Rządy państw UE szykują trudne negocjacje nad podziałem 2 bln euro ze wspólnego budżetu na 7 lat; oszczędne kraje chcą cięć, inni bronią środków na rolnictwo.
Unia Europejska wchodzi w newralgiczny etap negocjacji nad swoim długoterminowym budżetem. Państwa członkowskie są podzielone co do wysokości wydatków i priorytetów, tuż przed kluczowymi rozmowami na piątkowym szczycie w Brukseli.
REKLAMA
REKLAMA
Chodzi o znalezienie kruchego kompromisu między państwami UE w sprawie budżetu wartego 2 bln euro. Grupa płatników netto z Niemcami i Niderlandami na czele domaga się głębokich cięć w ogólnej puli wydatków, co irytuje kraje Europy Południowej i Wschodniej. Obawiają się one, że środki na takie sektory jak rolnictwo zostaną poświęcone na rzecz większych nakładów na obronność.
Rolnictwo i polityka regionalna pozostają największymi pozycjami w wydatkach, ale ich udział ma wyraźnie spaść: z około 60% obecnego budżetu do 44% w ramach zaproponowanych przez Komisję na lata 2028–2034.
Pod koniec maja grupa 16 państw podpisała dokument wzywający do zwiększenia środków na rolnictwo i politykę regionalną. Określają się jako „Przyjaciele Spójności”.
Pod dokumentem podpisały się: Bułgaria, Chorwacja, Estonia, Grecja, Włochy, Łotwa, Litwa, Malta, Polska, Portugalia, Czechy, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Hiszpania i Węgry.
Tzw. kraje oszczędne – Niemcy, Niderlandy, Dania, Szwecja, Finlandia i Austria – zapowiadają, że nie zgodzą się na żadne zwiększenie wydatków.
W zmienionym tekście przedstawionym w ubiegłym tygodniu władze Cypru, które przewodniczą rozmowom między państwami członkowskimi, zaproponowały cięcia rzędu 32,8 mld euro w całościowym budżecie wynoszącym 2 bln euro. Określają je jako kompromis między Przyjaciółmi Spójności a krajami oszczędnymi. Przywódcy UE rozpoczną rozmowy w oparciu o propozycję Cypru.
Tymczasem Parlament Europejski, który jako współprawodawca musi ją zatwierdzić wraz z przywódcami, odrzucił propozycję Cypru. Uznał ją za niewystarczającą, zwłaszcza jeśli chodzi o rolnictwo i politykę regionalną.
Dochody budżetowe i rolowanie długu
Spór o to, w jaki sposób sfinansować budżet, wciąż pozostaje nierozstrzygnięty.
Prezydencja Cypru nie uwzględniła w swoim tekście zaktualizowanych propozycji dotyczących dochodów.
W pierwotnej propozycji Komisja Europejska przewidziała dopływ środków z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), mechanizmu granicznego dostosowywania cen z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM), opłat od niezbieranych odpadów elektronicznych, akcyzy na wyroby tytoniowe oraz podatku od przedsiębiorstw.
W trakcie negocjacji Parlament Europejski zaproponował dodatkowe źródła dochodów. Według kilku dyplomatów UE, którzy rozmawiali z Euronews pod warunkiem zachowania anonimowości, największe zainteresowanie przywódców budzą m.in. podatek od hazardu, opłata cyfrowa oraz podatek od kryptoaktywów.
Kraje oszczędne, zwłaszcza Szwecja, pozostają jednak sceptyczne wobec proponowanych źródeł dochodów. Argumentują, że jako jedne z najbogatszych państw Unii musiałyby ponieść nieproporcjonalnie dużą część obciążeń finansowych.
Tymczasem takie państwa jak Włochy, Francja i Grecja proponują spłatę instrumentu NextGenerationEU poprzez ponowną emisję długu – mechanizm znany jako rolowanie długu. Pomysłowi stanowczo sprzeciwiają się m.in. Niemcy i Niderlandy, które odrzucają wszelkie formy nowego wspólnego zadłużania się.
Przywódcy UE liczą na osiągnięcie porozumienia w sprawie budżetu do końca 2026 roku. Współprawodawcy chcą uniknąć przeciągnięcia negocjacji na 2027 rok, kiedy w kilku kluczowych państwach Europy, m.in. we Francji, Włoszech i Polsce, odbędą się ważne wybory.
Każde porozumienie budżetowe będzie wymagało jednomyślnego poparcia wszystkich 27 państw członkowskich oraz zgody Parlamentu Europejskiego.