Na chwilę dzień zamieni się w noc, a miliony spojrzą w niebo. Rzadkie całkowite zaćmienie Słońca przemierzy Europę, przyciągając tłumy turystów i naukowców. Największe emocje budzi w Hiszpanii, gdzie zjawisko stanie się wyjątkowym widowiskiem.
Miliony ludzi kierują wzrok ku niebu, licząc na jedno z najbardziej niezwykłych widowisk natury – rzadkie całkowite zaćmienie Słońca, które przetoczy się nad Europą kontynentalną, na krótką chwilę zamieniając dzień w noc.
REKLAMA
REKLAMA
Księżyc najpierw przesłoni tarczę Słońca w odległych, arktycznych rejonach północnej Rosji, pozostawiając na niebie jedynie delikatnie migoczącą poświatę jego zewnętrznej korony. Następnie cień Księżyca przesunie się nad Grenlandią i Islandią.
Największe emocje towarzyszą jednak Hiszpanii. Turyści tłumnie wypełniają ulice zazwyczaj spokojnych miejscowości, aby na własne oczy zobaczyć to spektakularne zjawisko. Wąski pas całkowitego zaćmienia przetnie Półwysep Iberyjski – od wybrzeża Atlantyku na północy aż po Morze Śródziemne na południu.
Europa kontynentalna nie doświadczyła całkowitego zaćmienia Słońca od 20 lat. W Hiszpanii poprzednie takie zjawisko miało miejsce ponad sto lat temu. Z kolei Reykjavik nie znalazł się w pasie całkowitego zaćmienia od 1433 roku.
Ogromnym zainteresowaniem cieszą się specjalne okulary do obserwacji zaćmienia. Częściowe zaćmienie będzie bowiem widoczne dla kolejnych milionów osób – w większości krajów Europy, a także w Kanadzie, północnej części Stanów Zjednoczonych oraz północno-zachodniej Afryce.
Całkowite zaćmienie Słońca będzie jednak można zobaczyć tylko w kilku wybranych miejscach:
Reykjavik, Islandia – około godz. 17:48 czasu lokalnego
León, Hiszpania – około godz. 20:28 czasu lokalnego
Saragossa, Hiszpania – około godz. 20:29 czasu lokalnego
Walencja, Hiszpania – około godz. 20:32 czasu lokalnego
Ulotne zjawisko
Przez całą historię ludzkości zaćmienia Słońca budziły zachwyt, lęk i nabożny respekt. Nic dziwnego – sprawiają wrażenie, jakby na krótką chwilę zaburzały naturalny rytm świata.
Gdy Słońce i Księżyc ustawiają się niemal idealnie w jednej linii, cień Księżyca, zwany „umbrą”, przesuwa się po powierzchni Ziemi. W jego zasięgu zapada niezwykły półmrok: temperatura spada, cienie przybierają nietypowe kształty, a niektóre zwierzęta zachowują się tak, jakby nadeszła noc.
To niezwykłe zjawisko trwa jednak bardzo krótko. W części Rosji i na Grenlandii faza całkowita potrwa mniej niż dwie i pół minuty. W Hiszpanii będzie jeszcze krótsza – niecałe dwie minuty, a do tego przypadnie tuż przed zachodem Słońca.
Znacznie dłużej potrwa faza częściowa, podczas której Księżyc stopniowo zasłania tarczę Słońca, a następnie powoli ją odsłania. W sumie potrwa ona około godziny i 45 minut.
Wydarzenie będzie można śledzić również w transmisjach na żywo przygotowanych przez NASA i Europejską Agencję Kosmiczną. Dla naukowców zaćmienie stanowi wyjątkową okazję do dokładnego zbadania atmosfery Słońca, w tym jego najbardziej zewnętrznej warstwy. Obserwacje mogą pomóc lepiej zrozumieć naturę wiatru słonecznego oraz tajemnice pola magnetycznego naszej gwiazdy.
Pogoda
Największym wrogiem łowców zaćmień jest pogoda, a przede wszystkim chmury. Na Islandii sytuację dodatkowo komplikuje prognozowany deszcz, który może pokrzyżować plany obserwatorów w regionie Westfjords, na północnym zachodzie kraju.
Saevar Helgi Bragason, naukowiec i astronom, przyznaje, że niekorzystne prognozy wywołują w nim „zarówno ekscytację, jak i złamane serce”.
„To prawie tak, jakbym kogoś stracił” – powiedział w rozmowie z agencją AFP w Reykjaviku.
Mimo wszystko astronom ma nadzieję, że chmury choć na chwilę się rozstąpią. Chciałby z własnego domu zobaczyć to, co określa jako „najkrótszą, najbardziej nagłą, najpiękniejszą, najbardziej wyjątkową i, miejmy nadzieję, najbardziej zapadającą w pamięć noc naszego życia”.
Znacznie lepsze warunki mają panować w Hiszpanii, gdzie prognozy przewidują bezchmurne niebo. Obserwatorzy muszą jednak liczyć się z innymi zagrożeniami. Temperatury mogą przekroczyć 35°C, a w wielu regionach wciąż utrzymuje się wysokie zagrożenie pożarami lasów.
Hiszpanię ogarnęła prawdziwa gorączka zaćmienia. Według szacunków rządu wydarzenie może przyciągnąć ponad 446 tys. dodatkowych turystów, którzy mają zasilić gospodarkę kwotą około 347 mln euro.
„Ścieżka całkowitego zaćmienia jest bardzo wąska – ma zaledwie kilkaset kilometrów szerokości” – powiedział we wtorek agencji AFP brytyjski astrofizyk i popularyzator nauki Graham Jones, który przebywał w Fontanil de los Oteros w północnej Hiszpanii.
„To właśnie czyni Hiszpanię tak wyjątkową. Pas całkowitego zaćmienia rzeczywiście przecina hiszpańską część Półwyspu Iberyjskiego” – podkreślił.
To jednak nie ostatnie tak spektakularne zjawisko, które będzie można obserwować w tym regionie. W sierpniu 2027 roku pas całkowitego zaćmienia ponownie przemierzy południową Hiszpanię oraz północną Afrykę.
Z kolei w 2028 roku Półwysep Iberyjski znajdzie się na trasie zaćmienia obrączkowego. W jego trakcie Księżyc będzie zbyt mały, by całkowicie zasłonić tarczę Słońca, pozostawiając wokół niej jasny pierścień światła, nazywany „pierścieniem ognia”.
Zaćmienie w Polsce
W Polsce będziemy mogli obserwować zaćmienie częściowe. Zjawisko rozpocznie się jeszcze przed zachodem Słońca, jednak jego końcowa faza nastąpi już po tym, jak Słońce schowa się za horyzontem. Najlepsze warunki do obserwacji będą panować w zachodniej i północnej części kraju.
Maksymalna faza zaćmienia sięgnie 88 proc. w Kotlinie Kłodzkiej. Najmniej efektownie zjawisko będzie wyglądać w Bieszczadach, gdzie przed zachodem Słońca zasłonięte będzie około 42 proc. jego tarczy.