Pentagon przygotował pakiet możliwych działań wobec państw NATO, które odmówiły wsparcia w wojnie z Iranem. Wyciekły e-mail sugeruje m.in. rozważenie kroków wymierzonych w Hiszpanię oraz podważenie amerykańskiego poparcia dla brytyjskiej kontroli Falklandów.
Wewnętrzny e-mail opisuje frustrację Waszyngtonu związaną z tym, że niektóre kraje NATO blokują siłom USA możliwość korzystania z baz lotniczych na swoim terytorium w celu tankowania samolotów wojskowych, a także ograniczają dostęp do swojej przestrzeni powietrznej podczas bombardowań Iranu.
REKLAMA
REKLAMA
Odmowa dostępu do baz i zgód na przeloty znana jako ABO - została szczegółowo opisana w e-mailu, o którym jako pierwszy poinformował Reuters. Według anonimowego urzędnika cytowanego w raporcie, jest to „absolutna podstawa NATO”.
Tymczasem wysokiej rangi źródło w NATO powiedziało Euronews, że ton tego e-maila „nie jest zaskakujący”, biorąc pod uwagę „niezadowolenie prezydenta USA Donalda Trumpa z Europy, a zwłaszcza Hiszpanii”.
Hiszpański premier Pedro Sánchez był jednym z najbardziej zdecydowanych europejskich głosów sprzeciwu wobec amerykańsko-izraelskiej operacji wojskowej przeciwko Iranowi.
Od pierwszych dni wojny, gdy inne państwa udzielały milczącego wsparcia dla ataków, Hiszpania odmawiała USA dostępu do wspólnie wykorzystywanych baz wojskowych na swoim terytorium, potępiając uderzenia na Iran jako „nieuzasadnioną i niebezpieczną interwencję wojskową”.
Donald Trump sfrustrowany
Źródło w NATO wskazuje, że frustracja Trumpa wobec Hiszpanii wynika również z odmowy Sáncheza zwiększenia wydatków obronnych z 2,1 proc. PKB do 5 proc., zgodnie z zobowiązaniem uzgodnionym przez pozostałych sojuszników NATO. Trump określił Hiszpanię jako „opóźnioną” i stwierdził: „Nie mają wymówki, by tego nie robić, ale to w porządku. Może powinieneś wyrzucić ich z NATO, szczerze mówiąc”.
„Wraca to do politycznej gry, którą Sánchez prowadzi, aby uspokoić swoją bazę polityczną” powiedziało źródło. „Są jedynym krajem, który twierdzi, że nie musi wydawać 5 proc. na obronę” - dodało źródło cytowane przez Euronews.
Na prośbę Trumpa sojusznicy NATO zgodzili się zwiększyć wydatki obronne do historycznego poziomu 5 proc. PKB do 2035 roku podczas corocznego szczytu w Hadze w ubiegłym roku. Madryt utrzymuje jednak, że Hiszpania może osiągnąć swoje cele obronne przy wydatkach na poziomie 2 proc. PKB.
Tymczasem Sánchez nie chciał odpowiadać na pytania dotyczące raportu, mówiąc, że rząd opiera się na „oficjalnych dokumentach i stanowiskach, a nie nieformalnej komunikacji”. Wypowiedział się w piątek na szczycie przywódców UE na Cyprze.
Co ze wsparciem dla Wielkiej Brytanii?
E-mail z Pentagonu, który według doniesień pochodzi z wyższych szczebli amerykańskiego Departamentu Obrony, rozważa również działania odwetowe wobec Wielkiej Brytanii po tym, jak premier Keir Starmer publicznie odmówił przystąpienia do wojny.
W dokumencie analizuje się m.in. możliwość ponownej oceny wsparcia dyplomatycznego USA dla długoletnich europejskich „imperialnych posiadłości”, takich jak Falklandy w pobliżu Argentyny.
Departament Stanu USA od dawna popiera Wielką Brytanię jako oficjalnego administratora Falklandów po wojnie z 1982 roku, w której Wielka Brytania odzyskała kontrolę nad wyspami.
Jednocześnie Argentyna utrzymuje, że wyspy należą do niej, a jej obecny prezydent Javier Milei jest bliskim sojusznikiem Trumpa.
Eksperci podkreślają, że USA nie mają możliwości zawieszenia członkostwa Hiszpanii w NATO, jednak częste krytyczne wypowiedzi Trumpa wobec 77-letniego sojuszu transatlantyckiego mogą mu poważnie szkodzić.
„Nie można wyrzucać państw z NATO, chyba że doszło do poważnego naruszenia procedur - a w przypadku Hiszpanii nie ma na to żadnych dowodów” - powiedział były kapitan armii brytyjskiej dr Patrick Bury.
„Ale on [Trump] tak osłabił NATO, że pojawia się pytanie, czy przetrwa kolejne trzy lata” - dodał w rozmowie z Euronews.
Zaznaczył też, że państwa NATO miały pełne prawo odmówić udostępnienia baz wojskowych.
„W 1986 roku, podczas operacji USA przeciwko Libii, zarówno Francja, jak i Hiszpania zamknęły swoje bazy dla amerykańskich sił, więc istnieje historyczny precedens” - powiedział.
„Nie było żadnych konsultacji z NATO w sprawie tej wojny, a Iran nie jest terytorium NATO” - dodał Bury, wykładowca na Uniwersytecie w Bath specjalizujący się w działaniach wojennych i zwalczaniu terroryzmu.
Zakwestionował również motyw ujawnienia dokumentu, sugerując, że może to być część szerszej strategii USA mającej na celu osłabienie NATO.
Słowne ataki Trumpa i groźby wycofania się z NATO nasiliły się od czasu wojny w Iranie. Prezydent USA określał sojusz jako „papierowego tygrysa” i oskarżał europejskich partnerów o pozostawienie USA bez wsparcia.
„Większe pytanie brzmi: kto to ujawnił i dlaczego?” - pytał Bury.
„Czy to element szerszych działań zmierzających do osłabienia NATO, czy też próba wywarcia presji na sojuszników w sprawie cieśniny Ormuz?”.
Cieśnina Ormuz - jeden z najważniejszych światowych szlaków morskich - została zamknięta w wyniku wojny w Iranie, co wywołało chaos i gwałtowny wzrost cen energii.
Według doniesień Iran początkowo zablokował cieśninę dla zachodnich dostaw morskich, a następnie USA miały doprowadzić do całkowitego zamknięcia szlaku dla globalnej żeglugi. Próby rozwiązania kryzysu poprzez dyplomację prowadzoną przez Pakistan i Turcję utknęły w martwym punkcie.