Coraz częstsze i silniejsze fale upałów grożą poważnymi skutkami dla kobiet w ciąży, a pytanie brzmi, czy wszystkie są jednakowo zagrożone.
Europa zmagała się w ostatnim tygodniu maja z „bezprecedensową i historyczną” falą upałów, a w wielu regionach kontynentu temperatury sięgały o 10–15°C więcej niż wynosi średnia dla tej pory roku.
REKLAMA
REKLAMA
W położonej w środkowej Portugalii miejscowości Mora 27 maja odnotowano nowy rekord miesięczny: 40,3°C.
Nowe badanie pokazuje, że osoby w ciąży oraz ich nowo narodzone dzieci są szczególnie wrażliwe na wysokie temperatury. Upał jest ważnym czynnikiem środowiskowym, który może wywołać przedwczesny poród.
Szacuje się, że 1,41 proc. wszystkich przedwczesnych porodów latem można przypisać upałom.
W dni umiarkowanych upałów to ryzyko rośnie o 2,8 proc., a w czasie ekstremalnych upałów sięga 3,8 proc.
Dziecko urodzone przed 37. tygodniem ciąży jest narażone na znacznie wyższe ryzyko zgonu oraz powikłań zdrowotnych, które mogą wpływać na całe dalsze życie.
Badanie opublikowane w czasopiśmie naukowym „Environment International” objęło analizą 36,6 mln urodzeń, do których doszło latem w 250 miejscowościach w 13 krajach – m.in. w Estonii, Włoszech i Hiszpanii – w latach 1979–2019.
Które kraje są najbardziej, a które najmniej dotknięte?
Spośród analizowanych krajów europejskich najwyższy wskaźnik odnotowała Hiszpania – 1080 przedwczesnych porodów na milion urodzeń w cieplejszej porze roku. Najbardziej dotkniętym miastem był León.
Na kolejnych miejscach znalazły się Włochy – 974 przedwczesne porody na milion urodzeń – oraz Estonia z wynikiem 814.
Z kolei w Szwajcarii odnotowano najniższy wskaźnik wśród badanych krajów – 628 przedwczesnych porodów na milion urodzeń.
Upały nie dotykają jednak wszystkich kobiet w ciąży w równym stopniu. Jak wskazują autorzy badania, o podatności na wysokie temperatury decydują także takie czynniki jak klimat, sytuacja społeczno-ekonomiczna czy jakość systemu ochrony zdrowia.
Szczególnie narażone mogą być młode samotne matki o niższym poziomie wykształcenia, żyjące w trudnych warunkach ekonomicznych.
Najwrażliwszy okres ciąży, w którym ryzyko wcześniejszego porodu jest najwyższe, przypada między 31. a 40. tygodniem.
Jak upał wywołuje wcześniejszy poród?
Upał podnosi temperaturę ciała i może wywoływać skurcze macicy.
Odwodnienie spowodowane upałem zaburza utrzymanie prawidłowego stężenia kluczowych minerałów, takich jak wapń i magnez, oraz zmniejsza przepływ krwi przez łożysko.
Ponadto wysoka temperatura uruchamia procesy zapalne i zaburza równowagę między wytwarzaniem a gromadzeniem reaktywnych form tlenu w komórkach i tkankach. Może to zakłócać rozwój płodu i przyspieszać dojrzewanie szyjki macicy.
Kobiety w ciąży są szczególnie narażone, bo ich organizm, ze względu na rozwój płodu, wytwarza więcej ciepła niż zwykle, a jednocześnie gorzej je odprowadza z powodu przyrostu masy ciała.