Śledź nas
Reklama

Tylko w Euronews. Państwa UE rozważają 10-letni okres próbny dla nowych członków

Od lewej: Milojko SPAJIĆ (Czarnogóra), Thomas BYRNE (minister stanu w urzędzie Taoiseacha oraz w resorcie spraw zagranicznych i handlu).
Od lewej do prawej: Milojko SPAJIĆ (Czarnogóra), Thomas BYRNE (minister stanu w Kancelarii Taoiseacha oraz w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i Handlu). -  Prawo autorskie  European Union
Prawo autorskie European Union
Przez Luca Bertuzzi
Opublikowano dnia •Zaktualizowano
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google
Udostępnij Close Button

Irlandzka prezydencja UE chce skrócić okres próbny dla nowych członków z 15 do 10 lat, z możliwością przedłużenia o pięć. Państwa są podzielone w sprawie zawieszenia praw głosu, uruchamiania środków i monitoringu przedakcesyjnego.

Irlandzka prezydencja w Radzie UE proponuje skrócenie okresu próbnego dla nowych państw członkowskich z 15 do 10 lat, z możliwością przedłużenia o kolejne pięć lat, gdy rządy przygotowują się do ostatecznego zajęcia stanowiska wobec nowych zabezpieczeń.

REKLAMA
REKLAMA

W ostatnich tygodniach państwa UE debatowały, jak wprowadzić w życie mocniejsze zabezpieczenia, które Komisja Europejska zaproponowała na początku października, w tym okres próbny, w trakcie którego nowe państwa członkowskie mogłyby mieć zawieszone prawa głosu.

Rząd Irlandii, przewodniczący rozmowom, rozesłał projekt dokumentu zbierający wstępne stanowiska państw członkowskich. Ambasadorowie omówią go w środę jako wkład do traktatu akcesyjnego Czarnogóry.

„Prezydencja zaproponowała okres dziesięciu lat z możliwością przedłużenia o kolejne pięć lat. Choć dla tej propozycji istnieje szerokie poparcie, część państw członkowskich wciąż domaga się dłuższego, 15-letniego okresu, powołując się na potrzebę skutecznego odstraszania lub reagowania na możliwe cofanie się reform przez dłuższy czas po akcesji” – czytamy w dokumencie, do którego dotarł Euronews.

Irlandczycy przyznają, że państwa członkowskie pozostają podzielone co do kluczowych elementów zakresu tych środków. Część rządów sprzeciwia się uruchamianiu zabezpieczeń instytucjonalnych w przypadku naruszenia zasady lojalnej współpracy, którą trudno obiektywnie ocenić.

„Państwa członkowskie podkreślały znaczenie możliwości zawieszenia prawa głosu jako jednego z narzędzi w ramach tego mechanizmu w razie szczególnie poważnych naruszeń. Jednak niewielka liczba państw członkowskich sprzeciwia się takiej opcji” – czytamy dalej w dokumencie.

Pięć państw założycielskich, z Holandią na czele, zabiega o ostrzejsze zabezpieczenia, które pozwolą szybciej reagować na pojawienie się nowego Viktora Orbána. Grupa Przyjaciół Bałkanów Zachodnich, w tym Włochy, opowiada się za bardziej zindywidualizowanym podejściem, tak aby nie stawiać nowych członków w gorszej pozycji.

Według dokumentu „czy czas trwania odroczenia powinien być dostosowywany na podstawie oceny gotowości państwa przystępującego w chwili akcesji, czy też odroczenie powinno obowiązywać przez pierwszy rok, z możliwością przedłużenia (w drodze QMV) o kolejne roczne okresy, aż do usunięcia problemu?”.

Prezydencja przyznaje także, że kwestie zarządzania wymagają dalszej dyskusji. Komisja zaproponowała, by procedura była uruchamiana automatycznie, o ile kwalifikowana większość państw członkowskich (QMV) jej nie zablokuje.

Część państw popiera ten mechanizm tzw. odwróconej kwalifikowanej większości, inni zaś twierdzą, że powaga środka wymaga jednomyślności. W ramach kompromisu prezydencja proponuje zastosowanie zwykłej kwalifikowanej większości głosów.

Rozszerzenie UE. Monitorowanie przedakcesyjne

Komisja zaproponowała także mechanizm monitorowania, który ma zapewnić, że państwa kandydujące dotrzymują zobowiązań przed formalnym przystąpieniem do Unii, z możliwością odroczenia akcesji w najpoważniejszych przypadkach.

Dokument odnotowuje szerokie poparcie dla monitorowania przed akcesją tzw. fundamentów, takich jak wartości UE, praworządność i niezależność sądownictwa.

Prezydencja przyznała, że kilka państw członkowskich chce, aby do obszarów objętych monitoringiem włączono także zgodność z wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa UE (CFSP). Taka zgodność stała się kluczowym narzędziem, które ma powstrzymywać państwa kandydujące przed dryfem w orbitę obcych mocarstw.

Z dokumentu wynika, że istnieje ogólne poparcie dla nowego przepisu ułatwiającego kontakty z państwami przystępującymi, gdy proponowane są środki zaradcze, oraz dla powiązania monitorowania przedakcesyjnego z klauzulą odroczenia, tak aby nadzór trwał także w razie odroczenia.

Kilka państw członkowskich domagało się również mechanizmu monitorowania po akcesji. Prezydencja nie wprowadziła jednak tego rozwiązania do tekstu prawnego: mimo pewnej otwartości pojawiają się obawy, że dublowałoby ono już istniejące instrumenty.

Jeśli chodzi o sposób uruchamiania odroczenia, dokument opisuje „wyraźne rozbieżności” między państwami członkowskimi, podzielonymi między zwolenników decyzji podejmowanych kwalifikowaną większością a tych, którzy domagają się jednomyślności.

Jako możliwe rozwiązanie prezydencja zaproponowała klauzulę fakultatywną, która pozwalałaby na odroczenie w drodze kwalifikowanej większości w obszarach budzących szczególne obawy. Pojawiły się jednak pytania, czy miałaby ona obejmować także naruszenia wartości UE.

„Czas trwania odroczenia nadal dzieli państwa członkowskie. Część z nich opowiada się za maksymalnym okresem od 1 do 3 lat, inne zaś chcą, by odroczenie obowiązywało tak długo, aż sytuacja zostanie naprawiona” – można przeczytać w dokumencie.

Zabezpieczenia sektorowe

W kwestii zabezpieczeń sektorowych dokument odnotowuje znaczące poparcie dla kompromisowej propozycji prezydencji: 10-letniego okresu z możliwością pięcioletniego przedłużenia. Wciąż jednak utrzymują się wyraźne podziały między zwolennikami 15 lat a państwami optującymi za krótszym, 3–5-letnim okresem.

„Większość państw członkowskich poparła propozycję prezydencji wzmocnienia klauzuli przedłużenia, tak aby można ją było zastosować, gdy środki zostały podjęte w pierwszych dziewięciu latach i gdy istnieją ku temu wystarczające podstawy” – dodano.

Przejdź do skrótów dostępności
Udostępnij Obserwuj Euronews w Google

Czytaj Więcej

Kandydaci do UE bez głosu w sprawie zabezpieczeń antyorbanowskich

Tylko w Euronews. Państwa UE rozważają 10-letni okres próbny dla nowych członków

UE publikuje wytyczne kryzysowe dla gospodarstw domowych po serii sabotaży