietniu partia Tisza Pétera Magyara odsunęła Orbána od władzy, co skłoniło Budapeszt i Kijów do rozpoczęcia negocjacji w sprawie rozwiązania dwustronnych sporów. W czerwcu Węgry zniosły swoje weto wobec pierwszego klastera negocjacyjnego.
Drugi z sześciu klastrów otwarto w lipcu. Od tego czasu jednak Węgry ponownie spowolniły proces, bo ponad dekada antyukraińskiej retoryki za czasów Orbána sprawia, że szybkie postępy są dla wielu Węgrów trudne do zaakceptowania.
Choć te napięcia mają wyłącznie charakter dwustronny między Ukrainą a Węgrami, powiązanie procesów sprawiło, że Mołdawia została wciągnięta w ich zawirowania.
Spodziewane rozdzielenie ścieżek
Powiązanie wynikało z ważnych względów geopolitycznych. W Naddniestrzu od lat stacjonują rosyjskie wojska, co sprawiło, że po wybuchu wojny w 2022 roku Mołdawia znalazła się tuż za linią frontu, z rosyjskimi żołnierzami na własnym terytorium.
Powiązanie ma ogromne znaczenie także dla Kijowa, który postrzega perspektywę przyszłego członkostwa w UE jako koło ratunkowe, które zakotwicza kraj poza strefą wpływów Rosji.
Skoro Mołdawia weszła na ścieżkę rozszerzenia razem z Ukrainą, uważa się, że sytuacja, w której Kiszyniów idzie naprzód, a Kijów grzęźnie w dwustronnych sporach, wysłałaby niewłaściwy sygnał polityczny.
Dlatego główni orędownicy rozszerzenia z udziałem Ukrainy, zwłaszcza państwa bałtyckie, zabiegali o utrzymanie powiązania obu procesów przez cały etap otwierania klastrów.
Techniczna strona akcesji, czyli same reformy, nie musi jednak czekać, aż polityczny wymiar procesu nadgoni zaległości.
Przedstawiciele UE spodziewają się, że powiązanie tych dwóch państw Europy Wschodniej utrzyma się do momentu otwarcia wszystkich pozostałych klastrów. Później sytuacja powinna szybko się zmienić, o ile Mołdawia utrzyma tempo reform.
„Mamy ambitny cel, by być gotowi do zakończenia negocjacji na początku 2028 roku” – powiedziała Gherasimov.