Ron Arad: trudność polega na tym, by wiedzieć, na które pomysły poświęcić swój czas

MISJA W MONAKO: YIORGOS MATROPOULOS

REKLAMA

REKLAMA

Ron Aradto jedna z najważniejszych postaci współczesnego designu, która nigdy nie przestała eksperymentować z formą, materiałami i funkcjonalnością. Indywidualna wystawa "Ron Arad, 1992-2026" w Galerii Opera w Monako obejmuje 35 lat twórczej kariery 75-letniego brytyjsko-izraelskiego artysty poprzez serię kultowych dzieł.

Znany ze swojego radykalnego podejścia, Arad nieustannie kwestionuje granice między sztuką, architekturą i wzornictwem przemysłowym, pozostając poza kategoryzacją. Jego prace charakteryzują się płynnymi formami, innowacyjnym wykorzystaniem metalu i technologii oraz zabawnym, ale rygorystycznym zaangażowaniem w strukturę, ruch i materialność. Spotkaliśmy się z tym wielkim artystą w Monako i porozmawialiśmy z nim o jego podróży i źródłach inspiracji:

"Mam studio, które jest jak progresywne przedszkole. Napędza nas ciekawość i mamy to szczęście, że możemy próbować wszystkiego, co tylko chcemy. Zaczynamy od bardzo małych rzeczy, od biżuterii po tworzenie drapaczy chmur. Zaprojektowaliśmy wysokie budynki, szpital, muzeum, ale także małe przedmioty. Nie ma potrzeby dokładnego definiowania tego, co robimy. Tworzymy rzeczy, które nas interesują. I na szczęście inni są zainteresowani tym, co robimy, w przeciwnym razie nie bylibyśmy w stanie przetrwać.

Kluczowe elementy w mojej praktyce to rzeczy, które mnie ekscytują, których nie mogę się doczekać, aby je odkrywać, projektować, omawiać, modelować, rozwijać, budować i oglądać. Tak jak na tej wystawie, są tu prace, które stworzyłem 30 lat temu lub więcej, które bardzo chętnie zobaczę ponownie po tak długim czasie, ponieważ pamiętam czas, w którym je stworzyłem, pamiętam to podekscytowanie. A potem odeszli i zamieszkali gdzie indziej. Miło jest przyjechać do Monako i zobaczyć je w oknie galerii sztuki. To bardzo dziwne, że niektóre rzeczy, które kiedyś były awangardowe, stały się vintage".

Mieszkający w Londynie artysta współpracował z renomowanymi firmami projektowymi, a jego dzieła były pokazywane i są częścią kolekcji wiodących światowych muzeów. W swojej rozległej karierze projektował nie tylko przedmioty i meble, ale także budynki, pomniki, muzea i wielkoskalowe instalacje dla przestrzeni publicznej. Pozostaje niestrudzony i pionierski:

"Czasami robię coś sam, ale nie jestem rzemieślnikiem. Nigdy nim nie byłem i nigdy nie będę. Niemniej jednak moim najlepszym narzędziem jest ołówek z miękkim nosem. Powiedziałbym, że nie gumka, nie używam gumki. Moim drugim narzędziem są słowa. To znaczy, rysujesz, rozmawiasz, wyjaśniasz, słuchasz, rozmawiasz i rysujesz. A kiedy projektujesz budynek, kiedy robisz 80-piętrowy budynek, potrzebujesz wiele: wiedzy i profesjonalizmu wielu różnych zawodów, od inżynierów ogrzewania po inżynierów mechaników i wszystko inne, a to wszystko jest częścią tego. Faktem jest, że potrzebna jest współpraca setek profesjonalistów. To coś innego niż coś, co robi się samemu w studiu. Ale nie muszę wybierać, lubię jedno i drugie".

Wystawa w Monako prezentuje wiele z najbardziej znanych prac Arada, w tym "Linguine" (2020) ze stali nierdzewnej, która łączy rzeźbę z meblami, "Good Ping Pong Dining Table" (2023) z polerowanej stali nierdzewnej, wariacje na temat jego kultowego fotela "Big Easy", wykonany zarówno z żywicy krystalicznej, jak i stali; "Minimalistyczny myśliciel Rodina" (2022), współczesny hołd, który przekształca historyczny zastój w dynamiczny obiekt projektowy i kontemplacyjne siedzisko; oraz "This Mortal Coil (large) (1992), elegancki spiralny regał zaprojektowany jako ciągła, płynna struktura.

Wraz z dodatkowymi pracami obejmującymi ponad trzy dekady, prezentacja podkreśla ciągłe badanie przez Arada związku między funkcją a rzeźbą.

