Ochłodzenie miast Europy będzie wymagało pakietu działań. Klimatyzacja to tylko jeden z elementów szerszej strategii adaptacji do zmian klimatu – mówią przedstawiciele Unii Europejskiej.
Przedstawiciele Komisji Europejskiej przyznają nieoficjalnie, że klimatyzacja jest niezbędna podczas coraz częstszych fal upałów. Pasywne sposoby chłodzenia, takie jak zacienianie czy dobra izolacja, nie zawsze są wystarczające.
REKLAMA
REKLAMA
Jednocześnie ostrzegają, że oparcie się wyłącznie na klimatyzacji zwiększy zużycie energii elektrycznej i wymusi uruchomienie dodatkowych mocy produkcyjnych. W efekcie gospodarstwa domowe będą musiały płacić wyższe rachunki za prąd, zwłaszcza przy obecnych wysokich cenach energii.
„Klimatyzacja to z pewnością jedno z narzędzi i bardzo potrzebne narzędzie. W niektórych sytuacjach izolacja lub inne pasywne strategie nie są wystarczające” – powiedział jeden z urzędników UE, prosząc o anonimowość. Komentarz pada po brutalnej fali upałów, która obnażyła nieprzygotowanie Europy na rosnące temperatury.
„Jednocześnie, jeśli polegasz wyłącznie na klimatyzacji, możesz dużo zapłacić za sam montaż, bo potrzebne jest mocne urządzenie chłodnicze. A później możesz skończyć z bardzo wysokimi rachunkami za energię” – dodał urzędnik UE.
Zdaniem urzędnika masowe instalowanie klimatyzatorów pogarsza też efekt miejskiej „wyspy ciepła”, ponieważ urządzenia oddają do otoczenia dużo ciepła odpadowego. To dodatkowo pokazuje, jak ważne są tereny zielone, zacienianie, odpowiednie usytuowanie budynków i lepsze projektowanie miast.
Urzędnik przedstawił założenia nowej strategii adaptacji do zmian klimatu, którą Unia ma zaprezentować w czwartym kwartale 2026 roku. Dokument ma skłonić rządy, by większy nacisk kładły na zapobieganie i wzmacnianie odporności, a nie jedynie na działania po katastrofach.
Komisja opowiada się za „holistycznym” podejściem, łączącym pasywne metody chłodzenia z efektywnymi technologiami. Zamiast promować powszechny montaż klimatyzatorów, Bruksela chce, by Europa stawiała przede wszystkim na chłodniejsze budynki i miasta – dzięki odpowiedniemu projektowi, izolacji i pasywnym rozwiązaniom – a sprawną energetycznie klimatyzację stosowała tam, gdzie jest naprawdę potrzebna.
Przenośne klimatyzatory a systemy stałe
Przedstawiciele UE przyznają, że przenośne klimatyzatory cieszą się dużą popularnością, bo nie wymagają instalacji. Ostrzegają jednak, że zużywają znacznie więcej energii niż systemy stałe.
Komisja podkreśla, że nowoczesne stałe urządzenia są „bardzo wydajne” i często działają jak pompy ciepła z odwracalnym obiegiem. Mogą one nie tylko chłodzić, ale też pomagać w dekarbonizacji ogrzewania.
Jak poinformował urzędnik UE, przepisy dotyczące etykiet energetycznych i ekoprojektu od 2002 roku stopniowo poprawiają ich efektywność, a kolejne zmiany regulacyjne są już planowane.
Komisja zwraca jednak uwagę, że instalowanie klimatyzacji jest zazwyczaj regulowane na poziomie regionalnym lub lokalnym.
„Potrzebne są odpowiednie warunki w zabudowie miejskiej, by zamontować fasadę z osłonami przeciwsłonecznymi czy klimatyzację. Państwa członkowskie, regiony i gminy muszą mieć tu swobodę i same decydować, jakie podejście najlepiej się u nich sprawdzi” – powiedział urzędnik UE.
Doświadczony eurodeputowany Pascal Canfin (Francja/Renew Europe) ocenił, że sprowadzanie debaty o adaptacji do klimatu do prostego „za czy przeciw klimatyzacji” jest „zbyt uproszczone”.
„Uważam, że szkoły i szpitale powinny być klimatyzowane, tak aby dzieci, osoby starsze czy chorzy nie byli pozostawieni sami sobie w obliczu upału, który stał się niebezpieczny. Ale klimatyzacja nie jest odpowiedzią na wszystko” – powiedział Canfin w rozmowie z Euronews.
Francuski eurodeputowany zwrócił uwagę, że sama klimatyzacja nie rozwiąże problemu podatnej infrastruktury ani spadku plonów w rolnictwie. Jego zdaniem „tak samo nieskuteczne jest systematyczne odrzucanie każdej technologicznej formy adaptacji, jak poleganie na jednym cudownym rozwiązaniu”.
Terry Reintke, współprzewodnicząca frakcji Zieloni/Wolne Przymierze Europejskie w Parlamencie Europejskim, podkreśliła, że „absolutnym priorytetem” jest ratowanie życia, ochrona najbardziej narażonych i tych, którzy nie mają dostępu do chłodzenia.
„Musimy na nowo zaprojektować nasze przestrzenie miejskie: sadzić drzewa, odtwarzać tereny podmokłe i tworzyć strefy chłodu z wodą oraz zielonymi korytarzami. Rozwiązania oparte na naturze to nie tylko estetyka, lecz infrastruktura ratująca życie” – powiedziała Reintke w rozmowie z Euronews.
Jednocześnie niemiecka eurodeputowana zaznaczyła, że ostatnia fala upałów była „sygnałem alarmowym, by przyspieszyć odchodzenie od paliw kopalnych”, które – jak podkreśliła – są główną przyczyną narastającego zagrożenia.
„Musimy podwoić wysiłki na rzecz rozwoju odnawialnych źródeł energii, tak aby zasilać nasze miasta, nie »gotując« przy tym planety” – dodała Reintke.