Prezydent Karol Nawrocki w ostatniej wypowiedzi zadeklarował poparcie dla systemu prezydenckiego. Tymczasem sondaż SW Research przeprowadzony na zlecenie rp.pl wskazuje, że po tych słowach około połowa Polaków sprzeciwia się wprowadzeniu takiego rozwiązania.
W rozmowie z Kanałem Zero Nawrocki opowiedział się za zmianami w konstytucji. Jego zdaniem obecny model ustrojowy, w którym władza wykonawcza jest podzielona między Radę Ministrów a prezydenta, nie funkcjonuje właściwie.
REKLAMA
REKLAMA
Polityk zadeklarował poparcie dla systemu prezydenckiego, choć – jak podkreślił – pozostaje otwarty również na inne rozwiązania. Tymczasem najnowsze badania opinii publicznej wskazują, że blisko połowa Polaków nie widzi potrzeby wprowadzania zmian w obowiązującym prawie.
Nawrocki: obecny system wymaga korekty
Karol Nawrocki od początku swojej kadencji krytycznie ocenia konstytucję z 1997 roku, przekonując, że wymaga ona reformy. W jego opinii obecny układ kompetencji prowadzi do nierównowagi – decyzje prezydenta mają ograniczoną sprawczość w porównaniu z działaniami premiera, który kieruje polityką państwa i dysponuje szerokimi uprawnieniami wykonawczymi.
Rola prezydenta sprowadza się natomiast głównie do funkcji reprezentacyjnych, prawa weta oraz zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi. Nawrocki określa ten model jako „hybrydę ustrojową”, która – jego zdaniem – powinna zostać zmieniona.
Jak zaznaczył w wywiadzie, jeśli obywatele w wyborach prezydenckich pokładają duże nadzieje w głowie państwa, to należy jasno określić charakter systemu: albo odejść od bezpośredniego wyboru prezydenta i przyjąć model kanclerski, albo wzmocnić jego rolę, wprowadzając system prezydencki. Sam skłania się ku temu drugiemu rozwiązaniu, choć nie wyklucza alternatyw.
Warto zauważyć, że Nawrocki, pełniący urząd od niespełna dziewięciu miesięcy, stosunkowo często korzysta z prawa weta – tylko w pierwszych pięciu miesiącach 2025 roku zawetował aż 20 ustaw.
Na czym polega system prezydencki?
System prezydencki to model ustrojowy, w którym prezydent łączy funkcję głowy państwa i szefa rządu. To on powołuje ministrów i odpowiada za prowadzenie polityki państwa. Kluczową cechą tego systemu jest wyraźny rozdział między władzą wykonawczą a ustawodawczą.
W przeciwieństwie do systemu parlamentarnego, gdzie parlament może odwołać rząd poprzez wotum nieufności, w systemie prezydenckim rząd podlega prezydentowi, a nie parlamentowi. Prezydent może zostać odwołany jedynie w wyjątkowych sytuacjach, a jednocześnie zazwyczaj nie ma możliwości rozwiązania parlamentu. Klasycznym przykładem takiego modelu są Stany Zjednoczone, gdzie prezydent dysponuje szerokimi kompetencjami wykonawczymi, choć nie posiada inicjatywy ustawodawczej.
Polacy sceptyczni wobec zmian
Z sondażu przeprowadzonego na zlecenie Rp.pl wynika, że opinia publiczna pozostaje podzielona, z wyraźną przewagą sceptycyzmu wobec proponowanych reform. Badanie, zrealizowane online na grupie 800 osób, pokazuje, że 47,7 proc. respondentów sprzeciwia się wprowadzeniu systemu prezydenckiego. 29,8 proc. popiera taką zmianę, natomiast 22,5 proc. nie ma wyrobionego zdania.
Co więcej, co drugi badany nie potrafi wyobrazić sobie Karola Nawrockiego w roli premiera. Sprzeciw wobec zmian ustrojowych jest szczególnie widoczny wśród osób powyżej 50. roku życia (54 proc.) oraz wśród osób z wyższym wykształceniem (53 proc.).
Jeszcze wyraźniej negatywne stanowisko deklarują osoby o wyższych dochodach – aż 57 proc. respondentów zarabiających ponad 5 tys. zł netto miesięcznie nie popiera zmiany systemu.