Podkreśla ewolucję jego języka i praktyki. Przedstawia szeroką gamę używanych przez niego materiałów, jego ciągłą walkę o nadanie im pożądanego kształtu i formy oraz punkt wyjścia jego inspiracji:

"Projektowanie lub tworzenie sztuki jest zawsze symbiozą między wolą artysty, procesem i możliwościami oferowanymi przez materiały a efektem końcowym. Czasami w grę wchodzą inne czynniki, takie jak rzemieślnicy. Chodzi o to, że nie ma złych materiałów ani złych kolorów. Wszystko zależy od tego, co się z nimi zrobi. Chodzi mi o to, że dialog jest zawsze obecny. Trudno go uciszyć. Ludzie zawsze pytają, skąd czerpiesz pomysły? Pomysły to najłatwiejsza rzecz na świecie. Pomysłów nie brakuje. Trudność polega na tym, by wiedzieć, którym pomysłom poświęcić czas, w które zainwestować, a które odłożyć na bok. Nawet jeśli odpuścisz jakiś pomysł, może on później powrócić. Ale to nie pomysły są problemem. Problemem jest ich wybór spośród ogromnej ilości pomysłów".

Czy istnieje ogniwo łączące, wspólny mianownik między projektowaniem, meblami i rzeźbą? Co wyróżnia te trzy praktyki?

"Kiedy robiłem retrospektywę w Centrum Pompidou (2008-2009) i MoMA (2009), nazwałem ją No Discipline. Nie należę wyłącznie do jednej konkretnej kategorii. To znaczy, robię coś i pozwalam innym mówić, czy to sztuka, czy design. Dla mnie jest to obojętne. Oscar Wilde powiedział, że sztuka nie powinna być funkcjonalna. Dzięki, ale nie potrzebuję tej rady.

Wolę coś innego, co powiedział Oscar Wilde, że na świecie są dwa rodzaje ludzi: czarujący i nudni. Widzę to samo w przedmiotach: są fascynujące, urocze przedmioty i nudne przedmioty. Czy to sztuka, czy design, to nie mój problem. Moim zdaniem nie ma granic. Nie wierzę w granice. Nie ma więc czego łamać. Obecnie pracuję nad projektem, który zaprezentuję w Royal Academy na letniej wystawie. To test wizji. Wziąłem różne klipy. Jeden z nich jest autorstwa Marcela Duchampa, który mówi, że nie ma rozwiązania, ponieważ nie ma problemu. To znaczy, nie widzę granic. Nie ma więc czego przełamywać".

Wystawa "Ron Arad, 1992-2026" w Galerii Opera w Monako jest prezentowana w ramach Tygodnia Sztuki Księstwa. Wystawa potrwa do 28 maja.

Ron Arad

Urodził się w Tel Awiwie w 1951 roku. Studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Jerozolimie i w Architectural Association w Londynie. W 1981 roku wraz z Caroline Thorman założył studio projektowe i produkcyjne One Off. W 1989 roku założył biuro architektoniczne i projektowe Ron Arad Associates, a w 2008 roku wraz z Ron Arad Associates powstała firma Ron Arad Architects. W latach 1994-1999 założył Ron Arad Studio, centrum projektowe i produkcyjne w Como we Włoszech.

W latach 1997-2009 był profesorem projektowania produktów w Royal College of Art w Londynie, gdzie otrzymał tytuł profesora honorowego. W 2011 roku został nagrodzony medalem London Design Week za doskonałość w projektowaniu, a w 2013 roku otrzymał tytuł Fellow of the Royal Academy of Arts.

W 2008 roku jego retrospektywna wystawa "No Discipline" została otwarta w Centre Pompidou w Paryżu, a w 2009 roku została przeniesiona do Muzeum Sztuki Współczesnej w Nowym Jorku. W następnym roku był tematem kolejnej retrospektywy "Restless" w Barbican Centre w Londynie.

Jego instalacja Curtain Call, składająca się z tysięcy silikonowych prętów zawieszonych na górnym pierścieniu w celu stworzenia ekranu przypominającego kurtynę, zadebiutowała w Roundhouse w Londynie w 2011 roku, a następnie podróżowała do Muzeum Izraela w Jerozolimie, a później do Singapuru i Walencji.

Nieustanne eksperymenty Rona Arada z możliwościami materiałów takich jak stal, aluminium czy poliamid oraz jego radykalne przemyślenie formy i struktury mebli sprawiły, że znalazł się on w czołówce współczesnego designu i architektury.

Oprócz swoich limitowanych edycji studyjnych, Arad projektuje dla wielu wiodących międzynarodowych firm, takich jak Kartell, Vitra, Moroso, Fiam, Driade, Alessi, Cappellini, Cassina, WMF i Magis.

Prace Arada znajdują się w kolekcjach publicznych na całym świecie, w tym w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, Musée d'Art Moderne i Musée des Arts Décoratifs w Paryżu, Musée des Beaux-Arts de Montréal oraz Victoria and Albert Museum w Londynie. Zaprojektował również kilka instalacji publicznych, z których niektóre można zobaczyć w Tel Awiwie, Seulu, Toronto, Japonii i Londynie. Współpracował z takimi markami jak Adidas, Samsung, Kenzo, Fiat, LG, Yohji Yamamoto, Ruinart i wieloma innymi.