Miał przedstawiać Hitlera jako „wyzwoliciela”, dziś jest świadectwem niemieckiej propagandy. Na placu Piłsudskiego w Warszawie archeolodzy odkryli nadpalone fragmenty plakatu z czasów okupacji, skierowanego do białoruskiej ludności.
We wtorek, 1 września, podczas prac archeologicznych prowadzonych na Placu Piłsudskiego w Warszawie, gdzie trwają przygotowania do odbudowy m.in. Pałacu Saskiego, dokonano kolejnego interesującego odkrycia.
REKLAMA
REKLAMA
Archeolodzy natrafili na fragmenty niemieckiego plakatu propagandowego pochodzącego z okresu okupacji. Jak poinformował rzecznik spółki Pałac Saski Sławomir Kuliński, zachowane elementy przedstawiają Adolfa Hitlera, a znajdujący się na plakacie napis jest w języku białoruskim: „Hitler wyzwoliciel”.
Kuliński wyjaśnił, że materiał przygotowano na potrzeby Generalnego Okręgu Białoruś (Generalbezirk Weißruthenien), który w czasie II wojny światowej wchodził w skład Reichskommissariat Ostland.
„Cel propagandowy był prosty: przedstawić niemiecką inwazję z 1941 roku jako wyzwolenie od bolszewików/Stalina, a Hitlera jako wybawcę” – przekazał rzecznik. Jak dodał, za pomocą tego rodzaju materiałów Niemcy starali się pozyskać przychylność części miejscowej ludności oraz osób współpracujących z okupantem.
Plakat z wizerunkiem Hitlera wykorzystywano również na terenie Ukrainy. W tym przypadku zmieniona była jednak treść napisu. „Identyczny portret szedł też na Ukrainę, ale z ukraińskim napisem” – wyjaśnił Kuliński.
Nie wiadomo jednak, w jaki sposób plakaty trafiły pod dzisiejszy plac Piłsudskiego w Warszawie.
Pałac Saski – historia i odbudowa
Pałac Saski był jednym z najbardziej charakterystycznych budynków przedwojennej Warszawy. Jego historia sięga XVII wieku, kiedy w miejscu dzisiejszego kompleksu znajdował się pałac należący do rodziny Morsztynów. Na początku XVIII wieku rezydencję kupił król August II Mocny, a następnie została ona rozbudowana i przekształcona w reprezentacyjną siedzibę dynastii Wettynów. Od tego czasu budynek zaczęto nazywać Pałacem Saskim.
W XIX wieku pałac zmieniał swoje funkcje i właścicieli. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku stał się jednym z ważnych miejsc związanych z działalnością państwa. W jego murach mieściły się m.in. instytucje wojskowe. To właśnie w Pałacu Saskim pracowali matematycy i kryptolodzy, którzy w latach 30. XX wieku odegrali kluczową rolę w złamaniu szyfru niemieckiej maszyny Enigma.
Pałac został niemal całkowicie zniszczony podczas II wojny światowej. W grudniu 1944 roku, po upadku Powstania Warszawskiego, niemieckie oddziały wysadziły jego pozostałości. Z całego kompleksu zachował się jedynie fragment kolumnady Grobu Nieznanego Żołnierza, który do dziś stanowi jeden z ważnych symboli przedwojennej Warszawy.
Do idei odbudowy Pałacu Saskiego powrócono wiele dekad później. W 2021 roku przyjęto ustawę dotyczącą odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej. Inwestycja ma przywrócić historyczny kształt części reprezentacyjnego centrum stolicy, a jednocześnie stworzyć przestrzeń dla instytucji publicznych i kulturalnych.
Prace przygotowawcze, w tym badania archeologiczne, pozwalają nie tylko zaplanować przyszłą inwestycję, ale również lepiej poznać historię tego miejsca. Podczas prowadzonych wykopalisk archeolodzy regularnie odkrywają pozostałości związane z kolejnymi etapami funkcjonowania zabudowy placu i jego najbliższej okolicy. Jednym z takich znalezisk są fragmenty niemieckiego plakatu propagandowego z czasów okupacji.