Do 2050 r. superbakterie mogą zabijać co roku więcej ludzi niż rak. Japońscy eksperci farmaceutyczni ostrzegają, że oporność na antybiotyki to poważne zagrożenie dla zdrowia i gospodarki.
„Potrzebujemy nowych antybiotyków” – apelowała Estelle Fruchet, dyrektorka generalna Shionogi Europe na Francję.
REKLAMA
REKLAMA
I choć to nie brzmi jak szczególnie odkrywcze stwierdzenie, liczby stojące za tym apelem powinny nas wszystkich niepokoić.
W tym odcinku programu The Big Question Estelle pojawiła się w studiu u Angeli Barnes, by wyjaśnić, dlaczego oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe może przerodzić się w kolejny kryzys gospodarczy.
Śmierć, zwolnienia lekarskie i spadek produktywności
Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) to fachowe określenie sytuacji, w której bakterie mutują i stają się odporne na działanie antybiotyków. Dlatego wciąż słyszymy, że nie wolno nadużywać takich leków.
„Kiedy 25 lat temu zaczynałam pracę, antybiotyki bardzo często przepisywano nawet na zwykły kaszel. Im częściej się ich używa, tym łatwiej bakterie uodparniają się na leczenie” – tłumaczyła Estelle.
Gdy możliwości leczenia opornych bakterii jest mniej, rośnie liczba niepotrzebnych zgonów.
Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) infekcje związane z AMR powodują ponad 35 tys. zgonów rocznie w UE.
Na świecie to ok. 1,3 mln osób rocznie – mniej więcej tyle, ile liczą Praga, Dublin czy Helsinki.
Co oznacza AMR dla gospodarki?
Coraz więcej zachorowań i dłuższe pobyty w szpitalu oznaczają wyższe koszty dla już i tak przeciążonych systemów ochrony zdrowia, a także utratę dochodów przez pacjentów oraz spadek produktywności w firmach.
To kosztuje Europę ok. 12 mld euro rocznie i wszystko wskazuje, że ta kwota będzie rosła.
Jeśli trendu nie uda się powstrzymać, jak szacuje publikacja w „Lancet” z 2024 roku, od dziś do 2050 r. na infekcje związane z AMR może umrzeć na świecie łącznie 39 mln ludzi. Przewiduje się, że będzie to oznaczać dodatkowe koszty opieki zdrowotnej rzędu 412 mld dolarów (352 mld euro) rocznie i 443 mld dolarów (379 mld euro) rocznie utraconej produktywności pracowników.
Niektóre prognozy są jeszcze bardziej pesymistyczne: mówią o 1 bln dolarów dodatkowych wydatków na ochronę zdrowia i spadku globalnego rocznego PKB o 3,8 proc.
A wraz ze wzrostem kosztów może pogarszać się jakość życia.
Czy da się powstrzymać AMR?
Większość firm farmaceutycznych już dawno zrezygnowała z prac nad nowymi antybiotykami. Shionogi należy do nielicznych, które wciąż je prowadzą.
Opracowanie nowego leku kosztuje ok. 1 mld euro i trwa 10–15 lat, a 95 proc. projektów kończy się fiaskiem. W przypadku antybiotyków problem jest jednak szczególny: ich ceny rynkowe są niskie, a ich stosowanie trzeba ograniczać, więc zwrot z inwestycji po prostu się nie opłaca.
„To nazywamy niewydolnym rynkiem” – powiedziała Estelle w programie The Big Question.
„Potrzebujemy nowego modelu ekonomicznego. Rządy muszą opracować i zaproponować nowe schematy finansowania, które uczynią ten obszar bardziej atrakcyjnym dla przemysłu.”
Wielka Brytania wprowadziła niedawno model subskrypcyjny, nieformalnie zwany „modelem Netflixa”: publiczna służba zdrowia płaci firmom farmaceutycznym stałą roczną opłatę za dostęp do kluczowych antybiotyków, niezależnie od skali ich użycia, by zachęcić do innowacji.
„Ten model został przetestowany w Wielkiej Brytanii, działa i, moim zdaniem, mógłby zostać wprowadzony także w innych krajach, na przykład we Francji” – sugeruje Estelle.
Szefowa firmy podkreśla jednak, że powodzenie w walce z AMR wymaga współpracy lekarek i lekarzy, decydentów, rządów oraz całej branży.
Choć do 2030 r. wyznaczono cel ograniczenia stosowania antybiotyków o 20 proc., zużycie tych leków w UE w 2024 r. wzrosło.
Kluczowe jest więc ograniczanie stosowania antybiotyków nie tylko u ludzi, lecz także u zwierząt i w rolnictwie, a równocześnie wprowadzenie systemu zachęt – zarówno „pchających”, jak i „ciągnących” – które pobudzą inwestycje w opracowywanie nowych leków.
„Potrzebna jest też współpraca międzynarodowa, bo bakterie są wszędzie” – podsumowała Estelle.
The Big Questionto cykl Euronews Business, w którym rozmawiamy z liderami branż i ekspertami o najważniejszych tematach w dzisiejszej debacie publicznej.
Obejrzyj materiał wideo powyżej, aby zobaczyć pełną dyskusję o AMR z przedstawicielami Shionogi Europe.