Wspomagane umieranie w Europie: jak różne kraje regulują eutanazję.
Sprawa Noelii Castillo, 25-letniej Hiszpanki, która po długiej batalii sądowej skorzystała z prawa do eutanazji, ponownie rozbudziła debatę o opiece u kresu życia.
REKLAMA
REKLAMA
Castillo, która po próbie samobójczej podjętej w 2022 roku po napaści na tle seksualnym została sparaliżowana od pasa w dół, przeszła procedurę eutanazji w czwartek 26 marca w ośrodku zdrowia pod Barceloną.
Sprawa wywołała w całej Hiszpanii gorącą dyskusję po tym, jak jej ojciec, wspierany przez konserwatywną organizację Abogados Cristianos (Chrześcijańscy Prawnicy), zainicjował postępowanie sądowe, twierdząc, że córka nie ma zdolności psychicznej, by podjąć taką decyzję.
Po 20 miesiącach postępowania prawnego, podczas którego orzekały Sąd Najwyższy Hiszpanii, Trybunał Konstytucyjny oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka, wszystkie te instancje podtrzymały decyzję Castillo.
W Hiszpanii eutanazję i wspomagane samobójstwo zalegalizowano w 2021 roku. Prawo przysługuje pacjentom cierpiącym na ciężką i nieuleczalną chorobę lub na poważne, przewlekłe i wyniszczające schorzenie potwierdzone przez lekarza prowadzącego.
Muszą złożyć dwa wnioski, dobrowolnie i bez zewnętrznej presji, w odstępie co najmniej 15 dni kalendarzowych.
W Europie lekarze mogą przeprowadzać eutanazję także w Belgii, Luksemburgu i Niderlandach.
Jak w Europie regulowane jest wspomagane umieranie?
Niderlandy
Niderlandy były w 2002 roku pierwszym krajem na świecie, który zalegalizował eutanazję.
Prawo dopuszcza eutanazję, gdy pacjent doświadcza nieznośnego cierpienia bez perspektywy wyzdrowienia. Dotyczy to zarówno chorób psychicznych, jak i fizycznych.
Holenderskie przepisy wymagają, by lekarze spełnili określone kryteria, zanim przeprowadzą eutanazję: muszą mieć pewność, że prośba pacjenta jest dobrowolna i dobrze przemyślana oraz że jego cierpienie jest nie do zniesienia i nie ma perspektywy poprawy.
Mają też obowiązek poinformować pacjenta o jego sytuacji i rokowaniach, uznać, że nie istnieje rozsądna alternatywa, a także zasięgnąć opinii niezależnego lekarza.
Belgia
Belgia w 2002 roku zdekryminalizowała eutanazję w ściśle określonych okolicznościach.
Procedurę musi zainicjować sam pacjent, który w chwili składania wniosku jest przytomny i w pełni władz umysłowych. Pacjent musi chorować na schorzenie prowadzące do śmierci oraz doświadczać uporczywego, nie do zniesienia fizycznego i/lub psychicznego cierpienia, którego nie można złagodzić.
Luksemburg
W 2009 roku Luksemburg przyjął przepisy dotyczące eutanazji i wspomaganego samobójstwa, dając pacjentom możliwość zakończenia życia, jeśli ich cierpienie zostanie uznane za nie do zniesienia.
Aby wystąpić o taką procedurę, pacjent musi cierpieć na nieuleczalne schorzenie spowodowane wypadkiem lub chorobą.
Wniosek musi zostać złożony, gdy pacjent jest przytomny, pełnoletni i zdolny do samodzielnego podejmowania decyzji, bez presji z zewnątrz.
Austria
Austria zezwala na wspomagane umieranie od 2022 roku. Obowiązujący tam model dopuszcza wyłącznie dobrowolną pomoc w umieraniu, w której pacjent sam przyjmuje lek wydawany przez aptekę po rygorystycznym procesie weryfikacji.
Prawo dotyczy jedynie pełnoletnich osób zdolnych do podejmowania decyzji, cierpiących na poważną, nieuleczalną i trwałą chorobę, która powoduje „trwałe upośledzenie sposobu życia”.
Które kraje rozważają legalizację wspomaganego umierania?
We Francji prezydent Emmanuel Macron po reelekcji w 2022 roku zobowiązał się do przedstawienia projektu ustawy dotyczącej wspomaganego umierania.
Projekt od momentu oficjalnego zaprezentowania w 2024 roku budzi kontrowersje. Od tego czasu tekst ustawy krąży między Zgromadzeniem Narodowym a Senatem. Procedura wciąż trwa, a kolejnym krokiem będzie drugie czytanie w Senacie.
Portugalski parlament przyjął ustawę dotyczącą eutanazji i wspomaganego umierania już w 2023 roku, jednak prawo wciąż nie obowiązuje. Prezydent Portugalii zawetował je dwukrotnie, a dodatkowo zostało zaskarżone do tamtejszego Trybunału Konstytucyjnego.
W ubiegłym roku rząd Malty rozpoczął konsultacje społeczne w sprawie dobrowolnej eutanazji, by zdecydować, czy przedstawić projekt ustawy.
W Słowenii w 2024 roku odbyło się niewiążące referendum, w którym wyborcy poparli wspomagane umieranie, a Zgromadzenie Narodowe w 2025 roku uchwaliło odpowiednie prawo. Jednak w drugim, wiążącym referendum pod koniec ubiegłego roku 53 proc. głosujących odrzuciło ustawę. Jej wejście w życie zostanie teraz zawieszone na co najmniej rok.