Gaz z cypryjskiego złoża Cronos ma od 2028 r. trafiać na rynki europejskie przez Egipt, a dalej do Europy SE i środkowej przez Grecję. Trzy państwa potwierdziły w El-Alamein poparcie dla tego planu.
Egipt, Grecja i Cypr ponownie poparły plany wysyłania cypryjskiego gazu do Europy przez egipskie terminale eksportowe, a Grecja zaoferowała możliwą dalszą trasę do Europy południowo-wschodniej i środkowej.
REKLAMA
REKLAMA
Plany pojawiają się w momencie, gdy zakłócenia dostaw skroplonego gazu ziemnego (LNG) z rejonu Zatoki, spowodowane trwającą wojną z udziałem Iranu i blokadą Cieśniny Ormuz, wywierają coraz większą presję na europejskich odbiorców, by znaleźli alternatywne źródła.
Prezydent Egiptu Abdel Fattah el-Sisi, premier Grecji Kyriakos Mitsotakis i prezydent Cypru Nikos Christodoulides spotkali się we wtorek w El Alamein, nad śródziemnomorskim wybrzeżem Egiptu.
Wspólną deklaracją wezwali do jak najszybszego dokończenia prac łączących morskie złoża gazu Cypru z egipską infrastrukturą.
Cronos, pierwszy cypryjski projekt zagospodarowania złoża gazu, zgodnie z zapowiedziami koncernu Eni ma rozpocząć wydobycie gazu w 2028 r..
Nowy kontrakt dla cypryjskiego projektu gazowego
Tego samego dnia, gdy odbywał się szczyt, firma inżynieryjna McDermott ogłosiła, że cypryjska spółka zależna Eni przyznała jej kontrakt wart między 500 mln dolarów (€429,6 mln) a 750 mln dolarów (€644,4 mln) na prace przy projekcie Cronos.
McDermott poinformował, że zapewni wsparcie inżynieryjne i instalacyjne oraz pomoże zarządzać rozwojem morskiego złoża.
Kontrakt jest następstwem zatwierdzenia projektu przez Eni i TotalEnergies 28 lipca. Włoska i francuska spółka mają po 50% udziałów.
Cronos ma zostać zagospodarowany przez cztery odwierty morskie, a gaz będzie transportowany podmorskim gazociągiem do Egiptu. Skorzysta z istniejących instalacji przetwórczych połączonych z egipskim złożem Zohr, skąd surowiec trafi do Damietty, gdzie zostanie skroplony i wyeksportowany drogą morską.
Włoska grupa energetyczna poinformowała w lipcu, że wykorzystanie istniejących egipskich instalacji pozwoli obniżyć koszty i przyspieszyć rozwój projektu. Dodała, że przedsięwzięcie pomoże przywrócić regularny eksport LNG z Egiptu.
Przy planowanym poziomie wydobycia Cronos ma dostarczać równowartość ok. 2,8 mln ton LNG rocznie. Złoże zawiera ponad 3 bln stóp sześciennych dodatkowego gazu, podaje Eni. Obie firmy będą sprzedawać po połowie produkcji.
„Ta nowa trasa gazowa na Morzu Śródziemnym przyczyni się do bezpieczeństwa energetycznego Europy, dywersyfikując źródła dostaw LNG” – mówił przy okazji zatwierdzenia projektu dyrektor generalny TotalEnergies Patrick Pouyanné.
Rola Grecji w projekcie
Mitsotakis przedstawił trasę przez terminale Revithoussa i Aleksandrupolis w Grecji, gdzie LNG byłby regazyfikowany, a następnie przesyłany do Europy południowo-wschodniej i środkowej przez tzw. Korytarz Pionowy.
Powiedział, że gaz „mógłby teoretycznie” trafiać do Europy przez grecką infrastrukturę.
Grecja byłaby więc jednym z możliwych punktów wejścia, a nie obowiązkowym przystankiem. Eni zapowiedziało, że będzie sprzedawać gaz przede wszystkim w Europie i na innych rynkach międzynarodowych, a nie kierować go wyłącznie do Grecji.
Korytarz Pionowy nie jest jednym gazociągiem. Łączy istniejące sieci gazowe biegnące z Grecji na północ przez takie kraje jak Bułgaria i Rumunia w kierunku Mołdawii i Ukrainy, co pozwala, by LNG przypływające do greckich terminali docierało na dalsze rynki w Europie.
Proponowana trasa utrzymałaby transport z Egiptu do Grecji w obrębie Morza Śródziemnego, omijając Cieśninę Ormuz i Morze Czerwone. Chodziłoby o nowo wydobywany cypryjski gaz, a nie przekierowywanie dotychczasowych ładunków z Zatoki Perskiej.
W lipcowej prognozie Międzynarodowa Agencja Energetyczna oszacowała łączne straty podaży LNG na 140 mld m sześc. w latach 2026–2030, przy czym największe uderzenie we wzrost podaży nastąpi w latach 2026–2027.
Europa przygotowuje się także do zakończenia pozostałego importu rosyjskiego gazu. Przepisy UE przewidują całkowity zakaz importu rosyjskiego LNG od początku 2027 r. oraz gazu rurociągami od jesieni tego samego roku, a Europa szuka alternatywnych dostawców.
Szersza współpraca energetyczna i napięcia w regionie
Współpraca wykracza poza sektor gazowy. Jak poinformowała egipska prezydencja, el-Sisi i Mitsotakis podczas wtorkowych rozmów dwustronnych omawiali plany połączenia systemów elektroenergetycznych swoich krajów.
Planowana podmorska linia wysokiego napięcia GREGY miałaby przesyłać z Egiptu do Grecji energię elektryczną ze źródeł odnawialnych o mocy 3000 megawatów.
Spółka Elica Interconnector, która rozwija projekt, podała, że prąd mógłby zasilać grecki przemysł i być eksportowany na inne rynki europejskie.
Wszyscy trzej przywódcy ponownie poparli ten projekt w deklaracji ze szczytu.
Trójstronne partnerstwo sięga pierwszego szczytu w Kairze w listopadzie 2014 r. Najnowsza deklaracja odnosiła się też do wytyczania granic morskich, podkreślając, że porozumienia powinny być zgodne z prawem międzynarodowym, w tym z Konwencją ONZ o prawie morza.
Grecja i Egipt podpisały w 2020 r. porozumienie obejmujące część ich wspólnej granicy morskiej. Turcja odrzuciła je wówczas, argumentując, że obszar objęty umową pokrywa się z szelfem kontynentalnym, do którego prawa rości Ankara.
Mitsotakis powiedział we wtorek, że partnerstwo Egiptu, Grecji i Cypru „nie jest wymierzone w żadne państwo”.