Komisja Europejska przekierowuje środki, by nadążyć za szybkim tempem reform w Mołdawii, a jej akcesja wciąż politycznie związana jest z ukraińską kandydaturą blokowaną przez Węgry.
Komisja Europejska przekierowuje własne zasoby wewnętrzne na proces rozszerzenia obejmujący Mołdawię. Tempo reform w Kiszyniowie wyprzedziło możliwości departamentu, który ma je obsługiwać, poinformowali urzędnicy UE Euronews.
REKLAMA
REKLAMA
Rząd Mołdawii uchwala wymagane reformy tak szybko, że Komisja musi teraz nadrabiać zaległości, przenosząc istniejące zasoby, by na bieżąco monitorować postępy.
„Mołdawia może się pochwalić imponującymi reformami związanymi z wejściem do UE i zaczyna z tego korzystać. Odbyłam dobrą rozmowę telefoniczną z nowym premierem Vasile Tofanem, podczas której omówiliśmy kolejne kroki na drodze Mołdawii do członkostwa w UE” – napisała we wtorek na platformie X komisarz UE ds. rozszerzenia, Marta Kos.
Departament Komisji odpowiedzialny za rozszerzenie, już poważnie obciążony równoległymi postępami w kilku krajach kandydujących, musiał przesunąć zasoby w stronę tych, które radzą sobie najlepiej.
Mołdawia przyspiesza reformy
Od czasu, gdy w 2020 roku Maia Sandu została prezydentem, Kiszyniów mocno przyspieszył z reformami wymaganymi przez UE. Powstał rząd o wyraźnie proeuropejskim kursie, dysponujący komfortową większością w parlamencie.
„Reformy, które realizujemy w ostatnich pięciu latach, są naprawdę bez precedensu” – powiedziała wicepremier ds. integracji europejskiej Mołdawii, Cristina Gherasimov, dziennikarzom na marginesie spotkania ministrów w piątek.
„Kluczem do powodzenia tych reform jest wola polityczna i determinacja naszych obywateli, którzy mocno angażują się, by wykorzystać obecne okno możliwości w Unii Europejskiej” – dodała.
Komisja z kolei musi sprawdzać, czy państwa kandydujące właściwie wdrażają reformy. To oznacza, że musi dostosować swoje zasoby eksperckie do tempa, które każde z nich jest w stanie realnie utrzymać.
Kijów również posuwa naprzód swój program reform, który nabrał nowego rozpędu, gdy w lipcu urząd objął premier Serhij Korecki. Jednak wysiłek wojenny i napięcia budżetowe nadal obciążają jego starania o członkostwo w UE.
We wtorek Międzynarodowy Fundusz Walutowy opublikował raport (źródło w Angielski) analizujący potencjalne korzyści gospodarcze z członkostwa w UE dla państw zachodnich Bałkanów i Mołdawii, nie obejmując Ukrainy ze względu na jej „znacznie większe rozmiary i trwający konflikt zbrojny”.
Ten szybki techniczny postęp kontrastuje z polityczną rzeczywistością w Radzie UE, gdzie ścieżki akcesyjne Ukrainy i Mołdawii wciąż są ze sobą powiązane.
Polityczne powiązanie
„Sprzężenie” oznacza nieformalną praktykę łączenia procesów akcesyjnych dwóch państw.
Takie grupowanie krajów jest szczególnie przydatne na etapie ratyfikacji, ponieważ pozwala państwom członkowskim zatwierdzić jeden traktat akcesyjny – tak jak stało się w przypadku Rumunii i Bułgarii, które przystąpiły do Unii w 2007 roku.
Ukraina i Mołdawia rozpoczęły swoje procesy akcesyjne równocześnie w 2022 roku, kilka dni po tym, jak Rosja rozpoczęła pełnoskalową inwazję na Ukrainę. W grudniu 2023 roku przywódcy UE jednocześnie otworzyli negocjacje akcesyjne z obiema państwami.
Proces Ukrainy został następnie na dwa lata zablokowany przez weto ze strony Węgier Viktora Orbána, wynikające z dwustronnych sporów o traktowanie mniejszości węgierskiej w ukraińskim regionie Zakarpacia.
Impuls do dalszych prac pojawił się ponownie po tym, jak w kwietniu partia Tisza Pétera Magyara odsunęła Orbána od władzy. To skłoniło Budapeszt i Kijów do rozpoczęcia rozmów w sprawie rozwiązania dwustronnych sporów. W czerwcu Węgry zniosły swoje weto wobec pierwszego klastru negocjacyjnego.
Drugi z sześciu klastrów został otwarty w lipcu. Od tego czasu jednak Węgry ponownie spowolniły proces, ponieważ ponad dekada antyukraińskiej retoryki za rządów Orbána sprawia, że wielu Węgrom trudno jest zaakceptować szybkie postępy.
Choć napięcia mają charakter wyłącznie dwustronny między Ukrainą a Węgrami, powiązanie procesów sprawia, że Mołdawia została wciągnięta w ten boczny nurt.
Spodziewane rozdzielenie procesów
Powiązanie było podyktowane poważnymi względami geopolitycznymi. W Naddniestrzu od dawna stacjonują rosyjskie wojska, co sprawiło, że po wybuchu wojny w 2022 roku Mołdawia znalazła się tuż za linią frontu, z rosyjskimi żołnierzami na własnym terytorium.
Dla Kijowa powiązanie ma również ogromne znaczenie. Perspektywę przyszłego członkostwa w UE postrzega on jako koło ratunkowe, które kotwiczy kraj poza strefą wpływów Rosji.
Skoro Mołdawia weszła na ścieżkę rozszerzenia razem z Ukrainą, wielu uważa, że sytuacja, w której Kiszyniów idzie naprzód sam, a Kijów grzęźnie w dwustronnych sporach, wysłałaby niewłaściwy sygnał polityczny.
Dlatego główni orędownicy rozszerzenia z udziałem Ukrainy, zwłaszcza państwa bałtyckie, zabiegali o utrzymanie powiązania przez cały etap otwierania klastrów.
Techniczna strona akcesji, czyli same reformy, nie musi jednak czekać, aż nadgoni ją polityczna ścieżka.
Przedstawiciele UE spodziewają się, że powiązanie dwóch państw Europy Wschodniej utrzyma się do momentu otwarcia wszystkich pozostałych klastrów. Od tego momentu sytuacja ma się szybko zmienić, o ile Mołdawia utrzyma tempo reform.
„Wyznaczyliśmy sobie ambitny cel: chcemy być gotowi do zamknięcia negocjacji na początku 2028 roku” – powiedziała Gherasimov.