Karol Nawrocki odmówił podpisania dwóch ustaw o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. Jednocześnie podpisał dziewięć innych: m.in. dotyczącą kredytów frankowych, opieki nad seniorami, zmian w Kodeksie karnym, ubezpieczeń rolnych oraz wsparcia dla nauki i rolnictwa.
Decyzję o ustawach o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu prezydent Nawrocki podjął ostatniego dnia przed upływem konstytucyjnego terminu.
REKLAMA
REKLAMA
Zawetowane ustawy miały umożliwiać dwóm pełnoletnim osobom - niezależnie od płci - zawarcie przed notariuszem rejestrowanej w urzędzie stanu cywilnego umowy regulującej m.in. wspólność majątkową, obowiązek alimentacyjny, prawo do mieszkania, dostęp do informacji medycznej oraz sprawy pogrzebowe. Do umowy można było dołączyć także testamenty obu stron.
Była to pierwsza w historii Polski ustawa formalizująca związki partnerskie, która przeszła przez Sejm i Senat.
Nawrocki: „prawny rdzeń małżeństwa, ale pod inną nazwą”
Uzasadniając swoje weto, prezydent Karol Nawrocki w nagranym oświadczeniu stwierdził: „Sama zmiana nazwy ustawy nie zmienia charakteru prawnego proponowanego rozwiązania. To zresztą szerszy problem, który dotyka działalności legislacyjnej rządu – często uznaje on bowiem, że ładna nazwa projektu zamknie dyskusję nad złą i szkodliwą treścią samej regulacji”.
Prezydent zaznaczył, że podczas kampanii deklarował gotowość do rozmowy o ustawie ułatwiającej życie osobom w związkach nieformalnych. Nie zaakceptował jednak rozwiązań, które jego zdaniem wprowadzają quasi-małżeństwa i otwierają drogę do adopcji dzieci przez pary homoseksualne.
„Niestety, to, co do mnie trafiło, to nie są to wyłącznie techniczne ustawy, które pomagają ludziom w dostępie do informacji medycznej… Te projekty tworzą nową, sformalizowaną instytucję prawa rodzinnego, wyposażoną w szeroki katalog uprawnień zbliżonych do uprawnień małżeńskich” - argumentował.
Zdaniem prezydenta ustawa odtwarza „prawny rdzeń małżeństwa, ale pod inną nazwą i bez pełnego katalogu zobowiązań”.
Stwierdził również, że „jako strażnik Konstytucji” nie mógł zaakceptować regulacji podważającej szczególny status małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny, chronionego przez artykuł 18 Konstytucji. Zwrócił też uwagę na brak równowagi – zdaniem prezydenta, projekt dawałby liczne przywileje podatkowe, spadkowe i socjalne przy mniejszym zakresie obowiązków niż w przypadku małżeństwa. Dodatkowo podkreślił, że nowelizacja skutkowałaby zmianą 238 innych ustaw.
„Jestem gotowy do rozmowy i podpisania dobrej, zgodnej z Konstytucją ustawy w tej sprawie" - podsumował prezydent.
Dziewięć podpisanych ustaw
Wśród podpisanych aktów prawnych znalazła się ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących kredytów frankowych.
„Setki tysięcy obywateli od lat czekają na rozstrzygnięcie sporów z instytucjami finansowymi. Ustawa ma przyspieszyć postępowania i ograniczyć asymetrię sił pomiędzy konsumentem a dużą instytucją finansową” – wyjaśnił prezydent.
Podpisał również nowelizację Kodeksu karnego dotyczącą patostreamingu. Prezydent uznał, że ustawa nie jest wolna od wad, m.in. brakuje w niej dostatecznie precyzyjnej definicji oraz skutecznych mechanizmów egzekucji wobec transmisji prowadzonych z zagranicy.
„Niedoskonałość przepisów nie może oznaczać bezczynności wobec przemocy, poniżania człowieka i wykorzystywania dzieci dla internetowej popularności oraz pieniędzy” – uzasadnił decyzję o podpisaniu ustawy.
Karol Nawrocki podpisał też ustawę cyfryzującą obsługę Pracowniczych Planów Kapitałowych, co ma ograniczyć papierową korespondencję i zmniejszyć obciążenia administracyjne. Kolejna ustawa zapobiega utracie przez część uczelni prawa do nadawania stopni doktorskich po ewaluacji naukowej za lata 2022–2025. Prezydent ocenił ją jako „typowe rozwiązanie ratunkowe”, które łagodzi skutki problemu, ale nie usuwa jego przyczyn.
Z kolei zmiany w systemie e-TOLL prezydent uzasadnił „zdrowym rozsądkiem”: „Samochód osobowy ciągnący przyczepę kempingową nie jest ciężarówką, dlatego polska rodzina jadąca na wakacje nie powinna być traktowana przez system opłat drogowych tak samo jak wielka firma transportowa”. Poprzednie rozwiązanie nazwał „przykładem prawa oderwanego od zdrowego rozsądku”.
Ustawa o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich ma zapewnić ochronę rolnikom w nadchodzącym sezonie.
„Bezpieczeństwo żywnościowe ma dziś takie samo znaczenie jak bezpieczeństwo energetyczne i militarne” – podkreślił prezydent, zwracając uwagę na ryzyko pogodowe, które może zniszczyć efekt wielomiesięcznej pracy.
Podpisana została także ustawa o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej, wprowadzająca m.in. bon senioralny.
„Wsparcie osób starszych nie może być jałmużną ani zbędnym kosztem. Jest wyrazem solidarności i spłatą długu wdzięczności wobec pokolenia, które budowało fundamenty współczesnej Polski” – mówił Karol Nawrocki. Zastrzeżenia prezydenta budzi jednak skromny zakres programu oraz kolejność wdrażania.
Prezydent podpisał również ustawę o danych wynagrodzeń personelu medycznego, powstałą w reakcji na skandale w służbie zdrowia.
„Fundamentem normalnego państwa musi być zasada, że istnieje jedna Polska – bez obywateli kategorii lepszej i gorszej, bez specjalnych pokojów, saloników VIP dla osób wpływowych i bez przywilejów zależnych od legitymacji partyjnej, stanowiska czy znajomości” – podkreślił. Zapowiedział przy tym monitorowanie skutków ustawy pod kątem ochrony danych osobowych.
Ostatnia z podpisanych ustaw dotyczy standardów usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Ta została skierowana do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. W uzasadnieniu prezydent zgodził się z celem ujednolicenia standardów opieki, ale miał poważne wątpliwości co do ingerencji w samodzielność samorządu terytorialnego i braku odpowiedniego finansowania.