Projekt ustawy rozszerza strefy wolne od dymu, po raz pierwszy zakazuje palenia nieletnim, zrównuje e-papierosy z tytoniem i zaostrza zasady ich sprzedaży, reklamy oraz sponsorowania.
Hiszpania we wtorek zrobiła kolejny krok w swojej strategii ograniczania konsumpcji tytoniu. Rada Ministrów zatwierdziła projekt ustawy, który zmienia obowiązujące od 2005 roku przepisy, aby dostosować je do nowych nawyków konsumpcji oraz pojawienia się produktów takich jak e-papierosy, saszetki nikotynowe czy fajki wodne.
REKLAMA
REKLAMA
Projekt ustawy rozpoczyna obecnie procedurę parlamentarną w hiszpańskim parlamencie, gdzie przed jego ostatecznym zatwierdzeniem mogą zostać wprowadzone poprawki. Reforma jest częścią Kompleksowego Planu Zapobiegania i Kontroli Palenia na lata 2024-2027 i stanowi największą aktualizację przepisów antynikotynowych od ponad dekady.
Celem rządu jest „poszerzenie stref wolnych od dymu, wzmocnienie ochrony dzieci i młodzieży oraz dostosowanie przepisów do nowych produktów związanych z tytoniem” – podano w komunikacie ministerstwa zdrowia.
Rząd podkreśla, że nowe przepisy mają również zamknąć „luki prawne”, które pozostały poza dotychczasowym prawem w związku z szybkim rozprzestrzenianiem się nowych produktów z nikotyną.
Nowe strefy wolne od dymu: ogródki, plaże i przestrzenie otwarte
Jedną z głównych zmian jest poszerzenie listy miejsc, w których będzie obowiązywał zakaz palenia. Jeśli ustawa przejdzie przez parlament, nie będzie można palić tytoniu ani używać e-papierosów w „ogródkach barów, restauracji i innych lokali gastronomicznych, na plażach morskich i nadrzecznych, na basenach publicznych, w obiektach sportowych, parkach narodowych, w pojazdach służbowych – z wyjątkiem sytuacji, gdy są używane wyłącznie prywatnie – a także na terenach, na których odbywają się imprezy publiczne”.
Powstaną też „strefy ochronne” o szerokości 15 metrów wokół wejść do budynków publicznych, szpitali, placówek oświatowych, uniwersytetów, bibliotek, muzeów, obiektów sportowych, ośrodków kultury oraz placów zabaw.
„Każdy, kto chce napić się kawy lub po prostu spędzić wolny czas w ogródku, powinien móc to zrobić bez tego, żeby dym z sąsiednich stolików wchodził w skład menu” – powiedziała na konferencji prasowej po posiedzeniu Rady Ministrów minister zdrowia, Mónica García, podkreślając, że palenie tytoniu powoduje około 50 tys. zgonów rocznie, tylko w Hiszpanii.
Nieletni: zakaz nie tylko sprzedaży, lecz także konsumpcji
Projektowana ustawa wprowadza po raz pierwszy wyraźny zakaz używania produktów tytoniowych przez osoby poniżej 18 lat. Dotychczas przepisy zabraniały jedynie ich sprzedaży i dostarczania, ale nie przewidywały wprost nakładania kar na nieletnich za ich używanie.
„Jak wynika z badania Estudes 2025, ankiety dotyczącej używania narkotyków w szkołach średnich w Hiszpanii, odsetek osób codziennie palących w wieku 14–18 lat wynosi 4,3 procent, co jest najniższą wartością w całej serii badań od 1994 roku. Jednak w tej samej grupie wiekowej odsetek osób, które sięgały po papierosy w ostatnim miesiącu, pozostaje wysoki i sięga 15,5 procent” – wskazuje ministerstwo w komunikacie.
Projekt utrzymuje również zakaz używania woreczków nikotynowych przez osoby niepełnoletnie, choć produkty te nie będą objęte planowaną rozbudową stref wolnych od dymu w pozostałych urządzeniach.
E-papierosy: takie same ograniczenia i sprzedaż tylko w wyspecjalizowanych punktach
Nowelizacja zrównuje e-papierosy i inne produkty związane z tytoniem z tradycyjnymi papierosami we wszystkich miejscach, w których obowiązuje zakaz palenia. Przepisy obejmą zarówno urządzenia z nikotyną, jak i bez niej, a także ziołowe wyroby do palenia, fajki wodne oraz inne urządzenia imitujące akt palenia.
Kolejna nowość to ograniczenie sprzedaży i dystrybucji tych produktów do wyspecjalizowanych sklepów, które będą musiały spełnić wymogi określone później w rozporządzeniu ministra zdrowia. Sklepy te nie będą mogły prezentować reklam ani plakatów widocznych z zewnątrz.
Rząd wprowadził kilka zmian w stosunku do projektu przedstawionego w 2025 roku. Należy do nich m.in. czasowe wycofanie, na razie, zakazu jednorazowych e-papierosów, który wprowadziła już wcześniej Wielka Brytania, oraz obowiązkowych jednolitych opakowań paczek papierosów. Rząd utrzymuje jednak zamiar powrotu do obu tych rozwiązań w trakcie prac parlamentarnych, gdy posunie się naprzód także regulacja na poziomie europejskim.
Reklama i sponsoring: nowe ograniczenia
Projekt zaostrza ograniczenia dotyczące reklamy, promocji i sponsorowania wyrobów tytoniowych oraz produktów z nimi związanych. Zakazy zostaną rozszerzone na wszystkie media i nośniki, w tym automaty sprzedające, Internet oraz każdą formę promocji, zarówno „bezpośredniej, jak i pośredniej”.
W sferze audiowizualnej przepisy uniemożliwią prowadzącym, współpracownikom i gościom pojawianie się z papierosem lub prezentowanie wyrobów tytoniowych bądź powiązanych urządzeń w „mediach i treściach audiowizualnych”. Nie będzie też można prezentować marek, logotypów ani innych oznaczeń handlowych związanych z tymi produktami.
Wykroczenia i kary
Nowelizacja aktualizuje także system kar, dostosowując go do nowych obowiązków wprowadzanych przez ustawę. Jak podają media lokalne, naruszenia mogą być karane grzywnami sięgającymi od 200 do 600 tysięcy euro, w zależności od wagi przewinienia.
W przypadku nieletnich, którzy złamią zakaz palenia tytoniu lub używania produktów pokrewnych, kary za drobne wykroczenia będą zaczynały się od 200 euro. Jak wyjaśniło ministerstwo zdrowia, takie grzywny będzie można zastąpić pracami na rzecz społeczności.
Po ostatecznym przyjęciu ustawy i opublikowaniu jej w Dzienniku Urzędowym Państwa (Boletín Oficial del Estado) wejdzie ona w życie po 20 dniach. Sklepy i instytucje będą miały dodatkowo dwa miesiące na dostosowanie oznakowania nowych stref wolnych od dymu.