Czarnogóra popiera wzmocnienie mechanizmów ochrony unijnych wartości, ale sprzeciwia się rozwiązaniom, które ograniczałyby prawa nowych członków UE. Podgorica ostrzega przed stworzeniem "członkostwa drugiej kategorii".
Czarnogóra poprze nowe mechanizmy zabezpieczające dla przyszłych członków Unii Europejskiej, jeśli będą one oparte na jasnych i obiektywnych zasadach. Podgorica sprzeciwia się jednak rozwiązaniom, które mogłyby ograniczać prawa nowych państw i tworzyć w UE kategorię członków drugiej klasy - powiedział w rozmowie z Euronews ambasador Czarnogóry przy Unii Europejskiej.
REKLAMA
REKLAMA
Państwo to jest obecnie najbliżej zakończenia procesu akcesyjnego spośród wszystkich krajów kandydujących.
Czarnogóra liczy, że w 2028 roku zostanie 28. członkiem UE.
W ostatnim czasie jej droga do wspólnoty stała się jednak bardziej skomplikowana ze względu na propozycje zmian w zasadach przyszłego rozszerzenia.
Jedna z najważniejszych inicjatyw zakłada wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń, które miałyby chronić Unię przed osłabieniem standardów demokratycznych po przyjęciu nowych państw.
Pomysł ten jest odpowiedzią na doświadczenia związane z rządami Viktora Orbána na Węgrzech.
Ambasador Czarnogóry przy UE Petar Marković, podkreślił, że jego kraj jest otwarty na takie rozwiązania.
Zwrócił uwagę, że Podgorica spełnia obecnie wiele unijnych wymogów dotyczących praworządności, a jej postępy są regularnie oceniane przez Komisję Europejską.
"Czarnogóra jest zainteresowana wprowadzeniem gwarancji, które mają utrzymać standardy UE. Każde potencjalne naruszenie trzeba byłoby jednak oceniać indywidualnie, w oparciu o obiektywne kryteria, aby wykazać systematyczny regres" - powiedział.
Ambasador zaznaczył, że ewentualne zasady reagowania na odstępstwa od unijnych standardów powinny zostać ustalone jeszcze przed wejściem nowych państw do Unii.
Jego zdaniem nie mogą one prowadzić do czasowego odbierania części praw członkowskich, ponieważ podważałoby to zasadę równego traktowania wszystkich krajów wspólnoty.
Marković ocenił, że ograniczenie praw nowego członka już po akcesji byłoby problematyczne zarówno z politycznego, jak i prawnego punktu widzenia.
Ostrzegł, że takie rozwiązanie mogłoby stworzyć wrażenie istnienia państw o pełnym oraz ograniczonym statusie w UE.
Jednocześnie przyznał, że dodatkowe zabezpieczenia mogą pomóc w przekonaniu części państw członkowskich do poparcia kolejnego rozszerzenia.
W niektórych krajach założycielskich Unii rośnie bowiem sceptycyzm wobec przyjmowania nowych członków.
Rozszerzenie Unii Europejskiej. Zmiana zasad
Wśród propozycji dotyczących przyszłości rozszerzenia UE znajduje się także koncepcja stopniowej integracji, wspierana przez Francję i Niemcy.
Zakłada ona, że państwa kandydujące mogłyby stopniowo korzystać z części przywilejów wynikających z członkostwa jeszcze przed formalnym przystąpieniem do Unii.
"Przez zbyt długi czas nie prowadzono prawdziwej dyskusji o metodologii rozszerzenia" - powiedział Marković.
Jego zdaniem wznowienie debaty na ten temat jest pozytywnym sygnałem, ponieważ kwestia przyjmowania nowych członków ponownie znalazła się w centrum europejskiej polityki.
Ambasador zaznaczył jednak, że zmiana reguł na końcowym etapie negocjacji byłaby trudna do zaakceptowania.
Przypomniał, że Czarnogóra od wielu lat przygotowuje się do członkostwa według obecnie obowiązujących zasad i jako pierwsza przyjęła nową metodologię negocjacji.
"Nie chodzi o to, na co zasługujemy. To racjonalny wybór. Dyskusje o nowej metodologii powinny koncentrować się na państwach kandydujących, dla których obecne podejście się nie sprawdziło. W przypadku Czarnogóry wyraźnie zadziałało" - powiedział.
Według Markovicia rozszerzenie Unii pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań strategicznych dla wspólnoty.
"Z punktu widzenia strategicznego stawka nie może być wyższa. UE ma realną szansę odwrócić trend zapoczątkowany Brexitem i znów poszerzać swoje szeregi."