Mieszkańcy wracający do domów po pożarach lasów mogą nieświadomie narażać się na szkodliwe substancje chemiczne.
Zagrożenia związane z pożarami lasów nie kończą się, gdy płomienie zostaną ugaszone. Długotrwałe skutki mogą narażać na ryzyko tysiące osób.
W ubiegłym roku śmiercionośne pożary przetoczyły się przez Europę, trawiąc ponad milion hektarów ziemi. To czterokrotnie więcej niż w 2024 roku i odpowiada powierzchni większej niż cała Korsyka.
Zgłoszono ponad 1800 pożarów lasów, które wyemitowały ponad 38 mln ton CO₂. Najbardziej śmiercionośne pożary w Portugalii i Hiszpanii odpowiadały za ponad dwie trzecie zniszczeń w UE, a eksperci ds. atrybucji podkreślają, że przez zmiany klimatu były aż 40 razy bardziej prawdopodobne.
Badacze ostrzegają, że nawet po ugaszeniu pożarów mieszkańcy wracający do swoich domów nadal mogą być narażeni na kontakt z substancjami uznanymi za rakotwórcze.
Następstwa pożarów lasów
Nowe badanie, opublikowane w Environmental Science & Technology Letters, przeanalizowało skutki pożarów w hrabstwie Los Angeles w 2025 roku, które zniszczyły ponad 18 tys. domów, zabiły co najmniej 31 osób i doprowadziły do ewakuacji około 200 tys. osób.
Drugiego dnia pożaru naukowcy zaczęli pobierać próbki powietrza wewnątrz i na zewnątrz budynków. Kontynuowali je w okresie po pożarze, a prace w terenie zakończyli 18 lutego, 18 dni po ugaszeniu pożarów.
Po analizie próbek badacze stwierdzili, że stężenia lotnych związków organicznych (VOC) były w okresie po pożarze wyraźnie wyższe niż podczas jego trwania. Szczególnie wysokie były w niezamieszkanych domachw strefach pogorzelisk, co sugeruje, że materiały wewnątrz, które nasiąkły dymem, nadal emitują zanieczyszczenia.
Jak szkodliwe są VOC?
Narażenie na VOC, takie jak benzen, toluen, etylobenzen i ksyleny (BTEX), wiąże się z szeregiem problemów zdrowotnych: od krótkotrwałych podrażnień po nowotwory i uszkodzenia narządów. Skala zagrożenia zależy od stężenia i czasu ekspozycji oraz indywidualnej wrażliwości.
Według American Lung Association stężenia VOC w pomieszczeniach mogą być nawet dziesięciokrotnie wyższe niż na zewnątrz. Występują w typowych produktach domowych, takich jak spraye do czyszczenia, farby i rozpuszczalniki.
„Niektóre z nich są rakotwórcze i zdecydowanie szkodliwe dla zdrowia”, mówi Yifang Zhu, profesor w katedrze nauk o zdrowiu środowiskowym i współautor badania.
„Szczególnie niepokojąca w tych miejskich pożarach była potencjalna toksyczność powstającego dymu, ponieważ VOC są wszechobecne na terenach mieszkalnych, a częstymi źródłami są materiały budowlane i produkty domowe, np. artykuły kuchenne i środki czystości”.
Autorzy badania wskazują, że regularne otwieranie okien oraz korzystanie z systemów ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji z filtrami o klasie co najmniej Minimum Efficiency Reporting Value (MERV) 13 może ograniczyć narażenie na VOC. Pomóc mogą też oczyszczacze powietrza z filtrami węglowymi.