Coraz mniej konsumentów płaci gotówką; coraz częściej sięgają po karty i płatności mobilne. Dla części osób i branż gotówka wciąż jest królem.
W całej Europie płatności monetami i banknotami stopniowo zanikają, ale nadal są powszechne. W wielu krajach strefy euro gotówka wciąż pozostaje najczęściej wybieraną formą płatności, zarówno pod względem liczby, jak i wartości transakcji.
REKLAMA
REKLAMA
Z badania Europejskiego Banku Centralnego wynika, że w 2024 roku mediana kwoty gotówki noszonej w portfelu w strefie euro wynosi 59 euro. Kwota ta bardzo się różni: od 35 euro w Niderlandach do 82 euro w Luksemburgu i na Cyprze.
Spośród czterech największych gospodarek UE Niemcy mają najwyższą medianę gotówki noszonej na co dzień – 69 euro, a Francja najniższą – 50 euro. Włochy są bliżej dolnej granicy, natomiast Hiszpania znajduje się nieco powyżej mediany dla strefy euro.
W rozmowie z Euronews Business profesor Jakub Górka z Uniwersytetu Warszawskiego zwrócił uwagę, że na korzystanie z gotówki silnie wpływa kultura danego kraju.
„Państwa Europy Południowej, gdzie klimat jest cieplejszy, a ludzie częściej prowadzą bezpośrednie wymiany i transakcje, są z natury bardziej gotówkowe. Kraje północy, takie jak Skandynawia, historycznie szybciej przechodzą na bankowość elektroniczną i płatności bezgotówkowe” – powiedział.
Użycie gotówki nadal spada
Odsetek płatności gotówkowych w punktach sprzedaży (POS) w strefie euro systematycznie maleje. Liczba transakcji gotówkowych spadła o 27 punktów procentowych: z 79 proc. w 2016 roku do 52 proc. w 2024 roku.
W tym samym okresie wartość płatności gotówką zmalała o 15 punktów, z 54 do 39 proc.
Ponad połowa wszystkich transakcji w gotówce
W 2024 roku nieco ponad połowę wszystkich transakcji w strefie euro (52 proc.) opłacano gotówką.
W 14 z 20 krajów strefy euro gotówka nadal była najczęściej używaną formą płatności. W około połowie państw odpowiadała za 45–55 proc. transakcji. Udział gotówki bardzo się różnił: od zaledwie 22 proc. w Niderlandach do 67 proc. na Malcie. Ponad 60 proc. sięgał także w Słowenii, Austrii i we Włoszech.
„W krajach, gdzie przywiązanie do gotówki ma silne historyczne korzenie – takich jak Niemcy, Austria czy Włochy – banknoty i monety są głęboko zakorzenione w codziennych płatnościach. Wynika to z długoletniego zaufania do fizycznego pieniądza, doświadczeń kryzysów bankowych, troski o prywatność oraz sprzeciwu wobec cyfrowego śledzenia” – powiedział Euronews Business Guillaume Lepecq, przewodniczący CashEssentials.
Jeśli spojrzeć na wartość płatności, udział gotówki jest mniejszy. Stanowi 39 proc. wszystkich transakcji w strefie euro. W poszczególnych krajach waha się od 17 proc. w Niderlandach do 59 proc. na Litwie.
Z kolei karty odpowiadają za 39 proc. transakcji i 45 proc. łącznej wartości płatności w strefie euro. korzystanie z telefonów i smartwatchy podczas zakupów także zyskuje na popularności.
Skąd tak duże różnice w płatnościach gotówką?
Profesor zarządzania Olive McCarthy z University College Cork zauważyła, że zróżnicowanie korzystania z gotówki między krajami ma wiele przyczyn, związanych z uwarunkowaniami społecznymi, gospodarczymi i kulturowymi.
„Do tych powodów należą m.in. różny poziom akceptacji gotówki, tempo wdrażania rozwiązań cyfrowych oraz obawy o prywatność przy płatnościach elektronicznych, obok wielu innych czynników” – powiedziała Euronews Business.
W strefie euro to Niderlandy i Finlandia mają najniższy udział płatności gotówką i najniższe mediany kwot noszonych w portfelu. Odwołując się do tych przykładów, McCarthy zwróciła uwagę, że w Niderlandach odsetek firm akceptujących gotówkę jest niższy od średniej: przyjmuje ją tylko 79 proc. przedsiębiorstw. Kraj ten ma też najniższy poziom akceptacji gotówki w restauracjach i kawiarniach – spadł on z 98 proc. w 2021 roku do 85 proc. w 2024 roku.
Finlandia ma z kolei najniższy odsetek małych i średnich firm, które wolą płatności gotówką – zaledwie 8 proc.
„I nic dziwnego, bo oba kraje należą do światowych liderów pod względem upowszechnienia rozwiązań cyfrowych” – dodała.