Ceny alkoholu w Europie bardzo się różnią; w wielu krajach decydują o tym podatki mające ograniczać szkody zdrowotne i społeczne.
Z danych Eurostatu wynika, że przeciętnie 1,50 euro z każdych 100 euro, które gospodarstwa domowe w UE wydają na towary i usługi, przeznaczane jest na napoje alkoholowe. Jednocześnie udział alkoholu w wydatkach domowych bardzo różni się między państwami.
REKLAMA
REKLAMA
Wskaźnik poziomu cen, który porównuje cenę tego samego koszyka napojów alkoholowych w całej Europie, jest dobrym sposobem na pokazanie różnic w kosztach alkoholu. Średnią dla UE przyjmuje się za 100, więc jeśli taki koszyk kosztuje 100 euro na poziomie unijnym, wskaźnik pokazuje, ile kosztowałby w każdym kraju.
Wartość wskaźnika powyżej 100 oznacza, że w danym kraju jest drożej niż wynosi średnia unijna. Wynik poniżej 100 oznacza, że jest taniej.
Najdroższy alkohol w krajach nordyckich, Turcji i Irlandii
W 2024 r. najdroższym krajem pod względem cen alkoholu jest Islandia, w zestawieniu obejmującym 36 państw Europy (kraje UE, kandydackie i EFTA). W Islandii za napoje, które w UE kosztują średnio 100 euro, płaci się 285 euro. To o 185 proc. więcej niż unijna średnia.
W dalszej części zestawienia cena tego koszyka alkoholi wynosi 226 euro w Norwegii, 210 euro w Finlandii i 203 euro w Turcji. Oznacza to, że napoje alkoholowe kosztują tam ponad dwukrotnie więcej niż średnio w UE. Irlandia, z wynikiem 198 euro, jest bardzo blisko tego poziomu.
Trzy najdroższe kraje pod względem cen alkoholu leżą w regionie nordyckim. Pozostałe dwa państwa nordyckie również przekraczają średnią UE: Szwecja (146 euro) i Dania (125 euro).
Najtańszy alkohol we Włoszech, Niemczech i Austrii
Najniższe ceny alkoholu odnotowano we Włoszech, Niemczech i Austrii. Zestaw napojów alkoholowych, który w UE kosztuje 100 euro, we Włoszech kosztuje tylko 84 euro. To o 16 proc. mniej niż unijna średnia.
W Niemczech ceny wynoszą 87 euro, a w Austrii 90 euro. W Hiszpanii za ten sam koszyk napojów płaci się 91 euro. Oznacza to, że w czterech największych gospodarkach UE alkohol jest generalnie tańszy niż średnio w Unii. Powyżej średniej znajduje się tylko Francja, z wynikiem 102 euro, czyli zaledwie o 2 proc. wyższym.
Dochody nie są uwzględniane
Dochody lub zarobki nie są uwzględniane w porównaniach cen, co oznacza, że ranking nie bierze pod uwagę płac ani innych miar dochodu osobistego.
Profesor Colin Angus z Uniwersytetu w Sheffield powiedział w rozmowie z Euronews Business: „Istnieje istotna różnica między ceną alkoholu a jego przystępnością cenową”.
Kraj, w którym alkohol jest tani, ale dochody do dyspozycji są niskie, może mieć wciąż ograniczoną dostępność alkoholu, i odwrotnie.
„Podatki są kluczowym czynnikiem stojącym za różnicami w cenach. Wyższe podatki od alkoholu należą do najważniejszych przyczyn wysokich cen napojów alkoholowych w części krajów Europy, zwłaszcza w Europie Północnej” – dodał Angus.
Zwrócił uwagę, że w regionach Europy Północnej, takich jak Skandynawia, Irlandia czy Wielka Brytania, wyższe stawki podatkowe są zazwyczaj odpowiedzią na wysoki poziom spożycia alkoholu i szkód z nim związanych.
W 2020 r., ostatnim roku, w którym Zjednoczone Królestwo uwzględniano w tym porównaniu, jego wskaźnik wynosił 139, przy średniej unijnej równej 100.
„Większość krajów śródziemnomorskich ma dziś znacznie niższy poziom spożycia alkoholu i związanych z nim szkód, a tym samym mniejszą potrzebę stosowania wysokich stawek podatkowych, aby zniechęcać do nadmiernego picia” – dodał.
Doktor Jakob Manthey z Uniwersytetu w Hamburgu podkreślił również, że kluczowym czynnikiem różnic w cenach alkoholu są wyższe stawki akcyzy na niektóre rodzaje napojów alkoholowych.
Na przykład w 2020 r. pięć krajów Regionu Europejskiego WHO z najwyższym udziałem podatków w cenie detalicznej piwa to Finlandia, Turcja, Norwegia, Estonia i Islandia. Udział podatków wahał się tam między 28 a 39 proc., a w przypadku mocniejszych alkoholi jest jeszcze większy (może sięgać 50 proc. lub więcej). W krajach o niskim opodatkowaniu udział podatków wynosi jednak 10 proc. lub mniej.
Wyższe podatki zwiększają dochody państwa
„Te dane pokazują, że znaczną część ceny detalicznej może kształtować akcyza” – powiedział Manthey w rozmowie z Euronews Business.
Zwrócił uwagę, że podwyżki podatków nie tylko wiążą się ze spadkiem konsumpcji. „Podnoszenie podatków zwiększa również wpływy podatkowe państwa” – dodał.
Colin Angus wyjaśnił też, że przy ustalaniu stawek podatku od alkoholu ważnym czynnikiem wydaje się skala produkcji, przynajmniej w przypadku wina. W całej Europie państwa, które produkują wino w znaczących ilościach, mają z reguły zerowe lub bardzo niskie stawki podatku od wina. Z kolei kraje, które wina nie produkują, zwykle obciążają je wyższymi podatkami.