Co oznacza wskaźnik jakości powietrza na poziomie 7? Jak wpływa to na zdrowie i jakie środki ochronne można podjąć?
Każdego dnia ludzie zaglądają do aplikacji pogodowych. Obok temperatury, prawdopodobieństwa opadów i indeksu promieniowania UV pojawia się tam jeszcze jedna liczba: jakość powietrza.
REKLAMA
REKLAMA
Skala od 1 do 10 pokazuje, jak bardzo powietrze jest zanieczyszczone. Jak jednak powstaje ten wskaźnik i co oznacza dla zdrowia?
Czym jest indeks jakości powietrza?
W Europie większość smartfonów korzysta z danych krajowych i lokalnych stacji pomiarowych, aby podawać informacje dla konkretnej lokalizacji.
Aplikacje pogodowe i te śledzące jakość powietrza mierzą stężenia około sześciu kluczowych zanieczyszczeń. Najważniejsze z nich to:
PM2,5: drobne cząstki zawieszone. To one w największym stopniu wpływają na wynik indeksu i na zdrowie.
PM10: większe cząstki, na przykład kurz i pyłki roślin.
Dwutlenek azotu (NO₂): jego główne źródło to spalanie paliw kopalnych, przede wszystkim w silnikach samochodów osobowych, ciężarówek i autobusów.
Dwutlenek siarki (SO₂): najwięcej tego gazu trafia do atmosfery ze spalania paliw kopalnych w elektrowniach i innych zakładach przemysłowych.
Jakie są skutki dla zdrowia?
Wdychanie takich zanieczyszczeń może prowadzić do uogólnionych stanów zapalnych, osłabienia układu odpornościowego oraz zmian w DNA, które mogą powodować nowotwory lub choroby genetyczne, ostrzega Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). (źródło w Angielski)
Zanieczyszczone powietrze może szkodzić niemal wszystkim narządom, najmocniej uderza jednak w płuca, serce i mózg. Problemy zdrowotne pojawiają się zarówno po krótkotrwałej, jak i długotrwałej ekspozycji na zanieczyszczenia.
Europejska Agencja Środowiska (EEA) ma własny indeks, który pokazuje dane o jakości powietrza z około 3500 stacji pomiarowych w całej Europie i prognozuje poziomy zanieczyszczeń na podstawie informacji z usługi Copernicus Atmospheric Monitoring Service (CAMS).
Na podstawie stężenia zanieczyszczeń EEA wyróżnia sześć poziomów jakości powietrza (źródło w Angielski): dobrą, dość dobrą, umiarkowaną, złą, bardzo złą i ekstremalnie złą.
Większość państw Europy opiera zalecenia zdrowotne na skali EEA, część krajów, m.in. Austria, Belgia i Francja, nadal równolegle stosuje jednak także własne indeksy krajowe.
W aplikacjach pogodowych na smartfonach indeks ten jest zazwyczaj podawany w skali od 1 do 10.
Jak się chronić?
W miarę możliwości warto dostosowywać aktywność na świeżym powietrzu, tak aby unikać niebezpiecznego narażenia na zanieczyszczone powietrze.
Oficjalne źródła informacji o jakości powietrza, takie jak brytyjskie Ministerstwo Środowiska, Żywności i Spraw Wiejskich (DEFRA) oraz Europejska Agencja Środowiska, mają wytyczne dotyczące progów zanieczyszczeń (źródło w Angielski).
Przy wartości od 1 do 3, oznaczającej dobrą jakość powietrza, uznaje się, że można bezpiecznie wykonywać zwykłe aktywności na zewnątrz.
Przy poziomie 4–6, czyli umiarkowanej jakości powietrza, zaczynają pojawiać się zagrożenia dla zdrowia. Dla większości osób pozostaje to nadal akceptowalne, ale osoby z chorobami układu oddechowego, na przykład astmą, powinny ograniczyć przebywanie na zewnątrz.
Przy poziomie 7 i wyższym, kiedy powietrze uznaje się za złej jakości, zaleca się ograniczenie aktywności na świeżym powietrzu, zwłaszcza wysiłku fizycznego.
Przy wartości 10, czyli przy ekstremalnie złej jakości powietrza, eksperci apelują o zachowanie szczególnej ostrożności i radzą unikać długiego przebywania na dworze, a w miarę możliwości pozostawać w pomieszczeniach.
W czasie dłuższych okresów złej jakości powietrza (powyżej 7) specjaliści zalecają używanie oczyszczaczy powietrza w pomieszczeniach. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca (źródło w Angielski) także stosowanie masek filtrujących FFP2, jeśli nie da się uniknąć przebywania na zewnątrz, na przykład podczas pożarów lasów.