Komisja Europejska w liście skierowanym do prezydenta Biennale w Wenecji zagroziła zamrożeniem dwóch milionów euro finansowania w związku z decyzją o ponownym otwarciu rosyjskiego pawilonu. Posunięcie to wywołało ostrą krytykę ze strony włoskiego wicepremiera Matteo Salviniego.
Udział Rosji w Biennale w Wenecji w 2026 r. nadal wywołuje napięcia między włoskimi instytucjami a Brukselą, ujawniając głębokie rozbieżności nawet w samym rządzie Giorgii Meloni.
REKLAMA
REKLAMA
W ostatnich tygodniach grupa eurodeputowanych zaapelowała do Komisji Europejskiej o podjęcie pilnych działań w związku z planowanym ponownym otwarciem rosyjskiego pawilonu, który pozostaje zamknięty od 2022 roku.
Wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Henna Virkkunen oraz komisarz UE ds. kultury Glenn Micallef „zdecydowanie potępili” decyzję kierownictwa Biennale w oświadczeniu opublikowanym 10 marca.
W piątek włoskie media podały, że Komisja Europejska – za pośrednictwem listu Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury (EACEA) skierowanego do prezesa Biennale Pietrangela Buttafuoco – wszczęła procedurę zmierzającą do zamrożenia lub cofnięcia finansowania przyznanego tej instytucji kulturalnej.
Komisja wyznaczyła 30 dni na przedstawienie wyjaśnień. W przypadku braku zmian Biennale może stracić dotację w wysokości dwóch milionów euro przyznaną do 2028 roku.
Udział Rosji w 61. Międzynarodowej Wystawie Sztuki, której otwarcie zaplanowano na 9 maja, uznawany jest za potencjalne naruszenie sankcji związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Rząd w Kijowie oraz 22 inne państwa UE już wcześniej zaprotestowały przeciwko tej decyzji.
W ostatnich dniach głos w sprawie zabrał również włoski minister kultury Alessandro Giuli, który – choć nie kwestionował autonomii artystycznej Biennale – wyraził dezaprobatę i udał się do Lwowa, miasta dotkniętego rosyjskimi bombardowaniami.
Salvini i Stefani przeciwko stanowisku Komisji
Z drugiej strony wicepremier Matteo Salvini stanowczo sprzeciwił się linii Brukseli, nie podważając jednocześnie samego udziału Rosji.
„W ostatnich godzinach czytałem o rzekomym wulgarnym szantażu stosowanym przez europejską biurokrację wobec jednego z najważniejszych i najbardziej wolnych ośrodków kultury na świecie, jakim jest Biennale w Wenecji: ‘Zabierzemy wam finansowanie, bo ośmieliliście się zaprosić rosyjskich artystów’. To prawdziwe szaleństwo” – powiedział lider Ligi podczas wydarzenia w Mediolanie.
„W obliczu tego, co dzieje się na świecie i w Iranie, grożenie włoskim instytucjom kulturalnym przez Brukselę jest po prostu żenujące” – dodał.
W podobnym tonie wypowiedział się przewodniczący regionu Wenecja Euganejska Alberto Stefani, który określił stanowisko UE jako „nie do przyjęcia”. Jego zdaniem sztuka powinna „sprzyjać momentom konfrontacji kulturowej, które mogą budować mosty, zwłaszcza gdy dyplomacja oficjalna ma trudności ze znalezieniem rozwiązań”.
Apelując do włoskich eurodeputowanych, dodał: „Pokoju nie buduje się poprzez cenzurę, a wolności nie broni się poprzez jej ograniczanie. Biennale nie jest problemem do zarządzania, lecz przestrzenią dialogu, której należy bronić”.
Bonelli krytykuje Komisję: „podwójne standardy”
Z kolei eurodeputowany AVS Angelo Bonelli zarzucił instytucjom europejskim hipokryzję i stosowanie podwójnych standardów wobec różnych konfliktów. „Komisja Europejska podnosi głos i grozi sankcjami z powodu obecności Rosji, ale milczy i nie stawia żadnych warunków wobec udziału Izraela, mimo ludobójstwa w Strefie Gazy i ponad 70 tysięcy ofiar” – stwierdził Bonelli.
Przypomniał również o liście podpisanym 17 marca przez 187 sygnatariuszy wzywających do wykluczenia Izraela. „Polityka podwójnych standardów jest nie do zaakceptowania. Jeśli sztuka ma być narzędziem dialogu i pokoju, Biennale powinno decydować autonomicznie. Ale jeśli Rosjanie są wykluczani, to Izraelczycy również powinni zostać objęci takimi samymi zasadami”.
Ukraina nakłada sankcje na rosyjskich artystów związanych z Biennale
Równolegle do presji ze strony Brukseli prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podpisał dekret nakładający sankcje na pięć rosyjskich postaci świata kultury związanych z weneckim pawilonem, oskarżanych o „usprawiedliwianie agresji i szerzenie propagandy”.
Wśród objętych sankcjami znaleźli się m.in. Anastazja Karneeva – komisarz pawilonu i córka wiceszefa koncernu Rostec, Michaił Szwydkoj – specjalny przedstawiciel ds. współpracy kulturalnej, a także Waleria Ołynyk i Artem Nikołajew, ukarani za podróże na okupowany Krym, oraz Ilja Tatakow, oskarżony o udział w filmie propagandowym w obwodzie donieckim.
Sankcje obejmują ograniczenia gospodarcze, zakaz wjazdu na terytorium Ukrainy oraz zakaz współpracy kulturalnej i naukowej.